Potrącenia niealimentacyjne z innych świadczeń niż pensja

Zasady dokonywania potrąceń z wynagrodzenia za pracę zostały określone w Kodeksie pracy. Jednak pracownicy oprócz wynagrodzenia za pracę, złożonego z różnych składników, otrzymują też inne świadczenia pieniężne, takie jak np. ekwiwalent za urlop czy pranie, nagrody jubileuszowe czy odprawy emerytalno-rentowe albo ekonomiczne. Z przepisów wynika, że nie ze wszystkich świadczeń pieniężnych wypłacanych pracownikowi można dokonać potrąceń.

(fot. Jaap Arriens/NurPhoto via ZUMA Press / FORUM)

Ekwiwalent za urlop, jubileuszówka i odprawy

Przepisy Kodeksu pracy w zakresie potrąceń odnoszą się wprost tylko do wynagrodzenia za pracę. Jednak takiej samej szczególnej ochronie przed potrąceniami podlega też wynagrodzenie chorobowe, ekwiwalent za urlop, nagroda jubileuszowa czy odprawa emerytalno-rentowa (ekonomiczna). Pomocne w tej kwestii jest orzecznictwo sądowe. Jak wynika z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt II PK 181/06: "(...) Z ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy nie mogą być potrącane bez zgody pracownika wyrażonej na piśmie inne należności niż określone w art. 87 § 1 K.p.". Natomiast w wyroku z dnia 17 lutego 2004 r., sygn. akt I PK 217/03, Sąd Najwyższy uznał, że: "Odprawa emerytalna (art. 921 K.p.) oraz nagroda jubileuszowa (art. 773 § 3 pkt 3 k.p.) podlegają ochronie przed potrąceniami (art. 87 K.p.) jak wynagrodzenie za pracę". Z kolei z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 1996 r., sygn. akt I PKN 3/96, wynika, że: "(...) Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy korzysta z takiej samej ochrony przed potrąceniami jak wynagrodzenie za pracę (art. 87 K.p.)".

Zatem zarówno w przypadku wynagrodzenia za pracę (chorobowego), jak i nagrody jubileuszowej, odprawy emerytalno-rentowej, czy ekonomicznej, a także ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy, przy dokonywaniu potrąceń należy stosować zasady określone w Kodeksie pracy. W uzasadnieniu wyroku z dnia 17 lutego 2004 r., sygn. akt I PK 217/03, SN wskazał, że dopuszczalność stosowania art. 87 § 1 K.p. w drodze analogii do odprawy emerytalnej i nagrody jubileuszowej uzasadniona jest podobieństwem funkcji i charakteru obu tych świadczeń w zestawieniu z wynagrodzeniem za pracę w ujęciu ścisłym.

Ekwiwalent za pranie

Ekwiwalent za pranie odzieży roboczej wypłacany jest pracownikom w formie pieniężnej, jednak nie ma on charakteru wynagrodzeniowego, dlatego nie podlega egzekucji.

Ekwiwalent za pranie wypłaca pracodawca, jeżeli nie może zapewnić prania tej odzieży. Wówczas czynność tę zleca pracownikowi, a w zamian wypłaca mu ekwiwalent w wysokości poniesionych przez niego kosztów prania (art. 2379 § 3 K.p.).

Jednakże ekwiwalent za pranie odzieży roboczej, mimo że ma charakter pieniężny, nie stanowi wynagrodzenia za pracę. Jak wynika z załącznika do objaśnień do sprawozdawczości z zatrudnienia i wynagrodzeń GUS jest to świadczenie wyasygnowane na pokrycie określonych wydatków. Nie ma natomiast charakteru przysparzająco-majątkowego. Wynagrodzenie za pracę obejmuje natomiast m.in. takie składniki, jak periodycznie wypłacane wynagrodzenia zasadnicze, nagrody i premie, a także związany ze stosunkiem pracy zysk.

Ekwiwalent za pranie stanowi więc tylko finansowy odpowiednik określonych kosztów poniesionych przez pracownika, ale nie można go uznać za świadczenie wynagrodzeniowe. Dlatego nie mają do niego zastosowania przepisy o dokonywaniu potrąceń z wynagrodzenia za pracę określone w Kodeksie pracy.

Podobnie traktują ekwiwalent za pranie odzieży roboczej przepisy prawa cywilnego.

Na podstawie art. 831 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822 ze zm.) nie podlegają egzekucji m.in. sumy i świadczenia w naturze wyasygnowane na pokrycie wydatków lub wyjazdów w sprawach służbowych. Dlatego nie można też dokonać zajęcia ekwiwalentu za pranie odzieży na zasadach cywilnoprawnych.

Zasady potrąceń niealimentacyjnych

W przypadku egzekucji na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne, potrąceń dokonuje się do wysokości połowy wynagrodzenia (art. 87 § 3 K.p.). Obowiązuje przy tym pozostawienie pracownikowi kwoty wolnej. Kwota wolna przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności niealimentacyjnych odpowiada 100% wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniach składkowo-podatkowych (art. 871 § 1 pkt 1 K.p.). Jeżeli pracownik jest zatrudniony na część etatu, kwota wolna ulega zmniejszeniu proporcjonalnie do wymiaru jego czasu pracy.

Należy jeszcze dodać, że w przypadku potrąceń z wynagrodzenia w miesiącu, w którym są wypłacane składniki wynagrodzenia za okresy dłuższe niż 1 miesiąc, dokonuje się ich od łącznej kwoty wynagrodzenia uwzględniającej te składniki. Należy przy tym zachować jedną kwotę wolną od potrąceń.

Przykład

Pracodawca rozwiązał z pracownikiem umowę o pracę z dniem 15 kwietnia 2017 r. Jego wynagrodzenie było zajęte na poczet niespłaconej pożyczki bankowej na kwotę kilku tysięcy złotych.

Za kwiecień pracownik otrzymał wynagrodzenie za pracę w wysokości 2.104,96 zł oraz ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w kwocie 3.840 zł. Pracownika obowiązywały podstawowe koszty uzyskania przychodów, a ponadto złożył pracodawcy PIT-2.

Pracodawca potrącił na poczet zajęcia kwotę 2.104,11 zł, co wynika z wyliczenia:

- łączna kwota świadczeń po odliczeniach składkowo-podatkowych: 2.104,96 zł + 3.840 zł - (815,05 zł + 461,69 zł + 460 zł) = 4.208,22 zł,
- kwota potrącenia: 1/2 × 4.208,22 zł = 2.104,11 zł.

Kwota potrącenia nie naruszała kwoty wolnej, która wynosiła dla pracownika 1.459,48 zł. Wynika to z następującego wyliczenia:

- 4.208,22 zł - 2.104,11 zł = 2.104,11 zł,
- 2.104,11 zł > 1.459,48 zł.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 26.06.1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 1666 ze zm.)


autor: Ewa Madejek
Gazeta Podatkowa nr 32 (1386) z dnia 2017-04-20

Nowe regulacje w zakresie urlopów i zasiłków z tytułu opieki nad małym dzieckiem. Wszystko na ten temat w poradniku na GOFIN.pl

Źródło:

Newsletter Bankier.pl

Dodałeś komentarz Twój komentarz został zapisany i pojawi się na stronie za kilka minut.

Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy.

Nowy komentarz

Anuluj

Kalendarium przedsiębiorcy

  • Rozliczenie podatku od towarów i usług za poprzedni miesiąc - VAT 7.

    Podatnicy podatku akcyzowego rozliczają akcyzę.

Kalkulator odsetek

Aby obliczyć wartość odsetek, podaj kwotę zaległości oraz zakres dat.

? Odsetki ustawowe nalicza się od dnia, gdy zobowiązanie staje się wymagalne. Jeżeli spłata miała nastąpić 10-tego, to odsetki naliczane są od 11-tego.
? Data kiedy zobowiązanie będzie regulowane. Jeżeli przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, to należy wpisać datę pierwszego kolejnego dnia roboczego.
? Stawkę obniżoną do wysokości 75% stawki podstawowej stosuje się tylko do zaległości powstałych po 1 stycznia 2009 roku. Odsetki w obniżonej stawce pobiera się, gdy podatnik złoży korektę zeznania i w ciągu 7 dni od niej wpłaci zaległość.
Zapisz się na bezpłatny newsletter Bankier.pl