Źródło: Stooq.pl
Nowe ryzyko - rozpad UK
Przyglądając się bliżej geograficznej strukturze wyników referendum zauważyć można, że Wielka Brytania jest wyraźnie podzielona. Za pozostaniem opowiedziała się Szkocja, Irlandia Północna, część Walii (chociaż wyraźnie wygrali zwolennicy Brexitu 55%-45%) i okolice Londynu (mapa poniżej). Tym samym wykreowane zostało nowe, wcześniej mniej brane pod uwagę ryzyko rozpadu Wielkiej Brytanii. W referendum przeprowadzonym w 2014 roku w Szkocji zwyciężyli zdecydowanie zwolennicy pozostania w Królestwie (55% do 45%), w przypadku głosowania dotyczącego Unii Europejskiej także zwyciężyli zwolennicy pozostania, tym razem z ogromną przewagą (62%-38%). Scenariusz w którym Szkocja i Irlandia Północna opuszcza Królestwo, by dołączyć do UE, byłby właściwie korzystny dla wszystkich zainteresowanych stron, w tym Polski (poza Wielką Brytanią, której światowe znacznie i potencjał gospodarczy mocno by się obniżyły).
Politycy zarówno Szkocji i Irlandii Północnej już po ogłoszeniu wyników zapowiedzieli, że będą przeprowadzone referenda dotyczące wyjścia z Wielkiej Brytanii. W przypadku wyjścia, nic nie stoi na przeszkodzie by do Unii Europejskiej wróciły, jednak ten proces może być czasochłonny z uwagi na wymóg stworzenia wielu instytucji, których te państwa jako część Wielkiej Brytanii nie mają.
Mapa. 1. Wyniki referendum w Wielkiej Brytanii
Źródło: BBC
Kto następny?
Po zmaterializowaniu się ryzyka Brexitu, wzrosło zagrożenie dalszego rozpadu Unii Europejskiej. Dzień po wynikach holenderski lider anty-imigracyjnego ugrupowania Geert Wilders zapowiedział referendum w Holandii, o ile dojdzie do władzy. Ryzyko potęguje fakt, iż Wilders prowadzi w sondażach do marcowych wyborów, a ostatni telewizyjny sondaż w Holandii potwierdził, że 54% mieszkańców chce przeprowadzenia referendum.
Kolejnymi potencjalnymi „uciekinierami” z UE mogą być Włosi. Referendum w tym kraju odbędzie się w październiku, nie będzie jednak dotyczyć członkostwa w Unii, a reform konstytucyjnych rządu. Jeżeli referendum zakończy się wynikiem negatywnym, to rządzący Matteo Renzi poda się do dymisji i zwoła przedwczesne wybory na początku 2017 roku. Taki scenariusz może zakończyć się wyborem partii opozycyjnej (Five Star Movement), której przewodzi Beppe Grillo – który już zapowiadał organizację referendum podobnego do tego brytyjskiego.
Przeciwnikami Unii Europejskiej są też m.in. Szwedzka Partia Demokratów (ok. 20% głosów) i Francuski Front Narodowy (ok. 27%). Dalszy wzrost notowań, a ostatecznie zwycięstwo lub wejście do koalicji rządzącej przez każde z tych ugrupowań, będzie wyraźnym sygnałem negatywnym dla przyszłości UE.
Tabela. 1. Najbliższe wydarzenia polityczne o dużym potencjalnym wpływie na przyszłość UE.
Co dalej z Polską?
Długoterminowy wpływ Brexitu nie jest jednoznacznie negatywny dla Polski, o czym pisaliśmy w poprzednim komentarzu (z 16 czerwca). W skrócie:
- Wpływ na programy unijne może być niewielki (długi proces wychodzenia z Unii, a także brak pewności o ciągłości programów unijnych po 2022 roku),
- Powrót do kraju ludności w wieku produkcyjnym jest zjawiskiem pozytywnym,
- Eksport do UE nie zostanie przecież zatrzymany, jest duże prawdopodobieństwo, że kraje UE będą handlowały z UK na nie wiele mniej korzystnych warunkach.
Źródło:
