Jakie świadczenia rzeczowe są zwolnione z podatku dochodowego?

Na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 67 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wolna jest od podatku wartość rzeczowych świadczeń otrzymywanych przez pracownika, sfinansowanych w całości ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych lub funduszy związków zawodowych - do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 380 zł; rzeczowymi świadczeniami nie są bony, talony i inne znaki, uprawniające do ich wymiany na towary lub usługi.

Przepis powyższy, wydawałoby się sformułowany bardzo jasno, w praktyce przysparza niemało kłopotów, z powodu różnych interpretacji.

Co znaczy sfinansowanie w 100%?

Część z tych niejasności zostało już wyjaśnione i nie budzi wątpliwości, m.in. to, iż świadczenia nie muszą być w 100% sfinansowane z wymienionych w tym przepisie funduszy. Ważne jest by ta część, którą finansuje pracodawca była w całości z ZFŚS lub funduszy związków zawodowych.

Przykładowo, jeśli pracodawca sfinansuje wyprawkę szkolną dla dzieci pracownika w 30% z ZFŚS, a resztę pokryje pracownik, to wartość świadczenia otrzymanego przez pracownika będzie wolna od podatku dochodowego oraz od składek na ZUS.

Jeżeli natomiast pracodawca powyższe świadczenie sfinansowałby ze środków obrotowych firmy w 20%, a w 10% ze środków ZFŚS, wówczas takie świadczenie nie korzysta ze zwolnienia od podatku, jako że nie jest w całości sfinansowane z ZFŚS lub funduszy związkowych.

Co to znaczy świadczenie rzeczowe?

Czy chodzi tylko o rzeczy? Czy bilety to też świadczenie rzeczowe? W jednym z wyjaśnień organów podatkowych czytamy: "(...) W przypadku zorganizowania przez pracodawcę wycieczki dla pracowników i emerytów nie można z góry założyć, że mamy do czynienia ze świadczeniem w naturze albo innym nieodpłatnym świadczeniem. Organizacja wycieczki może polegać na wykupieniu przez pracodawcę usługi turystycznej w postaci wycieczki bądź też na zorganizowaniu dla pracowników wyjazdu na przygotowaną przez pracodawcę imprezę turystyczną, sportową czy kulturalną.

W pierwszym przypadku, nie mamy do czynienia ze świadczeniem rzeczowym, przedmiotem świadczenia jest usługa, a nie rzecz. Pracownicy i emeryci nie uzyskują świadczenia rzeczowego ani nie otrzymują ekwiwalentu pieniężnego w zamian takiego świadczenia. Mają natomiast prawo do skorzystania z usługi turystycznej zakupionej przez pracodawcę, to znaczy uczestniczenia w wycieczce bez ponoszenia kosztów zakupu takiej usługi. W takim przypadku przychód pracownika lub emeryta ustala się według ceny zakupu usługi (art. 11 ust. 2a pkt 2 ustawy). Nie korzysta on ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 38 i 67 ustawy.

Natomiast w drugim przypadku, zorganizowanie przez pracodawcę dla pracowników imprezy (np. grzybobrania, zawodów sportowych) i zakup dla nich żywności (ciasta, owoców, napoi), stanowi świadczenie rzeczowe. Wartość tego świadczenia stanowi przychód pracownika lub emeryta. Jeśli przychód z tego tytułu można przypisać określonej osobie, będzie on podlegał zwolnieniu na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 38 lub 67 ustawy. Jeśli natomiast impreza zorganizowana w ten sposób była dostępna dla nieograniczonej liczby pracowników lub emerytów i przychodu z tego tytułu nie można przypisać

Czym natomiast różni się zorganizowanie grzybobrania (grzyby są przecież za darmo - pracownicy opłacają więc tylko transport) od udziału w wykupionej wycieczce, by te pierwsze zakwalifikować do świadczeń rzeczowych a tych drugich nie? Doprawdy nie sposób na to odpowiedzieć. Zarówno w jednym, jak i drugim przypadku chodzi przecież o przewóz. Tak więc absolutnie z takim wyjaśnieniem zgodzić się nie można, tym bardziej, że nie zawiera ono żadnej argumentacji po prostu to jest, a to nie jest świadczeniem rzeczowym i to wszystko.

W innym wyjaśnieniu (Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 15.10.2004 r., sygn. akt BI/005-0662/04) czytamy: "(...) Świadczeniami rzeczowymi są zaś świadczenia w naturze (nie w pieniądzu), tj. przykładowo paczki żywieniowe, bilety na imprezy sportowe, kulturalne, oświatowe, itp.

W takim rozumieniu wykupienie dla emeryta wczasów oraz biletu kolejowego byłoby również świadczeniem rzeczowym (w naturze). (...)"

Jest to jedyne możliwe do przyjęcia wyjaśnienie, zważywszy na fakt, że także wg Słownika Języka Polskiego (PWN Warszawa 1996) "rzeczowy" oznacza dary, nagrody w naturze, nie pieniężne. Wobec powyższego rozstrzygając czy dane świadczenie jest rzeczowe należy kierować się wyłącznie tym czy jest ono świadczeniem w naturze, a nie czy są to usługi turystyczne, czy też impreza zorganizowana we własnym zakresie.

Źródło: