Przepisy prawa pracy nie zawierają wykazu prac szczególnie szkodliwych dla zdrowia pracowników. Istnieją natomiast wykazy pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Do pracowników takich zalicza się m.in. osoby wykonujące lakierowanie ręczne. Należy pamiętać, że sam pracodawca może ustalić w swojej firmie wykaz prac szczególnie szkodliwych i za taką pracę wypłacać dodatki do pensji - podaje "Rzeczpospolita".
Pracodawca po rozmowach z przedstawicielami pracowników decyduje o tym, czy dana praca będzie zaliczana do prac szczególnie szkodliwych dla zdrowia. Przedstawicielami pracowników w tym wypadku mogą być związki zawodowe lub członkowie załogi wybrani przez załogę. Ustaleń takich może dokonać pracodawca bezpośrednio z samymi zatrudnionymi, ale po wcześniejszej konsultacji z lekarzem sprawującym opiekę profilaktyczną nad zatrudnionymi (art. 145 § 2 kodeksu pracy).
W praktyce za pracę w warunkach szczególnie szkodliwych uznaje się pracę zagrażającą zdrowiu pracownika z powodu występujących na terenie zakładu pracy czy stanowisku substancji trujących. Na takim stanowisku pracownik nie powinien pracować w podstawowym wymiarze czasu pracy. Chodzi tu szczególnie o stanowiska, na których jest występują nadwyżki dopuszczalnych stężeń (NDS) i natężeń (NDN) czynników szkodliwych dla zdrowia. Dla stwierdzenia takiego stanu pracodawca musi wykonać pomiary środowiska pracy. § 5 rozporządzenia ministra zdrowia z 20 kwietnia 2005 roku w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. nr 73, poz. 645) podaje, że pracodawca jest zobowiązany przeprowadzić je nie później niż w ciągu 30 dni od rozpoczęcia działalności.
Przed przystąpieniem do opisywanych badań pracodawca musi dokonać rozeznania procesów technologicznych i występujących w nich czynników szkodliwych dla zdrowia oraz organizacji i sposobu wykonywania pracy. Jeśli badania takie miałyby objąć pracę lakiernika samochodowego, to należałoby wziąć pod uwagę rodzaj używanych farb i lakierów, stopień automatyzacji prac oraz czas narażenia na czynniki niebezpieczne.
Wykaz prac szczególnie szkodliwych dla zdrowia może być również ustalany w przepisach wewnątrzzakładowych takich jak układ zbiorowy pracy, regulamin pracy czy obwieszczenia. Wykaz ustalony w ten sposób obowiązuje wyłącznie w konkretnej firmie i u konkretnego pracodawcy, który musi skrócić czas pracy tym, którzy pracują na stanowisku umieszczonym w wykazie. Pracodawca może w tym przypadku ustanowić przerwy w pracy wliczane do czasu pracy lub obniżyć normy czasu pracy.
AR
Na podstawie: "Rzeczpospolita"
Agata Lankamer, "Ile godzin wolno pracować w szkodliwych warunkach"
