Na dzień drugiego przejęcia udziałów spółka przejmująca posiadała kontrolę w spółce zależnej, a rozliczenie połączenia nie zostało dokonane metodą nabycia, lecz metodą entity concept method (transakcja pomiędzy udziałowcami). Wartość księgowa aktywów i zobowiązań spółki przejmującej została zsumowana z wartością księgową aktywów i zobowiązań spółki przejętej, a różnica pomiędzy wartością księgową przejętych aktywów netto spółki zależnej a ceną ich nabycia została ujęta wyłącznie w kapitałach własnych.
Spółka przejmująca ma zatem obowiązek sporządzenia za I kwartał 2009 r. sprawozdania finansowego analogicznie jak skonsolidowanego sprawozdania finansowego jednostki dominującej za okresy wcześniejsze, bez dokonywania pełnej konsolidacji. Jako informację dodatkową spółka przejmująca zamieszcza również dane finansowe z rachunku zysków i strat spółki przejętej za okres od początku br. do dnia przejęcia, po dokonaniu wyłączeń konsolidacyjnych. Dane porównawcze w sprawozdaniu finansowym za I kwartał 2009 r. zawierają dane finansowe ze sprawozdania skonsolidowanego jednostki dominującej za analogiczny okres roku ubiegłego. W bieżącym okresie jednak dane finansowe są danymi jednostkowymi i nie zawierają danych finansowych spółki przejętej za okres od początku roku do dnia przejęcia. Dane te zostały przedstawione wyłącznie jako informacje dodatkowe w celu dostosowania danych z rachunku zysków i strat do danych porównywalnych z ubiegłego roku (I kwartał 2008 r.).
Odpowiedź eksperta
Spółka prawidłowo określiła moment połączenia (dzień przejęcia kontroli nad spółką zależną) oraz zastosowała właściwą metodę rozliczenia niniejszego połączenia, tj. metodę nabycia wynikającą z uregulowań MSSF 3. Ponadto efekty niniejszego połączenia zostały zaprezentowane w skonsolidowanych sprawozdaniach finansowych, sporządzanych w okresie od momentu przejęcia kontroli do momentu przejęcia całości udziałów w jednostce zależnej, zgodnie z zasadami określonymi w MSR 27. Podejście spółki w niniejszym zakresie również nie budzi zastrzeżeń. Spółka rozliczyła przejęcie pozostałej części udziałów w jednostce zależnej jako transakcję pomiędzy udziałowcami.
Stanowisko takie jest poprawne, ponieważ zmiany udziału w jednostce zależnej, które nie prowadzą do utraty kontroli, mogą być ujmowane wyłącznie jako transakcje kapitałowe. Udziałowcy występują w nich w roli właścicieli, w związku z czym transakcja ta nie musi wywoływać skutku w postaci ujęcia zysku lub straty. Jest to jedno z możliwych znanych rozwiązań, dozwolonych pod rządami wciąż jeszcze obowiązującego MSSF 3 z 2004 r.
Nowe rozwiązania, zawarte w MSR 27 ze stycznia 2008 r., które polskie spółki co do zasady będą zobligowane do zastosowania z początkiem 2010 r. (oryginalnie standard wchodzi w życie dla sporządzania skonsolidowanych sprawozdań finansowych, sporządzanych za okresy roczne, rozpoczynającyce się w dniu lub po 1 lipca 2009 r.), będą obligować do uznania takich transakcji jako transakcji na udziałach należących do udziałowców nie sprawujących kontroli (wcześniej zwanych udziałowcami mniejszościowymi) z ujęciem skutku ich rozliczenia w pozostałych elementach całkowitego dochodu (dawniej: ujmowanych bezpośrednio w kapitałach własnych).
Sprawozdanie finansowe za I kwartał 2009 r. jest pierwszym sprawozdaniem sporządzonym po przejęciu (inkorporacji) spółki zależnej. W takim przypadku spółka przejmująca nie sporządza już skonsolidowanego sprawozdania finansowego. Sprawozdanie finansowe spółki przejmującej za I kwartał 2009 r. powinno zostać sporządzone analogicznie, jak skonsolidowane sprawozdania finansowego grupy kapitałowej jednostki dominującej (przejmującej) za okresy wcześniejsze.
W omawianym przypadku należy jednak zwrócić uwagę na aspekt kapitałowego rozliczenia transakcji nabycia udziałów w spółce zależnej. Oznacza to, że w kwartalnym bilansie spółki przejmującej należy zaprezentować sumę aktywów i pasywów obu spółek (przejmowanej i przejętej) z wyłączeniem transakcji wzajemnych. Na dzień 31 marca 2009 r. na spółce przejmującej nie ciąży już obowiązek sporządzenia skonsolidowanego sprawozdania finansowego, w związku z czym spółka nie sporządza skonsolidowanego rachunku zysków i strat, skonsolidowanego zestawienia zmian w kapitale własnym oraz skonsolidowanego rachunku przepływów pieniężnych.
W informacji dodatkowej spółka powinna wskazać na metodę rozliczenia połączenia oraz fakt, iż dane porównawcze w jednostkowym sprawozdaniu finansowym wynikają z danych ze skonsolidowanego sprawozdania finansowego. Ponadto faktyczne połączenie spółek, zgodnie z MSSF 3, nastąpiło w dniu uzyskania kontroli. W tym przypadku istotny jest fakt, że MSSF 3 nie rozróżnia zasadniczo faktu połączenia i konsolidacji, traktując je tożsamo.
Dane porównawcze w sprawozdaniu finansowym spółki, sporządzonym za I kwartał 2009 r., powinny pochodzić ze skonsolidowanych sprawozdań jednostki przejmującej. Należy również podkreślić fakt, iż powinny zostać zaprezentowane zgodnie z § 87 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych oraz warunków uznawania za równoważne informacji wymaganych przepisami prawa państwa niebędącego państwem członkowskim. Należy zatem przyjąć, że podejście opisane przez Czytelnika w zakresie sposobu prezentacji danych porównawczych w sprawozdaniu spółki przejmującej jest prawidłowe.
Więcej na ten temat znajdziesz w najnowszym numerze Nowych Standardów Sprawozdawczości
Arkadiusz Lenarcik
Kierownik Zespołu, ECA
Jak sprawnie i bezpiecznie przejść z UoR na MSR/MSSF i dalej je stosować? Co miesiąc zmagasz się z trudnymi problemami. Zobacz, jak wiele zyskasz!
- Co miesiąc otrzymasz praktyczne informacje na temat zmian w MSR/MSSF.
- Profesjonaliści doradzą Ci jak powinieneś prawidłowo stosować MSR/MSSF
- Praktyczne przykłady stanowią nieocenioną pomoc w Twojej pracy zawodowej
- Poznaj różnice w prawie polskim i międzynarodowym oraz dowiedz się, które przepisy powinieneś stosować
- Nasi eksperci udzielą odpowiedzi na Twoje pytania
- Pięć razy w tygodniu otrzymasz bezpłatny e-letter
"Nowe Standardy Sprawozdawczości" to nieoceniona pomoc w Twojej codziennej pracy zawodowej. Sięgnij po jasne wskazówki i dowiedz się, jak postępować w niejednoznacznych sytuacjach dotyczących rozliczeń według MSR/MSSF. Poznaj wady i zalety możliwych rozwiązań.
Jeśli nadal prowadzisz rachunkowość według ustawy o rachunkowości, znajdziesz również wiele praktycznych informacji i odpowiedzi na nurtujące Cię pytania.
Nie zwlekaj! Zamów „Nowe Standardy Sprawozdawczości”, a zobaczysz jak wiele zyskasz!
Źródło:
