Pewne powody zawieszenia
Nie zawsze można przewidzieć przebieg postępowania podatkowego. Tym bardziej warto pamiętać, że konsekwencją niektórych - często niespodziewanych - zdarzeń jest zawieszenie postępowania podatkowego. Organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy wystąpi przesłanka wymieniona w art. 201 § 1 Ordynacji podatkowej. Przyczyną zawieszenia postępowania podatkowego jest m.in. śmierć strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utrata przez stronę zdolności do czynności prawnych, potrzeba rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Szczegóły w ramce.
O tym, że trzeba przygotować się na "przestój" w postępowaniu podatkowym, strona (lub jej spadkobiercy) dowiaduje się z postanowienia. Doręczane jest jej bowiem postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania (art. 201 § 2 Ordynacji podatkowej). Służy na nie zażalenie.
Fiskus w zasadzie nie działa
Organ podatkowy nie zawsze pozostaje w czasie zawieszenia postępowania podatkowego bezczynny. Wystarczy sięgnąć do art. 202 i 203 Ordynacji podatkowej, aby się o tym przekonać.
Pierwszy z tych przepisów wyznacza granice aktywności organu podatkowego, który zawiesił postępowanie z powodu śmierci strony, śmierci jej przedstawiciela ustawowego albo utraty przez stronę lub jej ustawowego przedstawiciela zdolności do czynności prawnych. Nie podejmuje on żadnych czynności z wyjątkiem tych, które mają na celu podjęcie postępowania albo zabezpieczenie dowodu.
Drugi z przywołanych przepisów precyzuje działania organu podatkowego, który zawiesił postępowanie podatkowe ze względu na konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Organ, który z tego powodu zawiesił postępowanie podatkowe, wzywa równocześnie stronę, aby w oznaczonym terminie wystąpiła do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego. Chyba że strona wykaże, że już to zrobiła. Jeżeli strona w wyznaczonym terminie nie zwróci się do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, organ podatkowy uczyni to z urzędu.
Zawieszenie z inicjatywy strony
Zawieszenie postępowania podatkowego może być niekiedy konsekwencją wyboru strony. Organ podatkowy może zawiesić - na jej wniosek - postępowanie w sprawie udzielenia ulgi w zapłacie zobowiązań podatkowych (art. 204 Ordynacji podatkowej). Jest to więc możliwe np. wówczas, gdy podatnik ubiega się o odroczenie terminu płatności podatku, rozłożenie zapłaty należności podatkowej na raty czy umorzenie zadłużenia. Jeśli fiskus przychyli się do wniosku strony i zawiesi postępowanie podatkowe, nie należy zbyt długo zwlekać z decyzją o jego ponownym podjęciu. Jeśli strona w ciągu trzech lat od daty zawieszenia postępowania nie zwróci się o jego podjęcie, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za cofnięte. Organ poucza ją zresztą o tym w postanowieniu o zawieszeniu postępowania.
"Przestój" nie trwa wiecznie
Okresu zawieszenia postępowania podatkowego nie wlicza się do terminu załatwienia sprawy (art. 139 § 4 Ordynacji podatkowej). Nie oznacza to jednak, że taki stan może trwać w nieskończoność. Gdy ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, organ podatkowy podejmuje je (art. 205 Ordynacji podatkowej). Czyni to z urzędu lub na wniosek strony, w drodze postanowienia. Na postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania służy stronie zażalenie.
W art. 205a Ordynacji podatkowej wskazano, kiedy w szczególności organ podatkowy z urzędu podejmuje zawieszone postępowanie. Kiedy przyczyną zawieszenia była śmierć strony, czyni to po zgłoszeniu się lub po ustaleniu spadkobierców zmarłego albo po ustanowieniu kuratora spadku. Jeżeli w ciągu roku od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania nie zgłoszą się lub nie zostaną ustaleni spadkobiercy zmarłej strony, organ podatkowy może zwrócić się do sądu o ustanowienie kuratora spadku, chyba że kurator taki już wcześniej został ustanowiony. Organ podatkowy z urzędu podejmuje postępowanie zawieszone ze względu na utratę zdolności do czynności prawnych po ustanowieniu kuratora. W przypadku braku przedstawiciela ustawowego - po jego ustanowieniu. Gdy rozstrzygnięcie sprawy jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd - w dniu powzięcia przez organ podatkowy wiadomości o uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego to postępowanie.
Podstawa prawna: ustawa z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.).
Organ podatkowy zawiesza postępowanie:
1) w razie śmierci strony, jeżeli postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe;
2) gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd;
3) w razie śmierci przedstawiciela ustawowego strony;
4) w razie utraty przez stronę lub jej ustawowego przedstawiciela zdolności do czynności prawnych;
5) w sprawie dotyczącej odpowiedzialności osoby trzeciej - do dnia, w którym decyzja, o której mowa w art. 108 § 2 Ordynacji podatkowej, stanie się ostateczna (z zastrzeżeniem art. 108 § 3 oraz art. 115 § 4); chodzi o decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego, o odpowiedzialności podatkowej płatnika lub inkasenta, w sprawie zwrotu zaliczki naliczonego podatku VAT oraz określającą wysokość należnych odsetek za zwłokę;
6) w razie wystąpienia, na podstawie ratyfikowanych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innych ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, do organów innego państwa o udzielenie informacji niezbędnych do ustalenia lub określenia wysokości zobowiązania podatkowego.
Gazeta Podatkowa Nr 299 z dnia 2006-11-20
