Ministrowie finansów krajów UE zaakceptowali we wtorek zmiany w Krajowym Planie Odbudowy zaproponowane przez polski rząd. Teraz Polska może formalnie złożyć wnioski o kolejne płatności. Ministra funduszy i polityki regionalnej Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz zapowiedziała, że Polska zrobi to we wrześniu.
Polska może otrzymać z KPO do 60 mld euro. Wypłata środków jest uzależniona od wypełnienia zobowiązań zwanych kamieniami milowymi, które muszą zostać zrealizowane do sierpnia 2026 r. W przygotowanych przez rząd zmianach Polska zabiegała o zmiany w siedmiu obszarach, w tym czystego transportu.
Zgodnie z zapowiedzią do końca roku ma zostać ustanowiony instrument o wartości 373 mln euro na rzecz dopłat do zakupu, wynajmu lub leasingu zeroemisyjnych pojazdów elektrycznych. Wsparcie nie będzie mogło wynieść więcej niż 40 tys. zł dla osoby fizycznej lub osoby prowadzącej działalność gospodarczą. Zastrzeżono, że próg cenowy dotowanych "elektryków" zostanie określony w taki sposób, by do wsparcia kwalifikowały się wyłącznie niedrogie pojazdy. Programem zarządzać będzie Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Zgodnie ze zmienionym KPO w pierwszym kwartale 2026 r. zostanie wprowadzona opłata środowiskowa dla przedsiębiorców, przy czym możliwe będzie zastosowanie wyjątku dla przedsiębiorców mających tylko jeden samochód. Pierwotna wersja zakładała "podatek od posiadania pojazdów spalinowych", który miał obowiązywać od drugiego kwartału 2026 r.
Pozostał także kamień milowy dotyczący podniesienia opłat rejestracyjnych dla pojazdów spalinowych. KPO przewiduje wejście w życie do końca 2024 r. przepisów ustanawiających "środki finansowe i fiskalne stymulujące popyt na czystsze pojazdy, w tym wyższe opłaty rejestracyjne dla pojazdów spalinowych". Jak czytamy, opłata uzależniona będzie od ilości emitowanych przez pojazd tlenków azotu lub dwutlenku węgla. Dochody z opłat zostaną przeznaczone na "redukcję negatywnych efektów zewnętrznych transportu oraz rozwój niskoemisyjnego transportu publicznego na obszarach miejskich i wiejskich".
95 proc. wnioskowanych przez Polskę zmian w rewizji KPO - zaakceptowanych
Jak przypomniało MFiPR, rewizja KPO objęła 18 reform, 12 z części grantowej i 6 z części pożyczkowej oraz 39 inwestycji.
600 mln euro uwolnionych z części grantowej ma trafić na bezpieczeństwo żywnościowe i rolnictwo 4.0 – w tym m.in. na dodatkowe 86 centrów dystrybucyjno-magazynowych i rynków hurtowych, na dodatkowo wsparcie 30 MŚP z sektora rolno-spożywczego, do ponad 30 tys. rolników i rybaków modernizujących infrastrukturę i wyposażeniem na wsparcie technologii w zakresie rolnictwa 4.0, a także 50 projektów w obszarze edukacji o rolnictwie 4.0.
140 mln euro ma zostać przeznaczone na termomodernizację budynków wielorodzinnych. Prawie 374 mln euro ma trafić na dopłaty do zakupu, leasingu oraz wynajmu aut elektrycznych. 150 mln euro trafi na modernizację infrastruktury szpitali powiatowych, 40 mln euro na zakup nowych komputerów przenośnych dla nauczycieli klas I-III, a 127 mln euro na nowe systemy informatyczne. To m.in. rozbudowa publicznego systemu informatycznego EZD oraz dodanie e-usług w ramach Urzędu Skarbowego 2.0 i wdrożenie Krajowego Systemu e-Faktur.
Zmiany dotyczą m.in.: zamiany podatku od pojazdów spalinowych na system dopłat do zakupu, wynajmu i leasingu samochodów elektrycznych przez osoby fizyczne; modernizacji infrastruktury podmiotów medycznych; zwiększenia wsparcia dla rolników i rybaków przy modernizacji infrastruktury i wyposażenia, oraz wspierania technologii w zakresie tzw. rolnictwa 4.0.
Uwolnione środki z części grantowej zostaną przeznaczone na bezpieczeństwo żywnościowe i rolnictwo, w tym m.in. na dodatkowe 86 centrów dystrybucyjno-magazynowych i rynków hurtowych, termomodernizację budynków wielorodzinnych, dopłaty do zakupu, leasingu i wynajmu aut elektrycznych; modernizację infrastruktury szpitali powiatowych; nowe systemy informatyczne, takie jak rozbudowa publicznego systemu informatycznego EZD oraz dodanie e-usług w ramach Urzędu Skarbowego 2.0 i wdrożenie Krajowego Systemu e-Faktur. Fundusz Elektromobilności z budżetem w wysokości ok. 1,1 mld euro czyli ok. 4,7 mld zł będzie realizowany w ramach części pożyczkowej KPO poprzez wejścia kapitałowe.
W ramach zmian w KPO usunięto inwestycje związane z produkcją aktywnych składników farmaceutycznych (API) w Polsce. Zrezygnowano także z ustawy dotyczącej modernizacji szpitali - zmiany mają zostać wprowadzone do końca roku pakietem przepisów. Rewizja dotyczy także transportu miejskiego oraz inwestycji kolejowych.
Decyzja ministrów finansów w Radzie UE kończy formalny proces zatwierdzania zmian w polskim KPO. Rząd wysłał wniosek o jego rewizję 30 kwietnia. Komisja Europejska zaakceptowała zmiany 2 lipca.
Do momentu sfinalizowania tego procesu Polska nie mogła składać wniosków o kolejne płatności. We wtorek ministra Pełczyńska-Nałęcz zapowiedziała, że kolejne dwa wnioski Polska złoży we wrześniu.
We wtorek zaakceptowano także zmiany w KPO Niemiec, Finlandii, Grecji i Cypru. Dotąd Komisja Europejska wypłaciła państwom członkowskim w ramach funduszu odbudowy 241 mld euro i szacuje, że do końca roku pula przekroczy 300 mld euro.
Pełczyńska-Nałęcz [MFiPR]: Teraz czas intensywnych inwestycji!
Rada UE przyjęła rewizję polskiego KPO, co otwiera drogę do składania kolejnych wniosków o płatność z Krajowego Planu Odbudowy - wynika z wpisu minister funduszy i polityki regionalnej Katarzyny Pełczyńskiej-Nałęcz na platformie X. MFiPR podkreśliło, że po zmianach KPO składa się z 57 inwestycji i 54 reform.
"Rada UE właśnie przyjęła rewizję KPO. Teraz czas intensywnych inwestycji! We wrześniu składamy dwa wnioski o płatność. A pod koniec roku kolejny - jeszcze większy niż poprzedni - przelew dla Polski" - napisała Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz.
"Akceptacja przez ECOFIN decyzji wykonawczej Rady UE jest formalnym końcem procesu rewizji polskiego KPO. To oznacza, że nasz kraj będzie mógł w najbliższym czasie złożyć kolejny wniosek o płatność z KPO. Na przełomie sierpnia i września Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej planuje wysłać drugi i trzeci wniosek o płatność z KPO, a ich refundacja spodziewana jest pod koniec 2024 r. Kolejne dwa wnioski planujemy złożyć pod koniec br." - napisał resort funduszy w komunikacie.
Na początku lipca Komisja Europejska zaakceptowała zmiany w Krajowym Planie Odbudowy (KPO), które rząd Polski wysłał do Brukseli 30 kwietnia. Rząd wnioskował m.in. o rezygnację z nałożenia opłat za rejestrację samochodów spalinowych w zamian za m.in. program dofinansowania pojazdów elektrycznych.
Jak podkreśliło MFiPR w komunikacie, rewizja KPO objęła 7 komponentów. Dotyczyła 18 reform (12 z części grantowej i 6 z części pożyczkowej) oraz 39 inwestycji (26 z części grantowej i 13 z części pożyczkowej KPO).
Ministerstwo do najważniejszych zmian w planie zaliczyło: umożliwienie etapowego rozpoczynania konkursów na wsparcie dla różnych obszarów onkologii, kardiologii oraz ogólnego wsparcia dla szpitali; zwiększenie wsparcia dla rolników i rybaków realizujących projekty dotyczące modernizacji infrastruktury i wyposażenia i wspierania technologii w zakresie rolnictwa 4.0; zwiększenie liczby wybudowanych lub zmodernizowanych centrów przechowalniczo-dystrybucyjnych oraz zmodernizowanych rynków hurtowych oraz dodanie nowego wskaźnika dotyczącego edukacji w zakresie rolnictwa 4.0.
Kolejne kluczowe zmiany dotyczą wsparcia jednostek samorządu terytorialnego poprzez przeniesienie, z obszaru pożyczkowego do grantowego, finansowania w zakresie ośrodków świadczących opiekę długoterminową i geriatryczną w szpitalach powiatowych oraz zamiany podatku od pojazdów spalinowych na system dopłat do zakupu, wynajmu i leasingu samochodów elektrycznych przez osoby fizyczne.
Ponadto Fundusz Elektromobilności z budżetem w wysokości ok. 1,1 mld euro, który w pierwotnym zamyśle miał wesprzeć produkcję polskiego samochodu elektrycznego Izera, będzie teraz realizowany w ramach części pożyczkowej KPO poprzez wejścia kapitałowe.
Jak podkreślił resort funduszy uwolnione w ramach rewizji środki z części grantowej KPO zostaną przeznaczone m.in. na bezpieczeństwo żywnościowe i rolnictwo 4.0 (600 mln euro), w tym m.in. na dodatkowe 86 centrów dystrybucyjno-magazynowych, wsparcie dodatkowych 30 MŚP z sektora rolno-spożywczego oraz ponad 30 tys. rolników i rybaków modernizujących infrastrukturę i wyposażenie.
Ponadto 140 mln euro ma być przeznaczone na termomodernizację budynków wielorodzinnych; 373,75 mln euro na dopłaty do aut elektrycznych; 150 mln euro na modernizację infrastruktury szpitali powiatowych; 40 mln euro na zakup nowych komputerów przenośnych dla nauczycieli klas I-III, a także 127 mln euro na rozbudowę publicznego systemu informatycznego EZD oraz dodanie e-usług w ramach Urzędu Skarbowego 2.0 i wdrożenie Krajowego Systemu e-Faktur.
"Po rewizji Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności składa się z 57 inwestycji i 54 reform. Polska otrzyma z KPO 59,8 mld euro (257,1 mld zł), w tym 25,27 mld euro (108,6 mld zł) w postaci dotacji i 34,54 mld euro (148,5 mld zł) w formie preferencyjnych pożyczek. Zgodnie z celami UE znaczna część budżetu KPO jest przeznaczona na cele klimatyczne (44,96 proc.) oraz transformację cyfrową (21,28 proc.)" - podsumował resort.
Z Brukseli Magdalena Cedro (PAP)
mce/ akl/ amac/
