Co grozi za naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa?

Coraz częściej byli pracownicy zakładają własne firmy o takim samym profilu działalności jak pracodawca i wykorzystują do swoich potrzeb poufne informacje, z którymi zapoznali się świadcząc pracę. Takie zachowanie stanowi czyn nieuczciwej konkurencji, przed którym pracodawcy mogą się bronić. Nie jest to jednak łatwe.

Dostrzegając problem oraz jego wagę ustawodawca wyszedł naprzeciw przedsiębiorcom, wyposażając ich w narzędzia walki z pracownikami wykorzystującymi zakładowe tajemnice. Takie możliwości daje im ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Tajemnica przedsiębiorstwa, czyli co?

Odpowiedź na pytanie, co stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa zawiera art. 11 ust. 4 ustawy. Przez tajemnicę przedsiębiorstwa należy rozumieć nieujawnione do publicznej wiadomości informacje techniczne, technologiczne, handlowe lub organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Mogą to być informacje dotyczące np. stanu finansowego przedsiębiorstwa, źródeł zaopatrzenia i zbytu, wykazu kontrahentów, korespondencji handlowej, know-how, dane obrazujące wielkość produkcji i sprzedaży, a nawet dotyczące struktury organizacyjnej przedsiębiorstwa. Warunkiem uznania informacji za tajemnicę jest przedsięwzięcie przez przedsiębiorcę działań zmierzających do zachowania ich w poufności. Ich podjęcie ma prowadzić do sytuacji, w której chroniona informacja nie może dotrzeć do wiadomości osób trzecich w normalnym toku zdarzeń, bez żadnych specjalnych starań z ich strony. Ustawa nie udziela ochrony tym informacjom, o których każdy może dowiedzieć się w sposób dozwolony, np. z ulotek, folderów reklamowych. Na przedsiębiorcy spoczywa więc dodatkowy ciężar podjęcia odpowiednich działań organizacyjnych i porządkowych, aby utrzymać daną wiadomość w tajemnicy. W tym celu może on wykorzystywać wszelkie instrumenty prawne, np. wprowadzać do umów klauzule poufności czy zapewnić odpowiedni obieg dokumentacji zawierającej tajemnicę. Pracodawca powinien informować pracownika o tym, że przekazywane mu informacje są objęte tajemnicą. Konsekwencje niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązku zapewnienia poufności informacji lub powiadomienia zainteresowanego pracownika o przekazaniu mu wiadomości objętej tajemnicą przedsiębiorstwa, obciążają przedsiębiorcę (tak Sąd Najwyższy w uzasadnienu wyroku z dnia 3 października 2000 r., sygn. akt I CKN 304/00).

WAŻNE! Wykorzystanie przez pracownika we własnej działalności gospodarczej informacji, co do których przedsiębiorca (pracodawca) nie podjął niezbędnych działań w celu zachowania ich poufności, należy traktować jako wykorzystanie powszechnej wiedzy, do której przedsiębiorca nie ma żadnych ustawowych uprawnień.

Nie stanowią tajemnicy przedsiębiorstwa wiedza, doświadczenie oraz umiejętności nabyte przez pracownika w trakcie świadczenia pracy, np. umiejętność obsługi programów komputerowych, a nawet całokształt doświadczeń i wiadomości przydatnych do prowadzenia przedsiębiorstwa.

Kto podlega odpowiedzialności?

Naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa może niekiedy skutkować nawet pociągnięciem do odpowiedzialności karnej. Przestępstwo naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa może popełnić jedynie osoba zobowiązana do jej zachowania. Krąg osób zobowiązanych został określony w art. 11 ust. 1-3 ustawy. Należą do nich nie tylko pracownicy, ale również osoby, które świadczyły pracę na podstawie innego stosunku prawnego, np. umowy o dzieło, umowy zlecenia. Obowiązek zachowania tajemnicy przedsiębiorstwa istnieje nie tylko w trakcie trwania umowy o pracę lub innej umowy, ale również przez okres 3 lat od dnia ustania stosunku zatrudnienia. Okres ten może zostać skrócony przez pracodawcę w umowie o pracę lub odrębnej umowie zobowiązującej pracownika do zachowania tajemnicy.

Zachowania podlegające karze

Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy każdy, kto wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi w stosunku do przedsiębiorcy, ujawnia innej osobie lub wykorzystuje we własnej działalności gospodarczej informację stanowiącą tajemnice przedsiębiorstwa, jeżeli wyrządza to poważną szkodę przedsiębiorcy, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Karalne są zatem jedynie dwie formy zachowania:

  • ujawnienie tajemnicy polegające na spowodowaniu, że informacja stała się wiadoma chociażby jednej osobie nieuprawnionej, np. przekazanie informacji, udostępnienie dokumentów zawierających tajemnicę,

  • wykorzystanie tajemnicy we własnej działalności gospodarczej, np. zaproponowanie kontrahentom byłego pracodawcy towaru po niższych od niego cenach.

Nie stanowi przestępstwa samo podjęcie przez byłego pracownika działalności gospodarczej o podobnym lub identycznym profilu działalności jak pracodawca, jeżeli nie zachowuje się on we wskazany powyżej sposób.

