Analiza blisko tysiąca filmów na TikToku dotyczących kremów z filtrem UV wykazała, że choć zdecydowana większość z nich promuje ochronę przeciwsłoneczną, to większym zainteresowaniem cieszą się materiały dyskredytujące tego typu kosmetyki.
Artykuł na ten temat ukazał się w czasopiśmie „PLOS Digital Health”. Jego autorami są badacze z University of Alberta (Kanada).
Podkreślili oni, że zachorowalność na nowotwory skóry rośnie na całym świecie, a kremy z filtrem są najłatwiej dostępnym i jednym z najskuteczniejszych narzędzi profilaktyki. Od jakiegoś czasu organizacje zajmujące się zdrowiem publicznym zwracają jednak uwagę na rozpowszechnianie na platformach społecznościowych dezinformacji dotyczącej ochrony przeciwsłonecznej. Problem ten dotyczy m.in. TikToka.
Naukowcy przeanalizowali 971 najpopularniejszych filmów oznaczonych hashtagami związanymi z ochroną przeciwsłoneczną. Oceniali, czy nagrania zachęcały do stosowania kremów z filtrem, czy zawierały ich krytykę, oraz jaką reakcję wywoływały wśród odbiorców. Pod uwagę wzięli liczbę wyświetleń, polubień, udostępnień i komentarzy.
Okazało się, że choć niemal 87 proc. materiałów promowało stosowanie filtrów UV, to te zawierające krytykę lub dezinformację uzyskiwały średnio więcej polubień, komentarzy i udostępnień.
Autorzy odnotowali, że wśród pojawiających się w krytycznych filmach twierdzeń były m.in. sugestie, że kremy z filtrem są toksyczne, mogą powodować raka albo blokują korzyści zdrowotne wynikające z ekspozycji na słońce.
Zdaniem naukowców zaobserwowana zależność może wynikać z tego, że treści kontrowersyjne, sprzeczne z powszechnymi zaleceniami lub nastawione na wywołanie zaskoczenia łatwiej rozchodzą się na platformach społecznościowych.
„Dezinformacja dotycząca filtrów przeciwsłonecznych może przyciągać nieproporcjonalnie dużą uwagę odbiorców. Problem nie polega na dominacji takich treści pod względem liczby publikowanych materiałów, lecz na tym, że niektóre wprowadzające w błąd przekazy szczególnie silnie oddziałują na określone grupy użytkowników” - napisali autorzy.
Badanie pokazało również inny problem. Chociaż większość twórców zachęcała do stosowania kremów z filtrem, przekaz skupiał się głównie na walorach kosmetycznych, takich jak pielęgnacja skóry czy zachowanie młodego wyglądu. Znacznie rzadziej podkreślano ich znaczenie dla zdrowia.
Zaledwie 6 proc. analizowanych filmów wspominało wprost o zmniejszaniu ryzyka nowotworów skóry.
„Zaskoczyło nas, jak wiele materiałów promowało stosowanie filtrów przeciwsłonecznych bez wskazywania ich ważnej roli w profilaktyce nowotworów. Tylko 6 proc. analizowanych TikToków wyraźnie wspominało o korzyściach związanych z ograniczaniem ryzyka raka” - podkreślili badacze.
Katarzyna Czechowicz (PAP)
kap/ zan/
