Dobra historia i wkład własny - na skróty do kredytu
Przedsiębiorca starający się o kredyt na nowy lub używany środek transportu powinien przygotować się na procedury podobne jak w przypadku innych kredytów inwestycyjnych. Z punktu widzenia banku samochód osobowy czy dostawczy jako przedmiot kredytowania ma jednakże kilka charakterystycznych cech. Należą do nich: stosunkowo krótki "okres życia" tego środka trwałego (dlatego też kredyty samochodowe mają charakter krótko- lub średnioterminowy) oraz dość wysokie ryzyko nagłej utraty przez auto wartości np. w wyniku szkody komunikacyjnej (stąd częsty wymóg ustanowienia dodatkowych zabezpieczeń obok tych ustanowionych na przedmiocie kredytowania). Szybkie "starzenie się" samochodów jest szczególnie istotne w przypadku kredytowania zakupu auta używanego - banki często ustalają maksymalny wiek środka transportu w momencie zakończenia spłaty kredytu, co stanowi jednocześnie ograniczenie długości okresu kredytowania. Przykładowo kupując na kredyt auto 3-letnie, przy ustalonym przez bank ograniczeniu na poziomie 7 lat (wiek samochodu przy zakończeniu spłaty) mamy 4 lata na spłatę pożyczonego kapitału wraz z odsetkami.Przed podjęciem decyzji kredytowej bank zobowiązany jest do:
- Sprawdzenia poprawności i kompletności wniosku kredytowego i załączonych do niego wymaganych dokumentów,
- Oceny zdolności kredytowej kredytobiorcy, czyli możliwości spłaty kredytu wraz z odsetkami w ustalonych terminach,
- Ustalenia możliwości prawnego zabezpieczenia spłaty kredytu,
- Określenia podstawowych parametrów udzielanego kredytu zawartych w późniejszej umowie kredytowej (wysokość kwoty kredytu, włączenie do kwoty kredytu dodatkowych elementów takich jak np. składki ubezpieczeniowe, koszty ustanowienia zabezpieczenia, okres spłaty, rodzaj rat kredytowych, karencja w spłacie kapitału, wysokość udziału własnego kredytobiorcy).
Szybkość podjęcia decyzji kredytowej uzależniona jest nie tylko od szczegółowości procedur stosowanych w danym banku, ale również od historii "współpracy" z kredytobiorcą. Dlatego też na szczególne ułatwienia liczyć mogą ci wnioskodawcy, którzy posiadają w banku rachunek bieżący lub korzystali już z udzielonego przez bank kredytu i poprawnie wywiązali się ze swoich zobowiązań. Z tego powodu przedsiębiorca zainteresowany zakupem środka transportu na kredyt powinien w pierwszej kolejności zorientować się w ofercie "swojego" banku - być może da się w ten sposób znacznie uprościć cały proces starania się o sfinansowanie niezbędnego zakupu.
Uproszczenie formalności może być również uzależnione od wysokości wkładu własnego kredytobiorcy. Niektóre banki przewidują "szybką ścieżkę" kredytowania dla podmiotów, które skłonne są same sfinansować znaczącą część inwestycji. Część wymaganych dokumentów mogą zastąpić wówczas oświadczenia, a lista wymaganych informacji może zostać znacznie skrócona.