Prokurator tylko na poważną szkodę

Aby pracownik naruszający tajemnicę przedsiębiorstwa mógł zostać pociągnięty do odpowiedzialności karnej konieczne jest, żeby w wyniku jego zachowania przedsiębiorca poniósł poważną szkodę. Pojęcie to interpretowane jest w oparciu o cel prowadzenia działalności, jakim jest osiągnięcie zysku. W grę wchodzi np. utrata kontrahentów i związany z nią spadek obrotów firmy (o ile oczywiście miały związek z naruszeniem chronionej tajemnicy przedsiębiorstwa).

Wysokość szkody ocenia się w odniesieniu do każdego przedsiębiorcy indywidualnie, uwzględniając rozmiary prowadzonej przez niego działalności. Inna kwota strat będzie stanowić poważną szkodę dla przedsiębiorcy zatrudniającego 3-4 pracowników, inna zaś dla wielkiej firmy o zasięgu ogólnokrajowym. Przedsiębiorcy kierujący do prokuratury zawiadomienie o popełnieniu przez byłego pracownika przestępstwa naruszenia tajemnicy powinni przedstawić dokumenty, z których będzie wynikać, jakie ponieśli szkody. Ocenny charakter tego pojęcia może spowodować, że prokurator odmiennie od składającego zawiadomienie oceni rozmiar szkody uznając, że nie jest ona poważna. Wówczas umorzy postępowanie w oparciu o przesłankę braku ustawowych znamion przestępstwa. Decyzję prokuratora można zaskarżyć do prokuratora nadrzędnego. Należy jednak liczyć się z tym, że może on podzielić pogląd prokuratora prowadzącego postępowanie. W takiej sytuacji jak również wówczas, gdy pracownik nie wyrządził swojemu byłemu pracodawcy szkody lub wyrządził szkodę nieznaczną, nie zostanie on pociągnięty do odpowiedzialności karnej. Przedsiębiorcy pozostaje wtedy jedynie dochodzenie roszczeń w drodze procesu cywilnego.

Odpowiedzialność cywilna

Przesłanki odpowiedzialności cywilnej zostały określone w art. 18 ust. 1 ustawy. Udziela on ochrony przedsiębiorcy, którego interes został zagrożony lub naruszony w wyniku dokonania czynu nieuczciwej konkurencji, w tym wypadku naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa. Ustawa nie wymaga, aby przedsiębiorca poniósł w wyniku działań byłego pracownika jakąkolwiek szkodę. Wystarczy, że jego interes został zagrożony. W pozwie przedsiębiorca może żądać od pracownika zaniechania niedozwolonych działań, usunięcia ich skutków, złożenia oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie, naprawienia wyrządzonej szkody, wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści lub w przypadku, gdy naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa było zawinione - także zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na określony cel społeczny związany ze wspieraniem kultury polskiej lub ochroną dziedzictwa narodowego.

W procesie cywilnym pracodawca będzie musiał udowodnić, że pracownik swoim zachowaniem naruszył tajemnicę, oraz że w wyniku tego poniósł ewentualną szkodę i w jakiej wysokości. W praktyce wykazanie tych okoliczności może być pod względem dowodowym dość skomplikowane.

Organem właściwym do orzekania w sprawach roszczeń dochodzonych w związku z czynem nieuczciwej konkurencji jest sąd powszechny. Tym samym w takich sprawach nie jest możliwe wszczynanie i prowadzenie postępowania administracyjnego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Podstawa prawna: art. 11 ust. 4, art. 18 ust. 1 i art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 16.04.1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r. nr 153, poz. 1503 ze zm.).

autor: Katarzyna Ślaska
Gazeta Podatkowa Nr 103 z dnia 2005-01-03
Źródło:

Newsletter Bankier.pl

Dodałeś komentarz Twój komentarz został zapisany i pojawi się na stronie za kilka minut.

Nowy komentarz

Anuluj
1 0 ~yur0vski

Witam. Mój pracodawca w klauzuli o zachowaniu tajemnicy przedsiębiorstwa napisał, że ma prawo żądać zapłaty kary umownej w wys. 250 000 zł za każdy przypadek naruszenia. Jak to się ma do rzeczywistych strat poniesionych przez przeds. po złamaniu tajemnicy/tajemnic przedsiębiorstwa? Czy żądanie tak kolosalnej kwoty bez żadnego postępowania karnego może mieć miejsce?Będę wdzięczny za odpowiedź.

Pokaż cały komentarz ! Odpowiedz

Kalendarium przedsiębiorcy

  • Termin płatności składek oraz złożenia deklaracji przez pracodawców zatrudniających pracowników.

    Termin zapłaty raty podatku leśnego przez osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej.

    Termin zapłaty miesięcznej kwoty podatku od nieruchomości przez osoby prawne i jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej.

  • Podatnicy podatku akcyzowego rozliczają akcyzę.

    Rozliczenie podatku od towarów i usług za poprzedni miesiąc - VAT 7.

Kalkulator płacowy

Oblicz wysokość pensji netto, należne składki oraz podatek.