Zakres każdego z nich obejmuje różne obszary finansów, zarządzania, ekonomii, natomiast wszystkie z nich są szeroko rozpoznawalne i cieszą się uznaniem pracodawców na całym świecie.
Chartered Financial Analyst (CFA)
CFA (Chartered Financial Analyst) jest najbardziej cenioną i prestiżową międzynarodową kwalifikacją z dziedziny doradztwa inwestycyjnego. Osoby, które go posiadają, pracują najczęściej w instytucjach i firmach związanych z ryzykiem finansowym: bankach inwestycyjnych, funduszach inwestycyjnych, private equity oraz biurach maklerskich. Organizowany przez CFA Institute egzamin składa się z trzech etapów i obejmuje szeroki zakres tematyczny; oparty jest na dokumencie Body of Knowledge. Jest on przygotowywany przez grupę ekspertów w całego świata oraz regularnie uaktualniany (co 5 lat), aby odzwierciedlać rozwój nauki o finansach. Zakres tematyczny na pierwszy etap egzaminu CFA koncentruje się na narzędziach i koncepcjach związanych z wyceną inwestycji i zarządzaniem portfelem. Zawiera również przegląd procesu wyceny aktywów i zarządzania portfelem. Od kandydatów oczekuje się wiedzy z zakresu:
- etyki zawodowej,
- analizy sprawozdań finansowych (podstawy),
- mikro- i makroekonomii,
- metod ilościowych,
- rynków i instrumentów finansowych,
- finansów przedsiębiorstw,
- zarządzania portfelem (podstawy).
Drugi etap egzaminu koncentruje się na wycenie aktywów. Od kandydatów wymaga się umiejętności:
- zaawansowanej analizy sprawozdań finansowych,
- analizowania konkretnych akcji, instrumentów dłużnych oraz innych inwestycji,
- szacowania oczekiwanej stopy zwrotu i ryzyka,
- porównywania możliwości inwestycyjnych i wydawania rekomendacji inwestycyjnych,
- zastosowania zasad etycznych w praktycznych sytuacjach.
Egzaminy organizowane są w kilkudziesięciu wybranych centrach egzaminacyjnych na świecie. W ciągu roku można przystąpić tylko do jednego etapu i aby zarejestrować się do kolejnego, trzeba otrzymać wyniki egzaminu, które publikowane są pomiędzy lipcem a sierpniem oraz w styczniu. Testy odbywają się na początku czerwca (między innymi w Warszawie) lub na początku grudnia (tylko pierwszy etap nie jest przeprowadzany w Polsce), a każdy z nich składa się z dwóch trzygodzinnych sesji. Egzaminy na pierwszym i drugim etapie przeprowadzane są w formie testowej, przy czym Poziom I (Level I) obejmuje pytania wielokrotnego wyboru (po 120 pytań w każdej sesji), a Poziom II (Level II) tzw. mini-case'y (po 10 w każdej sesji). Każde pytanie testowe ma cztery możliwe odpowiedzi (nie uwzględnia się punktów ujemnych za złą odpowiedź). Natomiast etap trzeci składa się w połowie z testów i w połowie z pytań opisowych (w formie eseju). Egzamin można zdawać jedynie w języku angielskim. Zgodnie z zaleceniami Instytutu na każdy z trzech etapów trzeba poświęcić co najmniej 250 - 300 godzin nauki. Aby móc przystąpić do egzaminu CFA, należy spełnić kilka warunków:
- posiadanie tytułu przynajmniej licencjata lub skończenie minimum 3 lat studiów; w przypadku braku takiego wykształcenia konieczne jest posiadanie 4-letniego, akceptowanego przez Instytut, doświadczenia zawodowego,
- podpisanie dokumentu - Professional Conduct Statement oraz Candidate Responsibility Statement,
- biegła znajomość języka angielskiego,
- ważny paszport (international travel passport)- nowy wymóg.