Dokumenty, warunki, formalności
Zestaw wymaganych przez banki dokumentów zależny jest od formy prawnej przedsiębiorstwa i jego sposobu rozliczania się z fiskusem. Ogólnie rzecz biorąc obiektem zainteresowania kredytodawcy jest status formalnoprawny wnioskodawcy oraz jego sytuacja ekonomiczno-finansowa (co powinno pozwolić ocenić zdolność kredytową potencjalnego kredytobiorcy). Na trudności w uzyskaniu kredytu przygotować się muszą podmioty o bardzo krótkiej historii działania - w większości banków nie dyskwalifikuje ich to jako kredytobiorców, ale może oznaczać konieczność przedstawienia dodatkowych zabezpieczeń.Podstawowy zestaw dokumentów wymagany od przedsiębiorców (zarówno osób fizycznych, jak i firm posiadających osobowość prawną) zawiera:
- Zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej / wypis z rejestru właściwego dla danego typu podmiotu,
- Decyzje o nadaniu numerów REGON i NIP,
- Koncesje i pozwolenia związane z prowadzoną działalnością (o ile są wymagane)
- Aktualne zaświadczenia o braku zaległych zobowiązań wobec Urzędu Skarbowego i ZUS/KRUS
Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą starając się o kredyt na zakup samochodu powinna przygotować dodatkowo następujące dokumenty:
- Dowód osobisty, prawo jazdy oraz ewentualnie książeczkę wojskową (osoby w wieku poniżej 22 lat),
- Dokumenty finansowe pozwalające określić wysokość osiąganych dochodów:
- Osoby rozliczające się na podstawie księgi przychodów i rozchodów - deklaracja podatkowa za kilka ostatnich okresów,
- Osoby rozliczające się na podstawie ryczałtu ewidencjonowanego - decyzja US ustalająca wysokość zryczałtowanego podatku dochodowego,
- Osoby rozliczające się na podstawie karty podatkowej - decyzja US ustalająca wysokość miesięcznej stawki podatku,
- Osoby wykonujące wolny zawód - dokumenty świadczące o wykonywanym zawodzie, umowy o dzieło, umowy zlecenia.
W przypadku osób prawnych konieczne będzie przedstawienie dokumentów założycielskich firmy, zeznań podatkowych potwierdzonych przez US za kilka ostatnich okresów oraz sprawozdań finansowych, które będą podstawą oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Niektóre banki wymagają także opinii od banku prowadzącego rachunek bieżący firmy oraz opinii od banków-kredytodawców, jeśli przedsiębiorstwo spłaca w danym momencie zaciągnięte wcześniej kredyty.
Przy kredycie na zakup używanego auta lista wymaganych dokumentów wydłuża się jeszcze o zaświadczenie potwierdzające, że pojazd nie został wpisany do rejestru zastawów - bank musi mieć pewność, że nabywamy samochód nie obciążony już na rzecz np. innego banku.
Jak bank chroni się przed ryzykiem - zabezpieczenia
Podstawowym zabezpieczeniem w przypadku kredytu samochodowego jest sam przedmiot kredytowania. Najczęściej stosowane formy prawne to przewłaszczenie na zabezpieczenie, zastaw rejestrowy oraz, jako ich uzupełnienie, cesja praw z polisy ubezpieczeniowej (przenosząca na bank całość praw wynikających z wykupionych przez kredytobiorcę polis AC i KR). Spójrzmy jakie podstawowe cechy posiadają te formy zabezpieczeń.Przewłaszczenie na zabezpieczenie
Przewłaszczenie na zabezpieczenie to umowa przenosząca prawo własności rzeczy w celu zabezpieczenia wykonania określonego zobowiązania pieniężnego. Wierzyciel zobowiązuje się do korzystania z prawa własności jedynie w granicach określonych w umowie stron oraz do przeniesienia prawa własności z powrotem z chwilą zaspokojenia istniejącego długu. Bank przyjmujący taką formę zabezpieczenia staje się zatem właścicielem pojazdu, z tym że z własności tej korzystać może tylko w ściśle określonym celu jakim jest zagwarantowanie zwrotu wypożyczonych środków w sytuacji, gdy kredytobiorca nie jest w stanie spłacić kredytu. W praktyce umowa przewłaszczenia może być skonstruowana w różny sposób - często spotykaną formą jest zastosowanie warunku zawieszającego, co oznacza że umowa dochodzi do skutku dopiero w momencie ziszczenia się jakiegoś warunku (np. znacznego obniżenia wartości kredytowanego samochodu, opóźnienia w spłacie rat kredytowych). Przewłaszczenie może być również częściowe i dotyczyć np. 49/100 pojazdu, wówczas bank zostaje wpisany w dowodzie rejestracyjnym jako współwłaściciel.
Zastaw rejestrowy
W przypadku zastawu rejestrowego właścicielem kredytowanego samochodu pozostaje kredytobiorca i może on swobodnie korzystać z zastawionego przedmiotu (także sprzedać go lub obciążyć). W praktyce w umowie kredytowej banki zobowiązują kredytobiorcę do uzyskiwania zgody banku w przypadku zamiaru sprzedaży kredytowanego auta i do nieużywania przedmiotu kredytowania jako zabezpieczenia jakichkolwiek zobowiązań wobec stron trzecich.
Zastaw rejestrowy ustanowiony na samochodzie daje bankowi dwa istotne uprawnienia: może on zaspokoić się z przedmiotu zastawu bez względu na to czyją jest on własnością w danej chwili oraz daje mu pierwszeństwo do obciążonego przedmiotu przed wszystkimi wierzycielami osobistymi dłużnika. Można zatem powiedzieć, że zastaw "podąża" w ślad za samochodem niezależnie od tego kto jest jego właścicielem.
Do powstania zastawu rejestrowego konieczna jest umowa między stronami oraz wpis do rejestru zastawów. Rejestr ten pełni istotną rolę - pozwala wszystkim zainteresowanym (np. potencjalnemu nabywcy obciążonego samochodu) sprawdzić czy dany przedmiot nie jest obciążony zastawem.
Cesja praw z polisy ubezpieczeniowej
Samochód, niezależnie od tego czy zastosowano przewłaszczenie na zabezpieczenie czy zastaw rejestrowy, stanowi bardzo wątpliwe zabezpieczenie jeśli ulegnie poważnemu wypadkowi lub zostanie skradziony. Dlatego też bank niemal zawsze żąda od kredytobiorcy wykupienia polisy ubezpieczeniowej chroniącej przed tego rodzaju ryzykiem i wymaga, by wszelkie prawa związane z zakupionym ubezpieczeniem zostały przelane (scedowane) na bank. Dla kredytobiorcy oznacza to m.in., że w razie wystąpienia wypadku, który uprawnia go do otrzymania odszkodowania musi on pisemnie poprosić bank-kredytodawcę o wyrażenie zgody na wypłatę świadczenia. Banki często zastrzegają sobie prawo do odmówienia zgody w razie występowania jakichkolwiek zaległości w spłacie kredytu.
Inne zabezpieczenia
Dość popularnym, dodatkowym zabezpieczeniem spłaty kredytu jest wymóg złożenia do depozytu karty pojazdu. W przypadku kredytów na niewielką kwotę ta forma bywa stosowana jako jedyny sposób zagwarantowania praw banku. Karta pojazdu jest niezbędna do dokonania zmian w dowodzie rejestracyjnym - jej brak uniemożliwia zatem np. sprzedaż samochodu bez powiadomienia kredytodawcy.
W zależności od wyników oceny zdolności kredytowej kredytobiorcy bank może zażądać dodatkowych zabezpieczeń. Najczęściej będą to poręczenie ze strony osoby posiadającej zdolność kredytową lub weksel własny in blanco.
Uniwersalny bank komercyjny czy bank samochodowy?
Na polskim rynku obok uniwersalnych banków komercyjnych aktywnie działają tzw. banki samochodowe oferujące finansowanie zakupu samochodów pochodzących z ich macierzystych koncernów. W ofercie banków samochodowych odnaleźć można kredyty z ratą balonową. Rata balonowa to ostatnia rata koncentrująca w sobie znaczną część całej kwoty kredytu. Kredytobiorca może spłacić ją w całości z własnych środków, refinansować za pomocą kredytu udzielonego na standardowych zasadach lub spłacić ze środków uzyskanych ze sprzedaży kredytowanego samochodu a nadwyżkę przeznaczyć na zakup nowego pojazdu. Zaletą takiej formuły spłaty kredytu jest niewielka wysokość rat oraz możliwość wymiany posiadanego pojazdu na nowy po zakończeniu okresu kredytowania.W ofercie wielu banków uniwersalnych nie znajdziemy produktu przygotowanego specjalnie z myślą o finansowaniu zakupu środków transportu - jego miejsce zajmuje z reguły kredyt inwestycyjny, który może być także przeznaczony na takie cele. Poniżej prezentujemy zestawienie wybranych ofert działających w Polsce banków.
Tabela. Wybór z oferty kredytów samochodowych
| Bank | Oprocentowanie nominalne kredytu | Minimalny wkład własny | Okres kredytowania | Uwagi |
| Bank Ochrony Środowiska S.A. Kredyt inwestycyjny |
15,70% - 18,20% | 10% | Do 60 miesięcy | |
| BPH S.A. Auto Sezam |
Od 9,8% | Do 84 miesięcy | Raty równe lub raty malejące | |
| FCE Bank Polska S.A. | 4,70% - 13.20% (na podstawie wskazań kalkulatora kredytowego) | 0% - 20% | Do 60 miesięcy | Raty równe lub malejące |
| GMAC Bank Kredyt standardowy |
11,75% | 10% | Do 60 miesięcy | |
| GMAC Bank Kredyt SmartBuy | 12,49% | 10% | Do 36 miesięcy | Raty równe z ratą balonową |
| Kredyt Bank S.A. | WIBOR 3M + ustala indywidualnie marża | Do 84 miesięcy | Niższa marża dla stałych klientów oraz wnoszących wysoki wkład własny | |
| Multibank | Od 9,00% (PLN) 5,00% (CHF) 8,00% (USD) 6,60% (EUR) |
Od 0% | Do 84 miesięcy | Raty równe lub raty malejące |
| PKO BP S.A. "Auto partner" | Stawka referencyjna zależna od WIBOR (PLN) lub LIBOR i EURIBOR (inne waluty) + marża zależna od wyników badania zdolności kredytowej | 10% (dla samochodów nowych) lub 15% (dla używanych) | Do 60 miesięcy | |
| PTF Bank S.A. | Od 6,99% (PLN) Od 7,99 (EUR) Od 6,36% (CHF) Od 7,09% (USD) |
Od 0% | Do 96 miesięcy | Raty równe |
| Renault Credit | 7,49% - 9,49% (zmienne) 11,50% - 12,50% (stałe do 3 lat) |
10% - 25% | Do 60 miesięcy | Raty równe |
| Toyota Bank Polska S.A. Kredyt standardowy PLN |
7,90% - 10,49%, zmienne | 10% | Do 72 miesięcy | Raty równe lub raty malejące |
| Toyota Bank Polska S.A. Kredyt standardowy EUR |
7,40 - 10,00 %, zmienne | 10% | Do 72 miesięcy | Raty równe lub raty malejące |
| Toyota Bank Polska S.A. Kredyt "możliwości" PLN |
9,99%, zmienne | 10% | Do 48 miesięcy | Raty równe z ratą balonową |
| Volkswagen Bank Polska S.A. Volkswagen Kredyt |
8,49% - 10,99% (PLN) 5,90% - 7,40% (EUR) |
20% | Do 84 miesięcy | Raty równe lub raty malejące |
| Volkswagen Bank Polska S.A. Kredyt Minimax |
7,89% - 8,49% (PLN) |
20% | Do 36 miesięcy | Raty równe z ratą balonową (od 30% do 55% wartości kredytu) |
Na całkowity koszt kredytu składają się, oprócz oprocentowania, również opłaty i prowizje (noszące różne nazwy w zależności od banku) oraz koszty ustanowienia zabezpieczeń (które z reguły ponosi kredytobiorca). Należy również pamiętać o wymaganych przez banki ubezpieczeniach, które stanowić mogą niebagatelną pozycję w sumie kosztów związanych z zakupem samochodu na kredyt. Jeśli po rzetelnie przeprowadzonym rachunku i przygotowaniu odpowiednich dokumentów zdecydujemy się na skorzystanie z tego co oferują banki, to pozostaje już tylko... ruszyć w drogę!
Michał Kisiel
Ekspert Bankier.pl
Źródło:
