Wywiad z dr n. med. Robertem Jaremą z Kliniki InviMed

Problem braku możliwości posiadania potomstwa, związany z zaburzeniami płodności jest bardzo złożony. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) o niepłodności mówimy, kiedy para młodych, zdrowych małżonków nie uzyskuje ciąży po 12 miesiącach regularnego współżycia. Ocenia się, że stanowią one około 10-15% wszystkich małżeństw w wieku reprodukcyjnym. Według różnych źródeł, czynnik męski stanowi od 30 nawet do 60% przyczyn niepłodności. Spośród tych mężczyzn zaledwie 3-5% stanowią osobnicy niepłodni, których nasienie nie zawiera plemników. Pozostałą część stanowią mężczyźni ze zmniejszonym potencjałem rozrodczym, na co wskazują obniżone wartości parametrów nasienia.

Jak już wspomniałem, niepokoić powinno współżycie dłuższe niż 12 miesięcy bez prokreacji. Ale oczywiście nie należy czekać roku, aby stwierdzić inne nieprawidłowości. A może być ich wiele - począwszy od zaburzeń popędu płciowego, poprzez zaburzenia we współżyciu, zaburzenia wzwodu, nieprawidłową objętość ejakulatu, na wadach anatomicznych skończywszy. Zawsze w takich sytuacjach namawiam do samobadania. Naprawdę wiele schorzeń zewnętrznych narządów płciowych można wybadać we wczesnej fazie zaawansowania. W przypadku jakichkolwiek podejrzeń wskazana jest wizyta u specjalisty.

W krajach zachodnich zauważa się stale wzrastającą liczbę młodych mężczyzn zgłaszających się do urologa/androloga czysto profilaktycznie. Także w Polsce wzrasta świadomość wśród mężczyzn. Takie akcje jak ta, wspaniale popularyzują podstawowe zachowania prozdrowotne i pokazują, że mężczyźni chcą i dbają o zdrowie. Niestety nadal pokutuje pogląd, że jeżeli para nie może posiadać potomstwa, to najpierw bada i leczy się kobietę. Jeżeli, zwykle po wielu miesiącach, nie znajduje się u niej przyczyny niepłodności, zaczyna się badać mężczyznę. Należy podkreślić, że diagnostyka i leczenie mężczyzn są złożone i długotrwałe - a to właśnie czas jest tym jedynym czynnikiem, którego brakuje wszystkim parom.

Europejskie Centrum Macierzyństwa InviMed jest placówką wysoce specjalistyczną. Pacjenci, którzy do nas trafiają, to zwykle mężczyźni w wieku 30-40 lat, bez dotychczasowego wywiadu chorobowego. Większość z nich ma obniżone parametry nasienia, wymagające dalszej diagnostyki i specjalistycznego leczenia. Często towarzyszą im wady anatomiczne, takie jak żylaki powrózka nasiennego, spodziectwo, wodniak jądra. Ci pacjenci wymagają interwencji operacyjnej. Około 30 % pacjentów stanowią mężczyźni z niepłodnością idiopatyczną – tzn. nieznanej przyczyny. Takim pacjentom należy uświadomić brak możliwości poprawy parametrów nasienia i zaproponować inne metody wspomaganego rozrodu. Stosunkowo częstym zjawiskiem jest tzw. niepłodność wtórna - objawiająca się brakiem możliwości posiadania kolejnego dziecka. Dzieje się tak w wyniku złego odżywiania, stresu, przebytych chorób, czy w końcu przyjmowania używek. Zaledwie kilka procent to pacjenci z wadami genetycznymi.

Największą grupę stanowią mężczyźni zgłaszający się z powodu nieuleczalnego ograniczenia płodności. W takich przypadkach obserwuje się różnego stopnia zaburzenia liczby, budowy i ruchliwości plemników, często jako wady skojarzone, bez uchwytnych przyczyn w wywiadzie, badaniu przedmiotowym oraz badaniach dodatkowych. Wobec idiopatycznego charakteru schorzenia, może być zastosowane jedynie leczenie empiryczne. Proponowano wiele sposobów leczenia, wykorzystujących hormonoterapię, stosowanie antybiotyków, leków przeciwzapalnych, enzymów, suplementów diety czy witamin. Jak do tej pory nie udało się wykazać skuteczności jakiejkolwiek terapii w przypadkach idiopatycznej oligo-astheno-terato-zoospermii. W takich przypadkach para małżeńska powinna zostać poinformowana o własnych szansach na rozród i przy pomocy lekarza prowadzącego, dokonać wyboru metody dalszego leczenia, uwzględniając zarówno naturalną koncepcję, jak i techniki wspomaganego rozrodu z najnowszą procedurą IMSI, a w ostateczności inseminację nasieniem dawcy, czy też adopcję.

IMSI umożliwia analizę morfologii plemników żywych, przy bardzo wysokim powiększeniu (do ok. 8000 razy), co pozwala obserwować ich wewnętrzne struktury i zmiany w ich obrębie skorelowane ze spadkiem zdolności do zapłodnienia. Dla porównania powiększenie przy powszechnie stosowanym ICSI wynosi od 200 do 400 x.

IMSI pozwala na przeprowadzenie lepszej oceny plemników, niż ma to miejsce przy ICSI. Wykonanie zabiegu tą metodą zalecane jest w przypadku częstych poronień nawykowych, po przynajmniej dwóch nieudanych zabiegach ICSI oraz w przypadkach, w których w badaniu nasienia stwierdzono znacznie obniżone parametry nasienia, jeśli chodzi o ilość plemników w 1 ml, ich ruchliwość i prawidłową budowę (cryptozoospermia, ciężka oligo- astheno- czy teratozoospermia), a także wysoką fragmentację DNA.

Zdecydowanie szansa na zapłodnienie jest wyższa, ponieważ uzyskuje się lepszą jakość i wyższy potencjał rozwojowy zarodków. W konsekwencji odsetek ciąż klinicznych i urodzeń jest wyższy po IMSI niż po ICSI. Porównując wyniki w obrębie grupy pacjentów o tych samych wskazaniach, dane literaturowe pokazują o 10% wyższy odsetek ciąż klinicznych w przypadku IMSI. cryptozoospermia – mniej niż 5 mln plemników, asteno- mniej niż 5% jest plemników ruchliwych, terato – nieprawidłowa morfologia plemnika