Association of Chartered Certified Accountants (ACCA)
ACCA jest jednym z najpopularniejszych i najbardziej prestiżowych kwalifikacji zawodowych z zakresu rachunkowości. Aby zdobyć ten certyfikat, należy zdać aż 14 egzaminów, posiadać również co najmniej 3-letnią praktykę zawodową oraz przejść przez tzw. moduł etyczny - Professional Ethics Module. W przypadku doświadczenia zawodowego organizacja ACCA przygotowała specjalną listę wymogów, tzw. Practical Experience Requirement, która składa się z 2 części:
- Essential (trzeba spełnić wszystkie wymogi),
- Options (spośród jedenastu podpunktów trzeba wybrać cztery).
- PROFESSIONAL
OPTIONS (2 to be completed)
P7 Advanced Audit and Assurance (INT)
P6 Advanced Taxation (only a few countries e.g. UK, CYP, HKG, IRL)
P5 Advanced Performance Management
P4 Advanced Financial Management - ESSENTIALS
P3 Business Analysis
P2 Corporate Reporting
P1 Professional Accountant - FUNDAMENTALS SKILLS
F9 Financial Management
F8 Audit and AssuranceINT
F7 Financial Reporting (IFRS)
F6 Taxation (PL)
F5 Performance Management
F4 Corporate and Business Law (Global) - KNOWLEDGE
F3 Financial Accounting
F2 Management Accounting
F1 Accountant in Business
Poszczególne pytania nie dotyczą jednego obszaru wiedzy, lecz są połączeniem wielu jej obszarów i sprawdzają kompleksową wiedzę studenta, umiejętność jej stosowania oraz wyciągania na jej podstawie odpowiednich wniosków. Zaliczenie poszczególnych etapów egzaminu warunkuje udzielenie minimum 50% poprawnych odpowiedzi. Egzaminy z poszczególnych przedmiotów programu ACCA odbywają się dwa razy do roku: w czerwcu i grudniu (zazwyczaj jest to pierwsza połowa miesiąca), w specjalnie do tego wyznaczonych ośrodkach egzaminacyjnych na całym świecie. W Polsce organizatorem egzaminów jest British Council, który przeprowadza je obecnie w dwóch miastach w kraju: Krakowie oraz Warszawie. Osoby posiadające dyplom studiów licencjackich, magisterskich lub podyplomowych mogą uzyskać zwolnienie z egzaminów F1 - F4, a posiadacze uprawnień biegłego rewidenta w Polsce - z egzaminów od F1 do F9. Zdawalność egzaminów zależy od poziomu i waha się od 30 do ponad 50 procent. Warunkiem przystąpienia jest dokonanie rejestracji i wysłanie kompletu wymaganych dokumentów do siedziby organizacji w terminie do 31 sierpnia dla egzaminu grudniowego i do 31 grudnia dla egzaminu czerwcowego. Podobnie jak w przypadku innych tego typu egzaminów, opłaty nie należą do najniższych. Koszt rejestracji do programu wynosi 69 GBP, tyle samo - opłata roczna. Wysokość opłat za poszczególne egzaminy zależy od poziomu - dla pierwszego wynosi 55 GBP za egzamin, dla drugiego - 69 GBP, a dla trzeciego - 81 GBP.
Opłaty za egzamin ACCA
| Rejestracja | Wczesna | Standardowa | Późna | |||
| June 2012 | Dec 2012 | June 2012 | Dec 2012 | June 2012 | Dec 2012 | |
| Knowledge | 55 | 60 | 64 | 69 | 192 | 200 |
| Skills | 69 | 75 | 80 | 86 | 208 | 217 |
| Proffesional | 81 | 88 | 94 | 101 | 222 | 231 |
Źródłó: http://www.londonsam.pl/kursy/index/kurs/egzaminy_i_oplaty.
The Chartered Institute of Management Accountants (CIMA)
CIMA jest jedyną w pełni globalną, profesjonalną kwalifikacją biznesową z zakresu rachunkowości zarządczej. Egzaminy niezbędne do zdobycia tych kwalifikacji organizowane są przez organizację CIMA (The Chartered Institute of Management Accountants) i obejmują materiał z obszaru rachunkowości zarządczej i finansowej, ekonomiki przedsiębiorstw, zarządzania przedsiębiorstwem i jego finansami oraz zarządzania strategicznego, jak również prawa i podatków. W celu uzyskania powyższej kwalifikacji konieczne jest zaliczenie 15 egzaminów, które podzielone są na kilka poziomów. Zdanie wszystkich egzaminów na najniższym poziomie Certificate in Business Accounting (CBA) (można zdawać w formie komputerowej przez cały rok) uprawnia do podejścia do egzaminów na poziomie Operational (zdaje się w dwóch sesjach egzaminacyjnych w maju i w listopadzie). Podobna zasada dotyczy przechodzenia na kolejne poziomy Management i Strategic. Ostatni etap - test T4 (Test od Professional Competence in Management Accounting) posiada formę pisemną i jest zwieńczeniem edukacji kandydata. Pełna lista egzaminów:- CERTIFICATE LEVEL
C2 Fundamentals of Financial Accounting
C3 Fundamentals of Business Mathematics
C4 Fundamentals of Business Economics
C5 Fundamentals of Ethics, Corporate Governance and Business Law
- OPERATIONAL LEVEL
E1 Enterprise Operations
P1 Performance Operations
F1 Financial Operations
- MANAGEMENT LEVEL
E2 Enterprise Management
P2 Performance Management
F2 Financial Management
- STRATEGIC LEVEL
E3 Enterprise Strategy
P3 Performance Strategy
F3 Financial Strategy
- T 4: PROFESSIONAL COMPETENCE LEVEL
Part B: Case Study Exam
Do zaliczenia każdego z egzaminów konieczne jest zdobycie przynajmniej 50% punktów. Ze względu na obszerność materiału, zdobycie certyfikatu zajmuje najczęściej kilka lat. Jeśli łączymy pracę zawodową z nauką, zdobycie pełnej kwalifikacji zajmuje zazwyczaj od 2 do 4 lat. Absolwenci studiów ekonomicznych lub finansowych, dzięki wykazie przedmiotów realizowanych w trakcie studiów, mogą uzyskać zwolnienie z pierwszych pięciu egzaminów, zaś absolwenci studiów MBA mogą uzyskać zwolnienie aż z 11 egzaminów.
Do egzaminu przystąpić mogą osoby posiadające wyższe wykształcenie i przynajmniej trzyletnie doświadczenie w pracy związanej z zakresem tematycznym egzaminu. Termin rejestracji dla osób chcących podejść do egzaminu w listopadzie mija 31 lipca, natomiast dla osób zdających w sesji majowej - 31 stycznia. Egzaminy organizowane są w Krakowie i Warszawie. Opłata rejestracyjna wynosi ponad 60 GBP, członkowska opłata roczna ponad 90 GBP, natomiast ceny poszczególnych egzaminów, w zależności od poziomu, wahają się od 45 GBP do ponad 100 GBP.
Certified Internal Auditor (CIA)
CIA to kwalifikacja obejmująca zakres materiału, wiedzy i umiejętności niezbędnych
w pracy audytora wewnętrznego. Certyfikat wydawany jest przez Amerykański Instytut Audytorów Wewnętrznych (The Institute of Internal Auditors- IAA).
Jest on w szczególności przydatny dla osób planujących karierę w zakresie audytu, pełniących stanowiska kontrolera czy dyrektora finansowego.
Aby zdobyć kwalifikację CIA, należy zdać jedynie 4 egzaminy. Kandydat do kwalifikacji CIA nabywa szczegółową wiedzę z zakresu: aktualnej praktyki audytu wewnętrznego, zarządzania ryzykiem oraz zasad działania kontroli wewnętrznej. CIA jest jedną z niewielu międzynarodowych kwalifikacji, które można zdobyć, zdając egzaminy w języku polskim. Pełna lista egzaminów:
- Część I: Rola procesu audytu wewnętrznego w zakresie ładu korporacyjnego, ryzyka i kontroli
A. Zgodność ze standardami atrybutów IIA (15-25 %)
B. Tworzenie planu oraz określanie priorytetów działania audytu wewnętrznego w oparciu o ryzyko (15-25 %)
C. Rozumienie roli procesu audytu wewnętrznego w zakresie organizacyjnego ładu korporacyjnego (10-20 %)
D. Wypełnianie pozostałych ról i odpowiedzialności audytu wewnętrznego (0-10 %),
E. Elementy wiedzy w zakresie ładu korporacyjnego, ryzyka i kontroli (15-25 %)
F. Planowanie zadań (15-25 %)
- Część II: Wykonywanie zadań audytu wewnętrznego
A. Wykonywanie zadań (25-35 %)
B. Wykonywanie zadań szczególnych (25-35 %)
C. Monitorowanie wyników zadań (5-15 %)
D. Elementy wiedzy w zakresie oszustw (5-15 %)
E. Narzędzia do realizacji zadań audytowych (15-25 %)
- Część III: Analizy biznesowe i technologie informatyczne
A. Procesy biznesowe (15-25 %)
B. Rachunkowość finansowa i finanse (15-25 %)
C. Rachunkowość zarządcza (10-20 %)
D. Regulacje, prawo i ekonomia (5-15 %)
E. Technologie informatyczne - IT (30-40 %)
- Część IV: Umiejętności zarządzania organizacją
A. Zarządzanie strategiczne (20-30 %)
B. Globalne środowisko biznesowe (15-25 %)
C. Zachowania organizacyjne (15-25 %)
D. Umiejętności kierownicze (20-30 %)
E. Negocjacje (5-15 %)
Opłaty egzaminacyjne
| Członkowie Stowarzyszenia Audytorów Wewnętrznych - IIA | Osoby niebędące członkami IIA | Profesor/ Student | |
| Opłata aplikacyjna | 75 $ | 100 $ | 50 $ |
| Egzamin CIA (każda z części egzaminu) | 150 $ | 200 $ | 105 $ |
Wszystkie części można zdawać za jednym podejściem lub oddzielnie, jednak nie później niż 6 miesięcy od daty dokonania rejestracji na konkretny egzamin. W przypadku otrzymania negatywnego wyniku, kandydat musi poczekać 90 dni, aby móc powtórzyć test. Certyfikat CIA może być zdobyty przez osoby, które zaliczyły wszystkie 4 części egzaminu, posiadają ukończone studia wyższe (przynajmniej licencjackie) oraz mają co najmniej dwuletni staż pracy w audycie wewnętrznym lub równoważnym (np. w dziale audytu w firmie konsultingowej). Dodatkowym kryterium jest posiadanie referencji potwierdzających nienaganną postawę zawodową i moralną kandydata.
Project Management Professional (PMP)
Certyfikat PMP wydawany jest przez Project Management Institute (PMI) zrzeszający wykwalifikowanych kierowników projektów. Jest to największa międzynarodowa organizacja uznawana jest za prekursora standardów w dziedzinie zarządzania projektami. Posiadanie certyfikatu PMP jest potwierdzeniem posiadanej wiedzy, kompetencji i umiejętności wykorzystania odpowiednich technik i narzędzi w celu zarządzania projektami różnego rodzaju. Egzamin obejmuje przede wszystkim takie obszary, jak: inicjację, planowanie, wykonywanie, monitoring i kontrola oraz zamykanie projektu. Sprawdza się również odpowiedzialność zawodową kandydata oraz jego wiedzę z zakresu zarządzania i znajomości profesjonalnej terminologii. Warunkiem dopuszczenia do egzaminu jest posiadanie dokumentu potwierdzającego przebycie teoretycznego szkolenia (trwającego 35 godzin) oraz, dla osób z wyższym wykształceniem, udokumentowanego doświadczenia projektowego w wymiarze przynajmniej 36 miesięcy w ciągu ostatnich 6 lat (4500 godzin doświadczenia projektowego). Od osób nieposiadających dyplomu wyższej uczelni wymagane jest posiadanie co najmniej 5-letniego doświadczenia w zarządzaniu projektami na przestrzeni lat (7500 godzin). Egzamin przeprowadzany jest w formie papierowej lub komputerowej i trwa 4 godziny (składa się z 200 pytań testowych jednokrotnego wyboru). 25 pytań jest losowo pomijanych - ocenie podlega jedynie 175. Aby zaliczyć egzamin, trzeba prawidłowo odpowiedzieć na przynajmniej 141 pytań. W Polsce egzamin można zdawać w Warszawie.
