Sejm uchwalił w piątek nowelizację ustawy o Sądzie Najwyższym z jedną poprawką PiS. Wszystkie poprawki proponowane przez opozycję nie uzyskały poparcia. Przepisy trafią teraz do prac w Senacie.
Za przyjęciem noweli zagłosowało 203 posłów, 52 było przeciw, a 189 osób wstrzymało się od głosu. Wcześniej posłowie zagłosowali za przyjęciem poprawki PiS, która wydłuża vacatio legis ustawy z 14 do 21 dni. Poparcia nie uzyskało 14 poprawek opozycji przekształcających główne z zapisów ustawy.
Wśród głosujących za nowelą było 198 posłów PiS, dwoje posłów koła Polskie Sprawy: Agnieszka Ścigaj i Zbigniew Girzyński oraz troje posłów niezrzeszonych. Głos przeciwko tym przepisom oddało: dwóch posłów PiS - Teresa Hałas i Sławomir Zawiślak, wszystkich 20 posłów Solidarnej Polski, dwóch posłów KO, sześciu posłów Lewicy. Przeciwko uchwaleniu noweli byli także wszyscy głosujący posłowie Konfederacji i Polski 2050 (Szymon Hołownia tłumaczy, dlaczego tak postąpili), dwoje posłów Polskiej Partii Socjalistycznej, Paweł Kukiz i Andrzej Sośnierz z Polskich Spraw.
Od głosu wstrzymali się prawie wszyscy parlamentarzyści Koalicji Obywatelskiej - 122, większość posłów Lewicy - 35 oraz wszystkich 22 posłów PSL. Głos wstrzymujący oddali także posłowie Porozumienia, dwóch posłów Kukiz15, dwóch posłów niezrzeszonych i Robert Kwiatkowski z PPS.
KE komentuje
Nowy projekt ustawy o sądownictwie złożony przez polski rząd w grudniu 2022 r., a obecnie przyjęty przez Sejm, jest ważnym krokiem w kierunku wypełnienia zobowiązań wynikających z polskiego Krajowego Planu Odbudowy - powiedział PAP rzecznik Komisji Europejskiej Christian Wigand.
"Będziemy nadal uważnie śledzić kolejne etapy trwającego procesu przyjmowania, a następnie przeanalizujemy ostatecznie przyjęte prawo. Pozostajemy w kontakcie z polskimi władzami, aby zapewnić pełną zgodność polskiego ustawodawstwa ze zobowiązaniami podjętymi w ramach KPO w zakresie niezawisłości sądów. Ważne będzie, aby przyjęta ostateczna ustawa podniosła standardy ochrony sądowej i niezawisłości sędziowskiej" - powiedział Wigand.
Sejm przeciw wnioskowi o informację premiera ws. wypełniania kamieni milowych KPO
W piątkowym głosowaniu posłowie odrzucili wniosek koła Polska 2050 o "uzupełnienie porządku dziennego o punkt: Informacja Prezesa Rady Ministrów na temat postępu w spełnianiu kamieni milowych wymaganych do uruchomienia środków z Krajowego Planu Odbudowy dla Polski, ze szczególnym uwzględnieniem wypowiedzi europosła Bogdana Rzońcy na posiedzeniu Komisji Budżetowej Parlamentu Europejskiego w dniu 12 września 2022 r. dot. procedury wyjścia z Funduszu Odbudowy przez rząd PiS".
Chodzi o wypowiedź europosła PiS, w której - jak relacjonował we wrześniu serwis "Fakty" stacji TVN 24 - pytał, jaka jest procedura rezygnacji z uczestniczenia w unijnym funduszu odbudowy. "W Polsce rozpoczynają się rozmowy o alternatywnych rozwiązaniach" - cytuje Rzońcę TVN24.
Sejm nie zgodził się na uzupełnienie porządku obrad o wypowiedź premiera. Wniosek odrzucono większością 228 głosów PiS, Polskich Spraw oraz dwóch posłów niezależnych; za wnioskiem głosowało 211 posłów z Koalicji Obywatelskiej, Lewicy, Koalicji Polskiej/PSL, Konfederacji, Polski 2050, Porozumienia, a także kół Kukiz'15 i PPS oraz 3 posłów niezależnych. Nikt się nie wstrzymał, w głosowaniu nie wzięło udziału 21 posłów.
Schreiber o ustawie o SN: poprawki Senatu wprowadziłyby chaos
Mam nadzieję, że cały klub Prawa i Sprawiedliwości, wszyscy nasi koalicjanci, poprą odrzucenie poprawek, które może wprowadzić Senat. Wprowadziłyby one chaos i prezydent nie miałby szans podpisać tej ustawy - powiedział PAP.PL minister w KPRM Łukasz Schreiber. Finalnie to, na co się zgodziliśmy wydaje mi się do zaakceptowania - dodał.
Minister w KPRM, szef Stałego Komitetu Rady Ministrów Łukasz Schreiber pytany w piątek przez PAP.PL o losy ustawy po tym, gdy wróci do Sejmu z poprawkami Izby Wyższej, odpowiedział, że "jeśli to będą te same poprawki, które widzieliśmy dzisiaj i wcześniej w Sejmie, to trzeba będzie je odrzucić".
"Mam nadzieję, że cały klub Prawa i Sprawiedliwości, wszyscy nasi koalicjanci, poprą odrzucenie tych poprawek, bo wprowadziłyby chaos i prezydent nie miałby szans podpisać tej ustawy" - stwierdził.
Polityk podkreślił, że ustawa o SN jest kompromisem zgodnym z interesem Polski. "Przygotowaliśmy tę ustawę, by uzyskać środki z KPO, które oczywiście Polsce się należą. Jest to wyraz już bardzo daleko posuniętej dobrej woli i kompromisu ze strony Polski. Finalnie to, na co się zgodziliśmy wydaje mi się do zaakceptowania, ważąc na szali zyski i ewentualne niedogodności - podkreślił.
"Mamy posłów Konfederacji, którzy krzyczą, że to fatalna ustawa, że to podporządkowanie się Brukseli, mamy posłów opozycji, którzy mówią, że to fatalna ustawa, bo za mało się podporządkowujemy Brukseli, którzy chcą pójść dużo dalej. A my stoimy po stronie zdrowego rozsądku i po stronie interesu Polaków - dodał.
"Kamień milowy" dla odblokowania środków z KPO
Uchwalona nowelizacja ustawy o SN autorstwa PiS ma - według autorów - wypełnić kluczowy "kamień milowy" dla odblokowania przez Komisję Europejską środków z KPO. Założenia ustawy były negocjowane podczas rozmów ministra ds. UE Szymona Szynkowskiego vel Sęka w Brukseli.
Zgodnie z tymi przepisami, sprawy dyscyplinarne i immunitetowe sędziów miałby rozstrzygać Naczelny Sąd Administracyjny, a nie, jak obecnie, Izba Odpowiedzialność Zawodowej SN. NSA będzie rozstrzygać sprawy dyscyplinarne sędziów Sądu Najwyższego w pierwszej instancji w 3-osobowym składzie, a w drugiej instancji w składzie 5-osobowym. Z kolei w przypadku sędziów sądów powszechnych i wojskowych NSA będzie sądem dyscyplinarnym w części spraw w pierwszej instancji i we wszystkich sprawach w drugiej instancji. NSA ma przejąć także kompetencje do rozstrzygania tzw. spraw immunitetowych sędziów wszystkich sądów.
Nowela przewiduje też zasadnicze zmiany dotyczące tzw. testu niezawisłości i bezstronności sędziego. Jest to stosunkowo nowa instytucja, która została wprowadzona prezydencką nowelizacją ustawy o Sądzie Najwyższym latem ub.r. Ma ona w założeniu pozwolić na badanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, jeżeli w okolicznościach danej sprawy mogą one doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy. Możliwość takich testów przewidziano wobec wszystkich sędziów, a zgodnie z obowiązującymi przepisami wniosek o taki test może złożyć strona postępowania prowadzonego przez danego sędziego.
Zgodnie z uchwalonymi w piątek zmianami test bezstronności sędziego będzie mogła zainicjować nie tylko strona postępowania, ale także "z urzędu" sam sąd. Nowela uzupełnia także możliwość badania podczas "testu" wymogów niezawisłości i bezstronności o przesłankę ustanowienia sądu "na podstawie ustawy".
Nowelizacja zakłada także wyłącznie odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów za badanie, w ramach wszelkich procedur, spełnienia przez innego sędziego wymogów niezawisłości, bezstronności i ustanowienia go na podstawie ustawy. Oznacza to, że sędziowie nie będą ponosić odpowiedzialności dyscyplinarnej za ustalanie lub ocenę zgodności z prawem prawidłowości powołania sędziego lub wynikającego z tego powołania uprawnienia do orzekania.
Zmiany mają wejść w życie po 21 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.
PiS złożył projekt tej nowelizacji w Sejmie 13 grudnia ub.r. Posłowie mieli zająć się projektem jeszcze przed nowym rokiem, ale został on zdjęty z porządku obrad. Wcześniej prezydent Andrzej Duda oświadczył, że nie współuczestniczył w przygotowaniu projektu ani nie konsultowano go z nim. Zaapelował o spokojne i konstruktywne prace parlamentarne nad projektem i zaznaczył, że nie zgodzi się na rozwiązania godzące w system konstytucyjny oraz nie pozwoli, aby do polskiego systemu prawnego został wprowadzony jakikolwiek akt prawny, który będzie podważał nominacje sędziowskie albo pozwalał komukolwiek je weryfikować.
Negatywnie o zmianach wypowiadał się koalicjant PiS - Solidarna Polska. Krytyczne opinie i stanowiska do tych przepisów przedstawiły m.in. Sąd Najwyższy, prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego i Krajowa Rada Sądownictwa.
autor: Mateusz Mikowski
