Darowizna auta to dość często spotykana sytuacja. Wyjaśniamy, kiedy powoduje ona obowiązek zapłaty podatku od spadków i darowizn.
Darowizna na pewno nie jest tak częstym sposobem nabycia samochodu jak zakup na rynku pierwotnym lub wtórnym. Tym niemniej relatywnie często dochodzi do przekazania aut w ramach darowizny.
Najlepszym przykładem jest sytuacja, w ramach której młoda osoba po zdaniu prawa jazdy otrzymuje starszy samochód, a jej rodzice lub inni krewni kupują sobie nowszy model. Taka darowizna dokonana w ramach bliskiej rodziny wydaje się szczególnie ciekawym przypadkiem z punktu widzenia obowiązujących przepisów. Skutkuje ona bowiem możliwością zastosowania specjalnego zwolnienia podatkowego, którego zasady są dość skomplikowane z punktu widzenia podatników.
W odpowiedzi na liczne pytania dotyczące podatku od darowanego samochodu eksperci porównywarki ubezpieczeniowej Ubea.pl postanowili przedstawić ważne zasady takiej daniny.
Kto zapłaci podatek od darowizny samochodu?
Podatkową analizę warto rozpocząć od podstawowych informacji dotyczących opodatkowania samochodu przekazywanego za darmo. Zgodnie z obowiązującymi przepisami podatek od spadków i darowizn obciąża osobę, która nieodpłatnie otrzymała auto.
Obowiązek podatkowy powstanie z chwilą podpisania aktu notarialnego przez strony umowy darowizny lub przekazania samochodu (gdy umowa nie została zawarta w formie aktu notarialnego).
- Jeżeli darowiznę zgłoszono w trakcie kontroli „skarbówki”, to trzeba uznać, że obowiązek podatkowy powstał dopiero wtedy. Problem polega na tym, że fiskus naliczy stawkę karną wynoszącą aż 20% wcześniej nieujawnionej darowizny - wyjaśnia Paweł Kuczyński, prezes porównywarki ubezpieczeniowej Ubea.pl.
Czy umowę darowizny auta trzeba zawrzeć w obecności notariusza?
Umowy dotyczące darowizny auta nie muszą być zawierane z pomocą notariusza (w przeciwieństwie do darowizn nieruchomości). Właśnie dlatego obowiązek podatkowy obdarowanego zwykle będzie powstawał w dniu otrzymania samochodu. Taki wariant oznacza spore oszczędności związane z brakiem konieczności pokrycia taksy (wynagrodzenia) notariusza. Umowa darowizny auta w formie aktu notarialnego ma jednak swoje zalety.
- Warto pamiętać, że w przypadku potwierdzonej notarialnie darowizny samochodu to notariusz zajmie się obliczeniem oraz poborem należnego podatku. W takiej sytuacji nie trzeba składać już odpowiedniej deklaracji podatkowej do urzędu skarbowego - przypomina Andrzej Prajsnar, ekspert porównywarki ubezpieczeń Ubea.pl.
Ile wynosi kwota wolna od podatku od darowizny samochodu?
Podatek od darowizny samochodu jest relatywnie wysoki, jeżeli obdarowany nie korzysta z nielimitowanego zwolnienia. W tym kontekście warto powołać się na przykład młodej kobiety, która otrzymała samochód o wartości 15000 zł od niespokrewnionej osoby. Ustawa o podatku od spadków i darowizn wskazuje, że w takiej sytuacji zobowiązanie podatkowe wynosi 12% wartości auta pomniejszonej o kwotę wolną od podatku (4902 zł). Fiskus będzie mógł zatem zainkasować 1212 zł.
Co ważne, wysokość kwoty wolnej od podatku różni się w zależności od tzw. grupy podatkowej. Grupy podatkowe obecnie wyglądają następująco:
- grupa pierwsza z kwotą wolną 9637 zł (obdarowany/obdarowana jest dla darczyńcy: ojcem, matką, małżonkiem, dziadkiem, babką, pradziadkiem, prababką, synem, córką, wnukiem, prawnukiem, pasierbem, ojczymem, macochą, bratem, siostrą, teściem, teściową, zięciem lub synową),
- grupa druga z kwotą wolną 7276 zł (obdarowany/obdarowana jest dla darczyńcy: córką brata, synem brata, córką siostry, synem siostry, wnukiem / prawnukiem brata, wnukiem / prawnukiem siostry, wujem, ciotką, zstępnym krewnym lub małżonkiem pasierbów, mężem siostry, żoną brata, bratem męża, siostrą męża, bratem żony, siostrą żony, małżonkiem rodzeństwa małżonków - m.in mężem siostry żony, małżonkiem innych zstępnych krewnych - m.in żoną wnuczka),
- grupa trzecia z kwotą wolną 4902 zł (obdarowany/obdarowana jest dla darczyńcy: członkiem dalszej rodziny lub osobą niespokrewniona z podatnikiem).
Warto nadmienić, że wszystkie wymienione powyżej kwoty wolne dotyczą sumy darowizn otrzymanych od jednego członka rodziny/osoby niespokrewnionej w okresie 5 lat poprzedzających rok ostatniej darowizny.
- Jeżeli rynkowa wartość darowizn od danej osoby nie przekracza kwoty wolnej, to nie trzeba wypełniać deklaracji podatkowej i płacić podatku - tłumaczy Paweł Kuczyński, prezes porównywarki ubezpieczeniowej Ubea.pl.
Kiedy można skorzystać ze zwolnienia nielimitowanego?
Korzystniejsze okazuje się tzw. zwolnienie nielimitowane, które obowiązuje w przypadku darowizn otrzymanych od członków najbliższej rodziny. Osoba otrzymująca samochód w ramach darowizny może skorzystać z takiego zwolnienia, jeżeli auto wcześniej należało do małżonka, dziecka, wnuka, prawnuka, rodzica, dziadka, pradziadka, pasierba, brata, siostry, ojczyma lub macochy.
- Korzystanie ze zwolnienia nielimitowanego nie będzie miało żadnego sensu, jeżeli wartość darowizny nie przekracza kwoty wolnej dotyczącej członków najbliższej rodziny - komentuje Andrzej Prajsnar.
Ile jest czasu na zgłoszenie darowizny samochodu?
W kontekście zwolnienia nielimitowanego bardzo ważne jest terminowe złożenie właściwego formularza (SD-Z2) do urzędu skarbowego. Dostarczenie takiego dokumentu po upływie 6 miesięcy od daty otrzymania darowizny powoduje niestety utratę prawa do opisywanego zwolnienia. To problematyczna sytuacja, ponieważ obdarowany niekorzystający ze zwolnienia ma tylko miesiąc od otrzymania darowizny na dostarczenie odpowiedniego formularza (SD - 3) do urzędu skarbowego.
Do wspomnianego dokumentu trzeba załączyć umowę darowizny auta. Na podstawie zgłoszenia fiskus oblicza wysokość podatku i przesyła osobie niekorzystającej ze zwolnienia odpowiednią decyzję wymiarową. Podatek trzeba zapłacić w ciągu 14 dni od otrzymania decyzji. Jeżeli podatnik przegapił upływ sześciomiesięcznego terminu na skorzystanie ze zwolnienia, to do podatku zostaną doliczone odsetki. Niestety wspomnianego terminu nie można będzie przywrócić (zobacz np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2010 roku, sygn. akt II FSK 2174/08).
