Płatności mobilne są prostym i przyjaznym dla użytkowników sposobem dokonywania płatności bezgotówkowych. Już obecnie na rynku istnieje wiele praktycznych przykładów zastosowań tych rozwiązań. Rola telefonu komórkowego ewoluuje w kierunku przenośnego centrum zarządzania, integrującego funkcje komunikacyjne, multimedialne i finansowe. Możliwość dokonywania płatności z wykorzystaniem telefonu komórkowego przyniesie rozwój usług nowej generacji szczególnie z zakresu mCommerce. Sukces rozwiązań płatności mobilnych uzależniony jest od sposobu finansowania płatności. Obecnie jesteśmy świadkami ewolucji płatności mobilnych z modelu przedplaconego do modelu zapewniającej elastyczne źródło finansowania. Taki model polega na połączeniu numeru telefonu z rachunkiem karty kredytowej lub konta rozliczeniowego w banku i jego bezpośrednim obciążeniem wartością płatności.
Płatności mobilne: zdalne i zbliżeniowe
Płatności zdalne to płatności dokonywane z wykorzystaniem aplikacji znajdujących się w telefonie z wykorzystaniem mobilnego agenta transferowego (mAcquirer). Płatności zbliżeniowe to płatności dokonywane poprzez zbliżenie telefonu wyposażonego w technologię NFC (Near Field Communication) wraz z anteną do czytnika umieszczonego w punkcie sprzedaży lub do innego telefonu.
Z punktu widzenia uczestników zaangażowanych w proces realizacji płatności wyróżniamy następujące formy:
– P2P (People to People) - płatności pomiędzy dwiema osobami fizycznymi np. mikro pożyczka;
– P2B (People to Business) - płatność mobilna pomiędzy osobą fizyczną i sprzedawcą np. płatność ze usługi / produkty;
– P2M (People to Machine) - płatność za produkty sprzedawane poprzez dystrybutory np. płatność za napoje lub bilety w automacie;
– P2O (People to Online) - płatności za zakup towarów i usług w sieci.
Bitwa o klienta już trwa
Z badań GUS dotyczących nasycenia rynku polskiego kartami SIM (tj. 112,4%) wynika, że rynek mobilnych usług finansowych w Polsce charakteryzuje się dużym potencjałem rozwoju. Obecnie wiele podmiotów takich jak: operatorzy sieci komórkowych, banki, systemy płatnicze oraz agenci rozliczeniowi prowadzi prace nad rozwojem technologii oraz modelu biznesowego dedykowanego płatnościom mobilnym. Początek masowego zastosowania omawianych rozwiązań najprawdopodobniej nastąpi na przełomie 2009 i 2010 roku. Najważniejsze bariery, które w tej chwili utrudniają szybkie wdrożenie rozwiązań pozwalających na w pełni funkcjonalne korzystanie z mPłatności to: brak dostatecznej liczby aparatów telefonicznych w standardzie NFC SIM-centric zatwierdzonym przez Komisję Europejską, brak instytucji mAcquirera oraz brak powszechności akceptacji płatności mobilnych.
Poczta jakiej nie znamy
Kooperacja w obszarze mobilnych płatności charakteryzuje się szeroką różnorodnością modeli współpracy. Z drugiej strony obecnie współpraca ta dotyczy głównie sektora finansowego oraz telekomunikacyjnego. W niedalekiej przyszłości należy się spodziewać rozszerzenia mobilnych płatności na kolejne sektory: sieci handlowe, transport publiczny, mCommerce i inne. Poniżej przedstawiamy jeden z najbardziej inspirujących przykładów wykorzystania mPłatności na skalę masową.
Przykład innowacji rynkowej stanowi PosteMobile – operator wirtualny uruchomiony przez grupę kapitałową poczty włoskiej przy kompleksowym wsparciu Accenture. Już w przeciągu pierwszych 4 miesięcy działalności wirtualnego operatora PosteMobile zdobyło 200 tysięcy nowych klientów. Mając na względzie realizacje założeń strategicznych, w kierunku realizacji mPłatności na skale masową, powiązano ofertę telekomunikacyjną z produktami finansowymi dostarczanymi przez znajdujący się w grupie kapitałowej BancoPosta. Usługami płatności mobilnych dostępnymi w dniu rozpoczęcia działalności były:
- doładowanie karty prepaid bezpośrednio z rachunku karty kredytowej
- przekaz pieniężny (za pośrednictwem poczty)
- bezpośredni dostęp do rachunku
Docelowo PosteMobile planuje rozwiązanie obejmujące przelew bankowy, odnowienie limitu karty przedpłaconej PostePay z konta bankowego oraz innowacyjne produkty mCommerce. Plany operatora zakładają zdobycie 2 milionów klientów do końca 2011 roku.
Dzięki przemyślanemu modelowi biznesowemu ten włoski dostawca usług pocztowych, który początkowo w żaden sposób nie był związany z branżą telekomunikacyjną w krótkim czasie zdobył bazę 600 tysięcy aktywnych klientów wykorzystujących potencjał płatności mobilnych.
Realizowane inicjatywy są częścią długookresowej strategii wzrostu narodowego operatora pocztowego poprzez dywersyfikację portfela działalności i inwestycje w obszary synergii produktowych. PosteMobile stanowi interesujący i zarazem realny przykład wykorzystania mobilnych płatności, jako drogi rozwoju podstawowej działalności przedsiębiorstwa i zmiany wizerunku w oczach klienta.
Rola mobilnego agenta rozliczeniowego (mAcquirer).
Projektując ekosystem mobilnych płatności niezbędnym elementem zapewniającym jego prawidłowe funkcjonowanie zgodne z wymaganiami funkcjonalnymi jest mobilny agent rozliczeniowy. mAcquirer stanowi pomost komunikacyjny pomiędzy światem telekomunikacyjnym i finansowym Jego główną rolą jest kompleksowe realizowanie transakcji mobilnych. mAcquirer łączy numer telefonu abonenta z numerem konta w banku. Dzięki temu umożliwia konsumentowi dokonanie płatności obciążającej kartę kredytową lub konto rozliczeniowe w banku, która jest identyfikowana poprzez numer telefonu osoby, dokonującej transakcji.
W celu popularyzacji płatności mobilnych istotnym aspektem jest również zagwarantowanie szerokiej akceptowalności płatności przez podmioty bankowe operujące na rynku. Może się to odbywać dwojako: poprzez podpisanie umów bilateralnych z bankami lub też zaangażowanie systemu płatniczego (np. Visa, Mastercard) spełniającego już ten wymóg formalny. Mobilny agent rozliczeniowy może ponadto stanowić wehikuł wymiany informacji pomiędzy podmiotami trzecimi a operatorem telekomunikacyjnym i instytucją finansową. Możliwy jest również model, w którym mobilny agent rozliczeniowy będzie gromadził numeryczne informacje i kody zabezpieczeń poszczególnych klientów, np. numer telefonu, numer konta bankowego, identyfikator multipartnerskiego programu lojalnościowego, kod PIN wykorzystywany w mobilnych płatnościach. mAcquirer może być również odpowiedzialny za pozyskiwanie zewnętrznych kooperantów do realizacji mobilnych zleceń przy użyciu infrastruktury agenta transferowego.
Korzyści dla wszystkich
Płatności mobilne niosą szereg istotnych korzyści, zarówno dla użytkowników, jak i pozostałych podmiotów zaangażowanych w proces. Klienci otrzymują łatwy i bezpieczny sposób na dokonanie płatności wraz z możliwością kontroli wydatków i sprawdzenia ich historii. Powiązany rachunek kredytowy zapewnia wygodne źródło finansowania. Aspekt bezpieczeństwa jest szczególnie istotnym elementem w edukacji użytkowników, pozwalającym na spopularyzowanie tego typu rozwiązań. Poziom zabezpieczeń płatności dokonywanych z wykorzystaniem telefonu zapewnia wysoki stopień bezpieczeństwa transakcji. Użytkownik wykorzystuje do wprowadzania kodu PIN klawiaturę własnego aparatu. Dodatkowo w przypadku utraty telefonu czas, po którym użytkownik zauważa jego brak jest statystycznie znacząco krótszy, niż w przypadku utraty karty kredytowej.
Sprzedawcy uzyskują możliwość tworzenia innowacyjnych rozwiązań mCommerce, umożliwiających im pozyskanie nowych klientów oraz efektywny system rozliczeń, pozwalający na zwiększenie udziału klientów dokonujących płatności terminowo.
Dla banków otwiera się możliwość zwiększenia aktywności i obrotu użytkowników kart kredytowych oraz nawiązania ścisłej współpracy z operatorami komórkowymi. Działanie opisywanego modelu mPłatności wymaga powstania na rynku nowej funkcji mAcquirera, co stwarza możliwość rozwoju zakresu działalności dla tradycyjnych agentów rozliczeniowych lub powstania nowych podmiotów wyspecjalizowanych.
Co dalej?
W najbliższych miesiącach następować będzie rozwój zakresu oferowanych usług w zakresie płatności mobilnych u już istniejących dostawców. Na rynek będą wchodziły nowe podmioty, w szczególności operatorzy sieci komórkowych, którzy będą chcieli wykorzystać posiadaną bazę klientów oraz możliwości technologiczne, aby zatrzymać u siebie znaczną cześć przychodów z tej działalności i ograniczyć efekt kanibalizacji usługi SMS premium. Do wyjaśnienia pozostaje kwestia wypracowania jednego wspólnego dla wszystkich podmiotów standardu płatności mobilnych i otwartych interfejsów, umożliwiających przedsiębiorstwom dotarcie do klienta z własną ofertą wykorzystującą technologię mobilnych płatności. Wydaje się, że podobnie jak w innych przypadkach wprowadzania rozwiązań innowacyjnych w pierwszej fazie może pojawić się kilka modeli, z których ostatecznie przetrwa jeden.
Wyniki testów przeprowadzanych przez O2 w Londynie oraz przykład PosteMobile pokazują, iż klienci są skłonni do innowacyjnych rozwiązań poszerzających funkcjonalność usług mobilnych. Zainteresowanie detalistów oraz instytucji takich jak koncerny energetyczne, dostawcy Internetu i telewizji oraz innych podmiotów generujących cykliczne płatności powinno w znaczący sposób wpłynąć na spopularyzowanie tej formy płatności wśród klientów.
Płatności mobilne: zdalne i zbliżeniowe
Płatności zdalne to płatności dokonywane z wykorzystaniem aplikacji znajdujących się w telefonie z wykorzystaniem mobilnego agenta transferowego (mAcquirer). Płatności zbliżeniowe to płatności dokonywane poprzez zbliżenie telefonu wyposażonego w technologię NFC (Near Field Communication) wraz z anteną do czytnika umieszczonego w punkcie sprzedaży lub do innego telefonu.
Z punktu widzenia uczestników zaangażowanych w proces realizacji płatności wyróżniamy następujące formy:
– P2P (People to People) - płatności pomiędzy dwiema osobami fizycznymi np. mikro pożyczka;
– P2B (People to Business) - płatność mobilna pomiędzy osobą fizyczną i sprzedawcą np. płatność ze usługi / produkty;
– P2M (People to Machine) - płatność za produkty sprzedawane poprzez dystrybutory np. płatność za napoje lub bilety w automacie;
– P2O (People to Online) - płatności za zakup towarów i usług w sieci.
Bitwa o klienta już trwa
Z badań GUS dotyczących nasycenia rynku polskiego kartami SIM (tj. 112,4%) wynika, że rynek mobilnych usług finansowych w Polsce charakteryzuje się dużym potencjałem rozwoju. Obecnie wiele podmiotów takich jak: operatorzy sieci komórkowych, banki, systemy płatnicze oraz agenci rozliczeniowi prowadzi prace nad rozwojem technologii oraz modelu biznesowego dedykowanego płatnościom mobilnym. Początek masowego zastosowania omawianych rozwiązań najprawdopodobniej nastąpi na przełomie 2009 i 2010 roku. Najważniejsze bariery, które w tej chwili utrudniają szybkie wdrożenie rozwiązań pozwalających na w pełni funkcjonalne korzystanie z mPłatności to: brak dostatecznej liczby aparatów telefonicznych w standardzie NFC SIM-centric zatwierdzonym przez Komisję Europejską, brak instytucji mAcquirera oraz brak powszechności akceptacji płatności mobilnych.
Poczta jakiej nie znamy
Kooperacja w obszarze mobilnych płatności charakteryzuje się szeroką różnorodnością modeli współpracy. Z drugiej strony obecnie współpraca ta dotyczy głównie sektora finansowego oraz telekomunikacyjnego. W niedalekiej przyszłości należy się spodziewać rozszerzenia mobilnych płatności na kolejne sektory: sieci handlowe, transport publiczny, mCommerce i inne. Poniżej przedstawiamy jeden z najbardziej inspirujących przykładów wykorzystania mPłatności na skalę masową.
Przykład innowacji rynkowej stanowi PosteMobile – operator wirtualny uruchomiony przez grupę kapitałową poczty włoskiej przy kompleksowym wsparciu Accenture. Już w przeciągu pierwszych 4 miesięcy działalności wirtualnego operatora PosteMobile zdobyło 200 tysięcy nowych klientów. Mając na względzie realizacje założeń strategicznych, w kierunku realizacji mPłatności na skale masową, powiązano ofertę telekomunikacyjną z produktami finansowymi dostarczanymi przez znajdujący się w grupie kapitałowej BancoPosta. Usługami płatności mobilnych dostępnymi w dniu rozpoczęcia działalności były:
- doładowanie karty prepaid bezpośrednio z rachunku karty kredytowej
- przekaz pieniężny (za pośrednictwem poczty)
- bezpośredni dostęp do rachunku
Docelowo PosteMobile planuje rozwiązanie obejmujące przelew bankowy, odnowienie limitu karty przedpłaconej PostePay z konta bankowego oraz innowacyjne produkty mCommerce. Plany operatora zakładają zdobycie 2 milionów klientów do końca 2011 roku.
Dzięki przemyślanemu modelowi biznesowemu ten włoski dostawca usług pocztowych, który początkowo w żaden sposób nie był związany z branżą telekomunikacyjną w krótkim czasie zdobył bazę 600 tysięcy aktywnych klientów wykorzystujących potencjał płatności mobilnych.
Realizowane inicjatywy są częścią długookresowej strategii wzrostu narodowego operatora pocztowego poprzez dywersyfikację portfela działalności i inwestycje w obszary synergii produktowych. PosteMobile stanowi interesujący i zarazem realny przykład wykorzystania mobilnych płatności, jako drogi rozwoju podstawowej działalności przedsiębiorstwa i zmiany wizerunku w oczach klienta.
Rola mobilnego agenta rozliczeniowego (mAcquirer).
Projektując ekosystem mobilnych płatności niezbędnym elementem zapewniającym jego prawidłowe funkcjonowanie zgodne z wymaganiami funkcjonalnymi jest mobilny agent rozliczeniowy. mAcquirer stanowi pomost komunikacyjny pomiędzy światem telekomunikacyjnym i finansowym Jego główną rolą jest kompleksowe realizowanie transakcji mobilnych. mAcquirer łączy numer telefonu abonenta z numerem konta w banku. Dzięki temu umożliwia konsumentowi dokonanie płatności obciążającej kartę kredytową lub konto rozliczeniowe w banku, która jest identyfikowana poprzez numer telefonu osoby, dokonującej transakcji.
