Ustawa zakładająca wprowadzenie czasowego podatku od nadzwyczajnych zysków firm paliwowych jest niekonstytucyjna; zakłada rozwiązania o charakterze retroaktywnym - ocenia prezydent Karol Nawrocki. Kancelaria Prezydenta RP wskazała, że ustawa nie zawiera mechanizmów gwarantujących przeznaczenie wpływów z podatku na działania osłonowe dot. cen paliw i proponuje wprowadzenie poprawek.
"Jestem bardzo zawiedziony postawą premiera Donalda Tuska w tej kwestii, bowiem pan premier i opinia publiczna, doskonale wie, że ta ustawa jest niekonstytucyjna. Ona sprawia, że łamiemy pewną fundamentalną zasadę prawa - ma obowiązywać od marca tego roku. Ta ustawa jest niekonstytucyjna" - powiedział Nawrocki.
"Jestem zawiedziony premierem Tuskiem, że mając dobrą propozycję ustawową z pałacu prezydenckiego, nie chce jej po prostu przyjąć, czy nie chce doprowadzić do tego, że zostanie ona przyjęta przez polski parlament i wówczas ją podpisze. Kierowcy są wzięci za zakładnika i płacimy tak wysokie ceny paliwa tylko dlatego, że premier chce na mnie wymóc, abym podpisał niekonstytucyjną ustawę" - dodał.
Prezydent zaapelował do premiera o przyjęcie prezydenckiego projektu dotyczącego obniżenia cen paliw.
"Jeszcze raz apeluję do pana premiera - panie premierze, jest w polskim parlamencie inicjatywa ustawodawcza, która wyszła z pałacu prezydenckiego. Proszę ją przyjąć w polskim parlamencie, a ja w ciągu godziny po wyjściu z polskiego parlamentu ją podpiszę. Naprawdę to jest w moim uznaniu bardzo nieeleganckie ze strony pana premiera, że bierze polskich kierowców za zakładników" - powiedział Nawrocki.
18 września Sejm uchwalił ponownie ustawę wprowadzającą podatek od nadzwyczajnych zysków koncernów paliwowych. Nowe przepisy mają objąć okres od marca tego roku do końca pierwszego kwartału 2027 r. Premier Donald Tusk informował, że jeśli prezydent podpisze ustawę to rząd wprowadzi rozwiązania obniżające ceny paliw.
Jednocześnie prezydent skierował do Sejmu własny projekt ustawy w celu obniżenia cen paliw zakładający: obniżenie do zera podatku od sprzedaży detalicznej paliw do końca marca 2027 r., możliwość elastycznego obniżenia stawek akcyzy przez MF oraz ustawowy limit na marże koncernów paliwowych.
Pod koniec lipca prezydent Karol Nawrocki zdecydował o skierowaniu do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli prewencyjnej ustawy o podatku od nadzwyczajnych zysków osiągniętych w okresie od marca do grudnia 2026 r. ze zbycia paliw ciekłych. Nawrocki wskazywał wówczas w uzasadnieniu m.in. na działanie wstecz przepisów.
W opublikowanym we wtorek komunikacie w sprawie przyjętej 18 września przez Sejm ustawy o podatku od nadzwyczajnych zysków Kancelaria Prezydenta RP zwróciła uwagę na konieczność ponownej oceny rozwiązań.
"Analiza ustawy prowadzi do wniosku, że część zasadniczych zastrzeżeń konstytucyjnych pozostaje aktualna. W szczególności ustawa nadal przewiduje objęcie podatkiem przychodów osiągniętych od dnia 1 marca 2026 r., podczas gdy wejście w życie ustawy ma nastąpić dopiero 1 listopada 2026 r." - napisano w komunikacie Kancelarii.
"Oznacza to dalsze utrzymywanie rozwiązania o charakterze retroaktywnym, polegającego na nakładaniu nowej daniny publicznej na zdarzenia gospodarcze, które miały miejsce wiele miesięcy przed wejściem ustawy w życie. Rozwiązanie to pozostaje trudne do pogodzenia z konstytucyjną zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa" - dodano.
Kancelaria Prezydenta RP zwraca uwagę, że ustawodawca uzasadnia potrzebę wprowadzenia podatku koniecznością sfinansowania działań osłonowych mających prowadzić do obniżenia cen paliw, a obecna ustawa nie zawiera żadnych mechanizmów prawnych gwarantujących przeznaczenie wpływów z podatku na ten cel.
"Ustawa nie zawiera przepisu wiążącego wpływy z podatku z obniżkami cen paliw. Podatek stanowi dochód budżetu państwa (art. 3), a jedyny przepis dotyczący obniżek (art. 11) jest fakultatywnym upoważnieniem dla ministra finansów, niezależnym od wysokości wpływów. Jedynie uzasadnienie ustawy pokazuje takie powiązanie" - napisano w komunikacie Kancelarii.
W ocenie Kancelarii Prezydenta zasadne byłoby rozważenie wprowadzenia następujących poprawek:
- Systemu opodatkowania obejmującego opodatkowanie na zasadach zgodnych z Konstytucją RP i zasadami prawa.
- Utworzenie wyodrębnionego państwowego funduszu celowego, którego wyłącznym źródłem dochodów byłyby wpływy z podatku od nadzwyczajnych zysków.
- Wydatki funduszu przekazywane byłyby wyłącznie na obniżkę cen paliw, w tym rekompensatę dla budżetu ubytku dochodów z VAT, akcyzy i podatku od sprzedaży detalicznej na paliwa, wynikającego z obniżek stosowanych od dnia wejścia ustawy w życie (CPN i ustawa paliwowa), rozliczaną miesięcznie po fakcie na podstawie wyliczeń ministra finansów podatku akcyzowego, podatku od sprzedaży detalicznej lub podatku od towarów i usług,
- Pozostawienie niewykorzystanych środków funduszu do wykorzystania w kolejnych okresach wsparcia rynku paliw.
- Nałożenie na ministra właściwego do spraw finansów publicznych obowiązku przedstawiania Sejmowi i Senatowi regularnych sprawozdań obejmujących wysokość wpływów i sposób wydatkowania środków.
"Takie rozwiązania pozwoliłoby powiązać ciężar ekonomiczny nakładany na przedsiębiorców z jasno określonym celem publicznym oraz ograniczyć ryzyko, że podatek będzie instrumentem służącym wyłącznie zwiększeniu dochodów budżetowych, a nie obniżeniu cen paliw" - wskazała w komunikacie Kancelaria Prezydenta RP.
W komunikacie zaznaczono, że do Sejmu został skierowany prezydencki projekt ustawy przewidujący alternatywne instrumenty stabilizowania rynku paliw.
"Kancelaria Prezydenta RP apeluje o niezwłoczne skierowanie projektu prezydenckiego do pierwszego czytania oraz o takie skoordynowanie prac parlamentarnych, aby oba projekty mogły tworzyć spójny pakiet służący obniżeniu cen paliw oraz zwiększeniu bezpieczeństwa paliwowego państwa. Jednocześnie należy wskazać, że obniżka VAT może być wprowadzona rozporządzeniem niezwłocznie, bez oczekiwania na podpis obu ustaw" - napisano w komunikacie Kancelarii.
"Kancelaria Prezydenta RP deklaruje gotowość do udziału w dalszych pracach legislacyjnych (konsultacjach) służących osiągnięciu wspólnego celu, jakim jest skuteczna i zgodna z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej reakcja państwa na wzrost cen paliw" - dodano. (PAP Biznes)
pat/ ana/
