„Gdy kupuję akcje, chcę zarobić na nich w ciągu roku przynajmniej 100 proc.”, wyznaje Karkosik. W ciągu ostatnich 12 miesięcy udało mu się osiągnąć wynik piętnaście razy lepszy. Pakiet jego akcji Boryszewa zwiększył wartość o ponad 1500 proc., czyniąc go jednym z najbogatszym Polaków i największym indywidualnym graczem na warszawskiej giełdzie. Karkosik ukończył technikum mechaniczne, ale potrafi analizować sytuację finansową firm lepiej niż analitycy giełdowi z dyplomami wyższych uczelni ekonomicznych. „Ma bardzo dobrą pamięć i kalkulator w głowie. Potrafi w myślach w ciągu kilku sekund pomnożyć dwie liczby czterocyfrowe”, mówi Karina Wściubiak, prezes Garbarni Brzeg, giełdowej spółki kontrolowanej przez Karkosika.
Droga do pierwszego miliona
Działalność gospodarczą Karkosik rozpoczął przed 30 laty, jeszcze w PRL, ale nie w wyuczonym zawodzie, lecz w gastronomii. W jego rodzinie nie było tradycji biznesowych. Ojciec był urzędnikiem, a matka pracowała w sklepie. We własnym domu w Czernikowie, dużej wsi na Kujawach, Karkosik założył bar. Już po miesiącu jego funkcjonowania zarobił na mercedesa. Jednak nie przeznaczył tych pieniędzy na konsumpcję. „Brakowało napojów do sprzedaży. Otworzyłem więc ich rozlewnię. Szybko udało mi się zdominować rynek w okolicy”, wspomina Karkosik. Podczas rozbudowy domu w Czernikowi zaczęło mu brakować przewodów do instalacji elektrycznych, trudno było je kupić. Postanowił więc je samodzielnie wytwarzać. Materiały do ich produkcji kupował m.in. w firmach branży chemicznej. Jego przedsiębiorstwo „Karo - Roman Karkosik” do dziś wytwarza w Czernikowie przewody i osprzęt elektryczny. To mała firma, która zatrudnia 20 osób.
Przygodę z przemysłem chemicznym Karkosik na dobre rozpoczął w 1992 r., gdy kupił jedną z pierwszych w Polsce maszyn do produkcji plastikowych butelek. Potem został właścicielem instalacji do produkcji granulatu PET. Dostawcą surowca do instalacji była toruńska. W 1997 r. zerwała jednak z nim umowę. Karkosik wyszedł na tym jednak całkiem dobrze. Za 13 mln dolarów sprzedał Elanie wspomnianą instalację. Część pieniędzy z tej transakcji postanowił zainwestować na giełdzie, część w nieruchomości. Paradoksem jest, że kilka lat później zyski z tych inwestycji pozwoliły mu przejąć kontrolę nad całą Elaną.
Mimo formalnie tylko średniego wykształcenia Karkosik ma rozległą wiedzę z dziedziny finansów, rachunkowości, prawa, podatków, technologii. „Siedzę w biznesie od 30 lat, musiałem więc wiele się nauczyć, a nauka przychodzi mi łatwo”, mówi Karkosik. Na pracę poświęca kilkanaście godzin dziennie. Centrum jego interesów jest biuro w pałacu w Kikole, dużej wsi na Kujawach. Stamtąd wyjeżdża do swoich kilku firm w Toruniu, z których największa to Elana, oraz do spółek giełdowych, których siedziby są rozrzucone po Polsce.
Intuicyjne inwestycje
Rynkiem kapitałowym Karkosik zainteresował się, gdy tylko w Warszawie ruszyła giełda. Dużo zarobił na akcjach Banku Śląskiego w 1994 r. Z pomocą pracowników kupił w ofercie publicznej sporo walorów tego banku i sprzedał na giełdzie z kilkakrotnym przebiciem. Nadal zdarza mu się kupić na giełdzie nieduże pakiety wielkich spółek, by je sprzedać po pewnym czasie z zyskiem. Podstawowy sposób jego inwestowania jest jednak inny. „Zwykle staram się kupić kontrolny pakiet akcji firmy, by móc wpływać na strategię jej rozwoju i jakość zarządzania”, mówi Karkosik.
Pierwszą spółką, jaką chciał przejąć, był Impexmetal. W 1998 r. Karkosik z kilkoma zaprzyjaźnionym osobami kupowali nieduże jego pakiety w dołku cenowym. Za jeden walor płacił średnio 10 zł. „Negocjowałem z Nomurą i Tempeltonem, zagranicznym instytucjami finansowymi, odkupienie od nich dużych pakietów Impexmetalu. Chcieli jednak po 50 zł za akcję. Uznałem, że to za drogo i wycofałem się. Sprzedałem wszystkie akcje Impexmetalu średnio po 30 zł za walor”, wspomina Karkosik.
Na zakup akcji Impexmetalu wydał 5 mln zł, a zarobił 10 mln zł. Pieniądze z tej inwestycji ulokował później w kolejne spółki. „Nikt mi nie pomaga przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych. Większość udanych zakupów na giełdzie dokonałem intuicyjnie”, twierdzi Roman Karkosik.
Kurs akcji Boryszewa załamał się w marcu 2000 r. po giełdowym krachu, w trakcie którego spadł znacznie mocniej niż cały rynek - z 31 do 9 zł. Jego walory Karkosik wspólnie z żoną Grażyną kupował w latach 2000-2001 jeszcze taniej po 4-7 zł. Ich niską wówczas wycenę trudno wytłumaczyć, gdyż Boryszew cały czas zwiększał przychody z 119 mln zł w 2000 r. do 128 mln w 2002 r. i osiągał zyski netto na poziomie kilku, a od 2002 r. kilkunastu milionów złotych. Na zakup 4 mln akcji Boryszewa Karkosikowie wydali 20-30 mln zł. W latach 2000-2001 zaczęli skupować również akcje Huty Oława po 7-15 zł za jedną. Spółka ta jest jednym z największych w Polsce producentów tlenków cynku i ołowiu. W 2001 r. jej przychody spadły do 63 mln zł z 83 mln w roku poprzednim, co mogło uzasadniać zmniejszenie cen jej akcji. Od tamtego czasu przychody rosną po 9-10 proc. rocznie, a jeszcze szybciej zwiększa się zysk netto. Odbiorcami jej produktów są przed wszystkim koncerny oponiarskie, jak Michelin czy Goodyear.
Inni inwestorzy nie interesowali się akcjami spółek z branży chemicznej, gdyż uznawali ją za mało perspektywiczną.
Karkosik wierzył jednak w powodzenie swoich spółek. Oława i Boryszew miały zyski i nadwyżki finansowe. Wykorzystywały je do kupowania nawzajem swoich akcji od innych inwestorów oraz od Skarbu Państwa.
Przejęcie Elany
W 2001 r. Karkosik wziął na cel kolejną spółkę. Tym razem niegiełdową Elanę. Ta wielka, zatrudniająca wówczas 3 tys. osób firma, jest producentem włókien sztucznych. Jedna z jej spółek zależnych - Elana Pet - zajmuje się produkcją polimeru butelkowego, recyklingiem tworzyw sztucznych i wytwarzaniem preform do butelek plastikowych.
W połowie lat 90. Elana została włączona do programu Narodowych Funduszy Inwestycyjnych. Jej wiodącym akcjonariuszem (33 proc.) był NFI Fortuna. W końcu lat 90. była w trudnej sytuacji. W 1999 r. miała 80 mln zł strat. Fundusz przeprowadził jej restrukturyzację, zmniejszył zatrudnienie, ale w 2000 r. Elana była jeszcze pod kreską. Szukał dla niej inwestora strategicznego, ale chętnych brakowało.
Karkosik znał Elanę. Wiedział, że może być wiele warta. Zdawał sobie sprawę, że NFI Fortuna nie ma pomysłu na rozwój Elany. Zaproponował więc małą cenę - poniżej 3 zł za akcję. „Roman Karkosik to twardy negocjator. Rozmawialiśmy z nim długo, ale nie mogliśmy zgodzić się na tak niską cenę. Pakiet 33 proc. akcji Elany kupił od nas Zbigniew Jakubas, który zaoferował 3,5 zł za akcję”, wspomina Marek Górski, który w NFI Fortuna zajmowała się Elaną.
Zbigniew Jakubas nie chce dziś rozmawiać o tej transakcji. Karkosik mówi, że nie pamięta jej szczegółów. Jakubas odsprzedał akcje Elany Karkosikowi. Kolejne akcje Elany kupował już Boryszew, kontrolowany przez Karkosików. Skarbowi Państwa, który miał spory ich pakiet, łatwiej było bowiem sprzedać go giełdowej spółce niż prywatnemu inwestorowi. Również od pozostałych NFI walory Elany odkupił Boryszew. W transakcjach tych płacił po 3,53 zł za akcję.
W sumie za przejęcie Elany grupa Karkosika zapłaciła 40 mln zł, dziś ta firma jest warta kilka razy więcej. Po przejęciu kontroli nad spółką przez Karkosika podjęto w niej dalszą restrukturyzację ze zwolnieniami grupowymi włącznie. Zainwestowano 40 mln zł w nową instalację do produkcji polimeru. Uruchomiono ją w marcu 2003 r. Elana zaczęła przynosić zyski - w 2002 r. wyniosły 14 mln zł, a w I półroczu 2003 r. - 10 mln zł.
Więcej w lutowym numerze „Finansisty”
Jerzy Krajewski
Źródło:
