System kaucyjny obejmuje polskie lotniska, ale tylko częściowo. Osoby wylatujące z Polski po przekroczeniu strefy bezpieczeństwa kupią butelkę kaucyjną, ale nie mają możliwości jej zwrotu i odzyskania za nią kaucji. Opakowania lądują więc w koszu lub lecą z podróżującymi. Czy jest szansa na zmianę tych zasad? Ministerstwo Klimatu i Środowiska odniosło się do tego problemu.
Gdy na lotnisku w sklepie wolnocłowym kupujesz butelkę lub puszkę, płacisz również za kaucję. Jednak nie masz szans na jej odzyskanie, bo na polskich lotniskach w strefie zastrzeżonej, czyli po przekroczeniu bramek kontroli bezpieczeństwa, nie znajdziesz butelkomatów, które zwracałyby kaucję za zakupione napoje.
Nie ma możliwości odzyskania pobranej kaucji
Na ten problem zwrócił uwagę w interpelacji skierowanej do Ministerstwa Klimatu i Środowiska poseł Bronisław Foltyn. Podkreślił on, że „klient dokonujący zakupu opuszcza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a tym samym w praktyce traci możliwość zwrotu opakowania w krajowym systemie kaucyjnym i odzyskania pobranej kaucji”.
Zwrócił uwagę, że jedynym sposobem odzyskania kaucji byłoby przywiezienie pustego opakowania z powrotem do Polski, co jednak – jak zaznacza – można uznać za rozwiązanie nieracjonalne, sprzeczne z celem środowiskowym systemu oraz prowadzące do niepotrzebnego transportu opakowań, a tym samym zwiększenia śladu węglowego. Dlatego pyta ministerstwo, jakie są plany rozwiązania tego problemu.
Co odpowiedziało ministerstwo?
Na pytania posła odpowiedziała Anita Sowińska, wiceminister klimatu i środowiska. Stwierdziła ona, że „wszystkie opakowania wprowadzane do obrotu w ramach systemu kaucyjnego przez przedsiębiorcę, który przystąpił do systemu kaucyjnego muszą być właściwie oznakowane i musi być od nich odprowadzona kaucja. Wobec braku wskazanego w ustawie zwolnienia z kaucji dla produktu w opakowaniu na napoje jednorazowego albo wielokrotnego użytku, będącego napojem, gdy jest on sprzedawany pasażerom udającym się do krajów trzecich, produkt taki podlega kaucjonowaniu”.
Jeżeli zatem w placówkach handlowych na lotnisku oferowane są napoje, nabywane od krajowego pośrednika, które nabyć może każdy z podróżnych niezależnie od miejsca docelowego podroży, a także np. pracownicy obsługi lotniska, biur podróży czy straży granicznej, taka jednostka handlowa zobowiązana jest do pobrania kaucji od każdego sprzedanego opakowania objętego systemem – podkreśla wiceminister.
Sklepy na lotnisku nie są wyłączone z pobierania kaucji
Ministerstwo Klimatu i Środowiska rozpatrywało kwestię funkcjonowania systemu kaucyjnego w odniesieniu do sprzedaży napojów w sklepach zlokalizowanych na lotniskach, w tym w strefach wolnocłowych. Weryfikacja ta koncentrowała się przede wszystkim na zapewnieniu szczelności i prawidłowego funkcjonowania systemu kaucyjnego w całym łańcuchu dystrybucji produktów objętych kaucją. Zwrócono wówczas uwagę na specyfikę sprzedaży prowadzoną na lotniskach.
„Potwierdzono, że obowiązujące przepisy nie przewidują wyłączenia z obowiązku pobierania kaucji dla napojów sprzedawanych podróżnym, w tym pasażerom udającym się do państw trzecich” – podkreśliła Anita Sowińska.
Dodała, że ministerstwo nie prowadziło odrębnych badań ilościowych dotyczących liczby podróżnych potencjalnie objętych tym rozwiązaniem ani szczegółowej oceny wpływu systemu kaucyjnego na zachowania zakupowe klientów sklepów duty free. Analizy prowadzone przy projektowaniu i wdrażaniu przepisów koncentrowały się na realizacji celów środowiskowych oraz zapewnieniu spójności i szczelności systemu kaucyjnego.
Sklepy duty free nie będą wyjątkiem
Minister stwierdziła, że nie są prowadzone prace legislacyjne zmierzające do ustanowienia szczególnego wyłączenia z obowiązku pobierania kaucji dla napojów sprzedawanych w sklepach wolnocłowych. Jej zdaniem wprowadzanie kolejnych wyjątków od zasad ogólnych utrudniałoby stosowanie i egzekwowanie przepisów, komplikowało rozliczenia w łańcuchu dostaw oraz zwiększało ryzyko nadużyć.
„Z tego względu zasadne jest utrzymanie możliwie jednolitych, przejrzystych i weryfikowalnych reguł funkcjonowania systemu kaucyjnego. Jednocześnie możliwe jest podejmowanie działań organizacyjnych, w szczególności rozmów sprzedawców z operatorami systemu i zarządzającymi portami lotniczymi w sprawie zapewnienia pasażerom dostępnych punktów zwrotu opakowań” – podkreśliła.
Rozwiązaniem jest "rozwój infrastruktury zwrotu opakowań"
Poseł pytał również o to, czy prowadzone są prace nad dostosowaniem przepisów w taki sposób, aby system kaucyjny realizował swoje cele środowiskowe, nie prowadząc jednocześnie do nieuzasadnionego obciążania osób podróżujących poza granice Polski.
„Przed podjęciem inicjatywy legislacyjnej, w pierwszej kolejności należy wykorzystać rozwiązania niewymagające tworzenia kolejnego wyjątku ustawowego – w szczególności rozwój infrastruktury zwrotu opakowań na lotniskach, w tym w strefach dostępnych dla pasażerów przed odlotem” - odpowiedziała wiceminister.
Można to traktować jako zapowiedź wprowadzenia na lotniskach automatów do zwrotu kaucyjnych butelek i puszek.
