Polska jest największym unijnym eksporterem do Ukrainy i odpowiada już za niemal 30 proc. eksportu UE do tego kraju, a nadwyżka w dwustronnym handlu towarowym osiągnęła 9,7 mld euro - wynika z danych przedstawionych w najnowszym „Monitorze spraw ukraińskich” przygotowanym przez BGK.
Według publikacji Banku Gospodarstwa Krajowego wartość polskiego eksportu do Ukrainy wzrosła z około 5,2 mld euro w grudniu 2020 r. do 14,1 mld euro w maju 2026 r., czyli o blisko 169 proc. W tym samym okresie import z Ukrainy zwiększył się z około 2,5 mld euro do 4,4 mld euro, czyli o niemal 72 proc.
Bank wyjaśnił, że analiza została przygotowana na podstawie informacji Eurostatu, a dane o wartości handlu zostały przedstawione jako dwunastomiesięczne sumy kroczące.
Nadwyżka sięgnęła 9,7 mld euro
BGK zwrócił uwagę, że znacznie szybszy wzrost eksportu niż importu przełożył się na rekordowe saldo wymiany. Nadwyżka Polski w handlu towarowym z Ukrainą zwiększyła się z około 2,7 mld euro pod koniec 2020 r. do 9,7 mld euro w maju 2026 r. Był to najwyższy wynik w całym okresie objętym analizą. Relacja nadwyżki do wartości eksportu wzrosła w tym czasie z 51,7 do 69,1 proc.
Eksperci BGK zwrócili uwagę, że udział Ukrainy w całkowitym polskim eksporcie zwiększył się z 2,2 proc. w grudniu 2020 r. do 3,8 proc. w maju 2026 r. Po okresie względnej stabilizacji, obserwowanej od połowy 2025 r., sprzedaż polskich towarów na rynek ukraiński ponownie wzrosła w pierwszych miesiącach 2026 r.
Polska umocniła się jednocześnie na pozycji największego unijnego eksportera do Ukrainy. Jej udział w eksporcie całej UE na ten rynek zwiększył się z 22,7 proc. w grudniu 2020 r. do 29,5 proc. w maju 2026 r. Drugie miejsce zajmowały Niemcy z udziałem wynoszącym 18,5 proc., a kolejne Węgry, Czechy i Włochy.
Dominują energia i uzbrojenie
BGK wskazuje, że ponad połowę wzrostu polskiego eksportu do Ukrainy po rozpoczęciu pełnoskalowej wojny wygenerowały trzy grupy towarów:
- surowce energetyczne i energia,
- broń i amunicja,
- statki powietrzne i sprzęt lotniczy.
Łącznie odpowiadały one za około 53,4 proc. przyrostu eksportu między lutym 2022 r. a majem 2026 r.
Szczególnie szybko rosła sprzedaż surowców energetycznych i energii. Jej wartość zwiększyła się ze 100 mln euro pod koniec 2020 r. do 2,7 mld euro w maju 2026 r. Udział tej kategorii w polskim eksporcie do Ukrainy wzrósł z 1,9 do 19,5 proc. Ukraina odbierała w maju 2026 r. około 30,5 proc. całego polskiego eksportu surowców energetycznych i energii.
Ważną rolę odgrywały również towary związane z obronnością i lotnictwem. Broń, amunicja, statki powietrzne i sprzęt lotniczy stanowiły łącznie około 12,5 proc. wartości polskiego eksportu do Ukrainy. Polska odpowiadała przy tym za 44,9 proc. całego eksportu tych produktów z UE na rynek ukraiński, pozostając zdecydowanie największym unijnym dostawcą w tej kategorii - wskazano w analizie.
Eksperci banku zaznaczyli, że po wyłączeniu produktów energetycznych, militarnych i lotniczych udział Ukrainy w polskim eksporcie wynosiłby 2,6 proc., a nie 3,8 proc. Pokazuje to, jak duże znaczenie dla wzrostu wymiany miały dostawy związane bezpośrednio z wojennymi potrzebami Ukrainy.
„Mimo szybko rosnącej roli energetyki i obronności największą część polskiej sprzedaży do Ukrainy nadal stanowią pozamilitarne produkty przemysłowe. Ich eksport wzrósł z około 4,3 mld euro w grudniu 2020 r. do 8 mld euro w maju 2026 r.” - wskazano w monitorze.
Ta część eksportu odpowiadała za ponad połowę całkowitej nadwyżki Polski w handlu z Ukrainą. Dodatnie saldo wyniosło około 5,1 mld euro i było tworzone przede wszystkim przez eksport sprzętu telekomunikacyjnego, samochodów osobowych, maszyn i aparatury elektrycznej oraz nawozów. Kolejne 2,7 mld euro nadwyżki przypadało na surowce energetyczne i energię, a około 1,8 mld euro na broń, amunicję oraz produkty lotnicze.
Spadek napływu ukraińskiej żywności do Polski
W imporcie z Ukrainy nadal dominują pozamilitarne produkty przemysłowe, których wartość wynosiła około 2,9 mld euro. W ostatnich latach zwiększyło się jednak znaczenie artykułów rolno-spożywczych. W maju 2026 r. odpowiadały one za 33,3 proc. całego polskiego importu z Ukrainy, wobec 24,7 proc. w grudniu 2020 r.
Skala importu rolno-spożywczego była jednak wyraźnie mniejsza niż w okresie największego napływu ukraińskich towarów. Jego wartość w marcu 2023 r. przekraczała 2,5 mld euro, natomiast w maju 2026 r. wynosiła około 1,4 mld euro. Udział Ukrainy w całym polskim imporcie artykułów rolno-spożywczych obniżył się w tym czasie z 8,4 do około 4 proc., choć pozostawał wyższy niż przed wojną.
„Artykuły rolno-spożywcze pozostają jedyną główną kategorią, w której Polska notuje deficyt w handlu z Ukrainą. Jego wartość zmniejszyła się jednak z ponad 1,6 mld euro w marcu 2023 r. do około 309 mln euro w maju 2026 r. Największy wpływ na ujemne saldo miały tłuszcze i oleje roślinne oraz pasze dla zwierząt” - wskazano w monitorze. (PAP)
gkc/ mmu/
