Premier Donald Tusk i szef MSZ Radosław Sikorski ostrzegają przed nasileniem rosyjskich działań wymierzonych w Europę. Ich zdaniem w najbliższych miesiącach i latach zagrożenie ze strony Rosji będzie rosło, a Polska oraz państwa bałtyckie mogą znaleźć się na pierwszej linii konfrontacji. Chodzi nie tylko o cyberataki i sabotaż, ale również o prowokacje militarne i działania dezinformacyjne.
Premier i szef MON udzielili wywiadu duńskiemu Borsen.
Wojna hybrydowa, a mówiąc wprost – rosyjski terroryzm państwowy, coraz mocniej dotyka Europę. Szczególnie narażona jest Polska, która pełni kluczową rolę w dostawach zachodniej pomocy wojskowej dla Ukrainy i jednocześnie należy do państw NATO najbardziej zaangażowanych w rozbudowę potencjału obronnego.
Ataki wymierzone są przede wszystkim w najbardziej wrażliwe obszary funkcjonowania państwa: szpitale, elektrownie, infrastrukturę krytyczną, system finansowy i wojsko. Obejmują m.in. próby sabotażu, podpalenia, wykolejenia pociągów oraz operacje dezinformacyjne.
Polska jest również jednym z najbardziej narażonych na cyberataki państw Unii Europejskiej. Według przywoływanych przez władze szacunków liczba incydentów ma sięgać nawet 25 tys. tygodniowo.
Sytuacja staje się szczególnie niebezpieczna, gdy rosyjski dron wojskowy trafia na polskie wybrzeże Bałtyku, jak miało to miejsce we wrześniu, albo gdy rosyjski pocisk manewrujący spada na terytorium Polski, jak w lipcu, mimo że jego pierwotnym celem była zachodnia Ukraina.
– Znajdujemy się w szarej strefie konfliktu. Mamy pokój i wojnę. Tylko w którym z tych stanów jesteśmy obecnie? – zastanawiał się Radosław Sikorski.
Tusk: zagrożenie ze strony Rosji będzie rosło
Polski rząd nie spodziewa się uspokojenia sytuacji. Wręcz przeciwnie – według Donalda Tuska w nadchodzących miesiącach i latach rosyjskie działania mogą się nasilić.
– Według naszych źródeł i źródeł naszych sojuszników zagrożenie ze strony Rosji będzie nadal rosło. Możemy spodziewać się eskalacji – powiedział premier w rozmowie z duńskim dziennikiem Børsen, przeprowadzonej w Warszawie.
Jak wskazał, pierwszymi celami potencjalnych rosyjskich działań będą prawdopodobnie Polska i państwa bałtyckie: Estonia, Łotwa i Litwa.
Słowa Tuska mają szczególną wagę ze względu na jego doświadczenie na arenie międzynarodowej. Premier kierował polskim rządem w latach 2007–14, a następnie ponownie objął to stanowisko w 2023 roku. W międzyczasie przez pięć lat pełnił funkcję przewodniczącego Rady Europejskiej.
Pozycja Polski w NATO i Unii Europejskiej systematycznie rośnie. Jest ona największą gospodarką i najludniejszym państwem wśród wschodnich członków UE. Od początku rosyjskiej inwazji na Ukrainę w 2022 roku należy również do sojuszników przeznaczających największą część PKB na obronność.
W 2026 roku wydatki wojskowe Polski mają wynieść 4,7 proc. PKB. Kraj odgrywa ponadto kluczową rolę logistyczną w transporcie zachodniego uzbrojenia na Ukrainę.
To właśnie strategiczne znaczenie Polski sprawia, że jest ona jednym z głównych potencjalnych celów rosyjskich działań.
Rosja prowadzi bezwzględną wojnę hybrydową
Najnowszy incydent, który wpisuje się w długą listę podejrzewanych rosyjskich działań w szarej strefie, miał miejsce tuż przed wizytą dziennikarzy Børsen w Warszawie.
Donald Tusk poinformował wówczas, że polskie służby zapobiegły możliwej prowokacji w rejonie granicy z obwodem królewieckim. Premier otrzymał ostrzeżenia dotyczące potencjalnego sabotażu i działań destabilizujących w tym regionie.
– Bardzo trudno jest odróżnić wojnę hybrydową, cyberwojnę i prowokacje w pobliżu Rosji oraz obwodu królewieckiego. Widzimy, że wszystkie te działania występują jednocześnie – powiedział Tusk.
Radosław Sikorski podkreślił, że rosyjskie działania przeciwko Polsce i innym państwom Zachodu trwają od lat, choć nie zawsze są odpowiednio rozpoznawane.
– Rosja od lat prowadzi z nami wojnę. Tyle że większość Zachodu tego nie dostrzega – stwierdził szef polskiej dyplomacji.
Jak dodał, wojna hybrydowa, a właściwie terroryzm sponsorowany przez państwo, jest niezwykle poważnym zagrożeniem.
Minister zwrócił uwagę, że Moskwa próbuje również pogłębiać podziały między Polską a Ukrainą. Wykorzystuje do tego trudne rozdziały wspólnej historii oraz napięcia związane z obecnością ponad miliona ukraińskich uchodźców w Polsce.
Według Sikorskiego Rosja inwestuje także ogromne środki w operacje dezinformacyjne.
– Wydają miliony na boty, które próbują nastawić ludzi przeciwko Zachodowi i Ukrainie – powiedział.
– Spodziewamy się, że tej zimy Rosjanie znów coś zrobią. To bezlitosne – dodał, odnosząc się zarówno do zagrożenia atakami dronów i rakiet, jak i codziennych cyberataków oraz wojny informacyjnej.
Prowokacja pod fałszywą flagą. Sikorski ostrzega przed scenariuszem Rosji
Zdaniem Tuska i Sikorskiego Polska jest stosunkowo dobrze przygotowana na rosyjskie prowokacje. Nie oznacza to jednak, że można wykluczyć szczególnie niebezpieczne scenariusze.
Jednym z nich są operacje pod fałszywą flagą. Polegają one na przeprowadzaniu ataków w taki sposób, aby odpowiedzialność za nie przypisać innemu państwu lub grupie.
– Rosjanie nie są obecnie zdolni do przeprowadzenia inwazji, ale są zdolni do zorganizowania prowokacji – ocenił Sikorski.
Jako przykład wskazał możliwość wykorzystania przechwyconych lub niesprawnych ukraińskich dronów do przeprowadzenia ataku na terytorium Rosji, a następnie przedstawienia się w roli ofiary.
Podobny mechanizm mógłby zostać wykorzystany przeciwko państwu NATO. Rosja mogłaby użyć ukraińskiego uzbrojenia, by upozorować atak i stworzyć pretekst do dalszej eskalacji.
Zagrożenie stanowią również osoby werbowane do przeprowadzania aktów sabotażu. Mogą to być obywatele Polski, Ukrainy czy Białorusi działający na zlecenie rosyjskich służb.
Donald Tusk przyznał, że Polska jest dość dobrze przygotowana na prowokacje z udziałem pojedynczych osób. Większym wyzwaniem byłby zmasowany atak przy użyciu uzbrojonych dronów.
– Problem pojawi się, jeśli Rosja spróbuje użyć przeciwko nam dużej liczby dronów, w tym dronów uzbrojonych. Właśnie wzmacniamy nasze systemy obronne w tym obszarze – powiedział premier.
W ubiegłym roku 21 rosyjskich dronów naruszyło polską przestrzeń powietrzną. Część z nich została zestrzelona przez polskie i sojusznicze lotnictwo.
Polska chce większego udziału Europy Wschodniej w negocjacjach
W dniach poprzedzających publikację wywiadu przedstawiciele Stanów Zjednoczonych, Rosji, Ukrainy i państw europejskich mieli rozpocząć kolejną rundę rozmów dotyczących zakończenia wojny. Spotkania zaplanowano w Abu Zabi.
Polski rząd podchodzi jednak do perspektyw porozumienia z dużą ostrożnością.
– Musimy realistycznie podchodzić do negocjacji pokojowych i bardzo uważnie przyglądać się rzeczywistym intencjom Rosji. Zimą Putin prawdopodobnie będzie miał mniejszą motywację do zawarcia porozumienia – ocenił Tusk.
W Europie trwa jednocześnie dyskusja o tym, kto powinien reprezentować Unię Europejską i jej sojuszników w rozmowach z Moskwą.
Dotychczas główną rolę odgrywały Niemcy, Francja i Wielka Brytania, czyli państwa tworzące format E3. Coraz częściej pojawiają się jednak głosy, że przy stole negocjacyjnym powinny zasiąść również kraje Europy Wschodniej i Północnej.
Takie stanowisko prezentuje m.in. premier Włoch Giorgia Meloni. Polska popiera jej apel o uporządkowanie europejskiej reprezentacji w negocjacjach.
– Zgadzam się z premier Meloni – powiedział Sikorski.
Szef polskiej dyplomacji uważa, że liczne inicjatywy pokojowe mogą dawać Władimirowi Putinowi fałszywe przekonanie o sile jego pozycji negocjacyjnej.
Jego zdaniem szczególnie ważne jest uwzględnienie głosu państw bezpośrednio zagrożonych rosyjską agresją.
– To my płacimy za tę wojnę. Mamy w niej znacznie większy udział, ponieważ chodzi o nasze bezpieczeństwo. Ostatnią rzeczą, jakiej chcemy, jest sytuacja, w której Europa Zachodnia porozumiewa się z Rosją kosztem Europejczyków ze wschodniej części kontynentu – podkreślił Sikorski.
Wymienił przy tym Norwegię, Finlandię, Estonię, Łotwę, Litwę i Polskę.
– Nie można pomijać Europy Wschodniej i Skandynawii. Jest nas 120 milionów. Znamy Rosjan – zaznaczył.
Minister skrytykował również podejście amerykańskich negocjatorów, którzy jego zdaniem zbyt mocno koncentrują się na kwestiach terytorialnych.
– Pan Witkoff i Marco uważają, że chodzi o terytorium. Nie o to chodzi. Chodzi o odbudowę Imperium Rosyjskiego – powiedział, odnosząc się do Steve'a Witkoffa i sekretarza stanu USA Marco Rubio.
Sikorski odniósł się także do deklaracji Donalda Trumpa dotyczących gospodarczych korzyści wynikających z zakończenia wojny.
– Całe to mówienie o interesach stwarza wrażenie konfliktu interesów i nie zwiększa zaufania do procesu – ocenił.
Dodał, że w jego ocenie presja negocjacyjna bywa kierowana bardziej na Ukrainę niż na Rosję.
– Czasami wydaje się, że na ofiarę wywierana jest większa presja niż na agresora – stwierdził.
Polska może skręcić w prawo. To również niepokoi rząd
W rozmowie z duńskim dziennikiem pojawił się również wątek sytuacji politycznej w Polsce. Zdaniem Sikorskiego wewnętrzne podziały mogą w przyszłości osłabić dotychczasową politykę Warszawy wobec Ukrainy i Rosji.
Dzień po zakończeniu wizyty dziennikarzy Børsen w Warszawie polskie media obiegła informacja o strzelaninie na krakowskim Rynku Głównym, w której zginęło sześć osób. Śledczy badają m.in. możliwy związek sprawcy z prawicowym ekstremizmem.
W tle pozostaje również kryzys wokół Trybunału Konstytucyjnego, w którym prezydent Karol Nawrocki, związany z obozem prawicowym, pozostaje w sporze z rządem Donalda Tuska o obsadę stanowisk sędziowskich.
Zdaniem autorów artykułu te wydarzenia wpisują się w pogłębiające się podziały polityczne w Polsce przed wyborami parlamentarnymi zaplanowanymi na jesień 2027 roku.
Sikorski zwraca uwagę na rosnące poparcie dla ugrupowań skrajnej prawicy, wśród których znajdują się środowiska niechętne Ukrainie.
– Po prawej stronie polskiej sceny politycznej są politycy i partie, które są eurosceptyczne, sceptyczne wobec Ukrainy, a nawet wprost jej wrogie – zauważył.
Polskie wybory odbędą się w tym samym roku co ważne głosowania w innych państwach Unii Europejskiej, m.in. we Francji i we Włoszech. Sukces ugrupowań prawicowych może wpłynąć na przyszły kierunek polityki całej Wspólnoty, w tym na skalę pomocy dla Ukrainy i stosunki z Rosją.
Dla Warszawy stawka jest szczególnie wysoka. Jak podkreślają Tusk i Sikorski, bezpieczeństwo Polski jest bezpośrednio związane z wynikiem wojny w Ukrainie.
Leonora Marienlund Klint
