Od wprowadzenia w Polsce systemu kaucyjnego zebrano ponad miliard opakowań ze znakiem kaucji - poinformowała w piątek wiceministra klimatu i środowiska Anita Sowińska. Dodała, że rośnie liczba punktów zbiórki, w tym automatów kaucyjnych.
Jak wynika z danych przedstawionych przez wiceszefową resortu klimatu, obecnie funkcjonuje 57 tys. punktów zbiórki, z czego 12,5 tys. to automaty. Przekazała również, że 32 tys. punktów zbiórki (56 proc.) znajduje się w sklepach poniżej 200 mkw., które - zgodnie z ustawą - nie muszą zbierać butelek i puszek.
Przedstawiciele Ministerstwa Klimatu i Środowiska przekazali również, że w ciągu tygodnia zbieranych jest ok. 100 mln opakowań. Większość z całkowitej liczby 1 mld zebranych opakowań stanowiły butelki, których było 650 mln szt.; puszek zwrócono 350 mln szt. Dodali, że 81 proc. wszystkich opakowań zwrócono za pośrednictwem automatów kaucyjnych.
Sowińska wskazała również, że - wedle wstępnych szacunków - stopień zwrotu opakowań wynosi ok. 60 proc. Zaznaczyła jednak, że wciąż rośnie liczba opakowań kaucyjnych i występuje przesunięcie - tj. opakowanie funkcjonuje w systemie kaucyjnym kilka tygodni zanim zostanie oddane.
- Jak na pierwsze miesiące funkcjonowania systemu uważam, że to wygląda dobrze, ale to jest tylko założenie, to są tylko szacunki - zaznaczyła wiceministra. Dodała, że pełne dane na ten temat będzie można podać dopiero po zakończeniu br.
Wiceszefowa MKiŚ przekazała również, że resort „przymierza się” do przygotowania kompleksowego raportu na temat funkcjonowania systemu kaucyjnego. Dodała, że mają się w nim znaleźć m.in. dane na temat efektywności zbiórki, korzyści gospodarczych wynikających z systemu, wpływu na rynek pracy, emisje CO2 oraz odbiór społeczny. Raport ma zostać przygotowany po pełnym roku funkcjonowania systemu kaucyjnego.
Sowińska informowała w połowie kwietnia br., że do tego czasu zebrano 520 mln opakowań. Działało wtedy 52 tys. punktów zbiórki, z czego 9,5 tys. tzw. butelkomatów. Ok. 24 tys., czyli 46 proc. punktów prowadziły wówczas małe sklepy, które mogą przystępować do zbiórki opakowań kaucyjnych dobrowolnie.
W piątek wiceministra zwróciła uwagę na pojawiające się w mediach porównania systemu kaucyjnego do tzw. karuzeli VAT-owskich i oceniła, że są one „zupełnie nieuzasadnione”. - W systemie kaucyjnym nie ma miejsca na tzw. szarą strefę i nie ma miejsca na tzw. zwrot wsteczny. (...) W 2024 roku, jak nowelizowaliśmy ustawę kaucyjną, zadbaliśmy o to, żeby kaucja biegła za opakowaniem. I tak naprawdę ten mechanizm sprawia, że wszyscy interesariusze, wszystkie podmioty, które są zaangażowane w tym systemie, każdy ma w tym swój interes, żeby kaucja została zwrócona - podkreśliła.
System kaucyjny działa w Polsce od 1 października 2025 r. Do napojów w butelkach plastikowych (do 3 l), metalowych puszkach (do 1 l) doliczana jest kaucja w wysokości 50 groszy, którą można odzyskać po oddaniu opakowania. O tym, czy dane opakowanie jest objęte kaucją, informuje znak kaucyjny nadrukowany na etykiecie lub puszce - dwie strzałki tworzące prostokąt z napisem „kaucja” i z jej kwotą. Aby odzyskać kaucję nie trzeba mieć paragonu, ale opakowanie nie może być zgniecione.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami w systemie kaucyjnym od 2026 r. są też butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 l (w ich przypadku kaucja to 1 zł). Producenci napojów w takich butelkach nadal mogą jednak prowadzić własne, niezależne zbiórki takich opakowań. Systemy te od wielu lat mają przede wszystkim producenci piw.
Jednym z głównych celów systemu kaucyjnego jest osiągnięcie unijnych poziomów selektywnej zbiórki opakowań po napojach (77 proc. do 2028 r. i 90 proc. od 2029 r.). (PAP)
bpk/ mmu/ ktl/