W celu popularyzacji płatności mobilnych istotnym aspektem jest również zagwarantowanie szerokiej akceptowalności płatności przez podmioty bankowe operujące na rynku. Może się to odbywać dwojako: poprzez podpisanie umów bilateralnych z bankami lub też zaangażowanie systemu płatniczego (np. Visa, Mastercard) spełniającego już ten wymóg formalny. Mobilny agent rozliczeniowy może ponadto stanowić wehikuł wymiany informacji pomiędzy podmiotami trzecimi a operatorem telekomunikacyjnym i instytucją finansową. Możliwy jest również model, w którym mobilny agent rozliczeniowy będzie gromadził numeryczne informacje i kody zabezpieczeń poszczególnych klientów, np. numer telefonu, numer konta bankowego, identyfikator multipartnerskiego programu lojalnościowego, kod PIN wykorzystywany w mobilnych płatnościach. mAcquirer może być również odpowiedzialny za pozyskiwanie zewnętrznych kooperantów do realizacji mobilnych zleceń przy użyciu infrastruktury agenta transferowego.
Korzyści dla wszystkich
Płatności mobilne niosą szereg istotnych korzyści, zarówno dla użytkowników, jak i pozostałych podmiotów zaangażowanych w proces. Klienci otrzymują łatwy i bezpieczny sposób na dokonanie płatności wraz z możliwością kontroli wydatków i sprawdzenia ich historii. Powiązany rachunek kredytowy zapewnia wygodne źródło finansowania. Aspekt bezpieczeństwa jest szczególnie istotnym elementem w edukacji użytkowników, pozwalającym na spopularyzowanie tego typu rozwiązań. Poziom zabezpieczeń płatności dokonywanych z wykorzystaniem telefonu zapewnia wysoki stopień bezpieczeństwa transakcji. Użytkownik wykorzystuje do wprowadzania kodu PIN klawiaturę własnego aparatu. Dodatkowo w przypadku utraty telefonu czas, po którym użytkownik zauważa jego brak jest statystycznie znacząco krótszy, niż w przypadku utraty karty kredytowej.
Sprzedawcy uzyskują możliwość tworzenia innowacyjnych rozwiązań mCommerce, umożliwiających im pozyskanie nowych klientów oraz efektywny system rozliczeń, pozwalający na zwiększenie udziału klientów dokonujących płatności terminowo.
Dla banków otwiera się możliwość zwiększenia aktywności i obrotu użytkowników kart kredytowych oraz nawiązania ścisłej współpracy z operatorami komórkowymi. Działanie opisywanego modelu mPłatności wymaga powstania na rynku nowej funkcji mAcquirera, co stwarza możliwość rozwoju zakresu działalności dla tradycyjnych agentów rozliczeniowych lub powstania nowych podmiotów wyspecjalizowanych.
Co dalej?
W najbliższych miesiącach następować będzie rozwój zakresu oferowanych usług w zakresie płatności mobilnych u już istniejących dostawców. Na rynek będą wchodziły nowe podmioty, w szczególności operatorzy sieci komórkowych, którzy będą chcieli wykorzystać posiadaną bazę klientów oraz możliwości technologiczne, aby zatrzymać u siebie znaczną cześć przychodów z tej działalności i ograniczyć efekt kanibalizacji usługi SMS premium. Do wyjaśnienia pozostaje kwestia wypracowania jednego wspólnego dla wszystkich podmiotów standardu płatności mobilnych i otwartych interfejsów, umożliwiających przedsiębiorstwom dotarcie do klienta z własną ofertą wykorzystującą technologię mobilnych płatności. Wydaje się, że podobnie jak w innych przypadkach wprowadzania rozwiązań innowacyjnych w pierwszej fazie może pojawić się kilka modeli, z których ostatecznie przetrwa jeden.
Wyniki testów przeprowadzanych przez O2 w Londynie oraz przykład PosteMobile pokazują, iż klienci są skłonni do innowacyjnych rozwiązań poszerzających funkcjonalność usług mobilnych. Zainteresowanie detalistów oraz instytucji takich jak koncerny energetyczne, dostawcy Internetu i telewizji oraz innych podmiotów generujących cykliczne płatności powinno w znaczący sposób wpłynąć na spopularyzowanie tej formy płatności wśród klientów.
Marek Seralis,
Wojciech Górniak,
konsultanci Accenture pod kierownictwem Dariusza Solskiego, Dyrektora Działu Doradztwa Strategicznego
Źródło:Przegląd Finansowy