Opłaty egzaminacyjne
| Opłaty | Członkowie PMI | Nienależący do PMI |
| Wersja komputerowa egzaminu ( Computer-Based Testing (CBT)) | $405 | $555 |
| Wersja papierowa egzaminu (Paper-Based Testing (PBT)) | $250 | $400 |
Źródło: http://www.ehow.com/facts_5887848_cost-pmp-certification_.html.
Do egzaminu można podchodzić trzy razy. Jeżeli wszystkie próby zakończą się niepowodzeniem, kandydat musi odczekać rok od ostatniej nieudanej próby, aby móc ponownie przystąpić do egzaminu. Otrzymanie certyfikatu PMP jest trudne, gdyż należy go również utrzymać -ważny przez 3 lata i wymaga tzw. recertyfikacji polegającej na zdobyciu w tym okresie przynajmniej 60 punktów PDU (Professional Development Units) w ramach zatwierdzonej przez PMI aktywności. PDU zdobywa się poprzez udział w specjalnych szkoleniach i kursach mających na celu pogłębianie wiedzy i rozwój profesji, a także poprzez działalność w ramach organizacji. Ze względu na wysokie wymagania dotyczące kandydatów i stopień trudności egzaminu PMP, instytut PMI zdecydował się wprowadzić certyfikację CAPM (Certified Associate in Project Management), który jest uproszczoną wersją PMP, skierowaną głównie do początkujących kierowników projektów oraz członków zespołów projektowych.
Professional Risk Manager (PRM)
Certyfikat Professional Risk Manager (PRM) jest sygnowany przez organizację PRMIA (ang. Professional Risk Managers International Association) skupiającą głównie osoby zajmujące bądź interesujące się obszarem zarządzania ryzykiem finansowym.
Jest on wyznacznikiem wiedzy merytorycznej i doświadczenia z zakresu zarządzania ryzykiem w branży bankowej, ubezpieczeniowej i przemyśle, jednocześnie jest jednym z najbardziej znanych i cenionych certyfikatów dedykowanych dla menedżerów ryzyka finansowego. Zakres egzaminu przedstawiony jest w poniższej tabeli:
| Egzamin (Część/Blok tematyczny)
| Nazwa | Liczba pytań | Czas trwania egzaminu |
| I | Finance Theory, Financial Instruments and Markets | 36 | 2h |
| II | Mathematical Foundations of Risk Measurement | 24 | 2h |
| III | Risk Management Practices | 36 | 1,5h |
| IV | Case Studies,PRMIA Standards of Best Practice, Conduct & Ethics
| 24 | 1h |
Opłaty za egzamin to kwoty w przedziale od $146,25 (za pojedynczą część egzaminu) do $500 (za całość).
Należy pamiętać, że istnieje ścisła polityka PRMIA - egzamin nie może być powtórzony
w ciągu 90 dni od wcześniejszego posiedzenia. Złamanie tej polityki w jakikolwiek sposób może spowodować nałożenie kar na kandydata, które mogą obejmować utratę certyfikatów PRMIA, bonów oraz ewentualne wydalenie z PRMIA. Ta zasada dotyczy również miejsc, gdzie egzaminy PRMIA są dostępne w innych językach.
Chartered Alternative Investment Analyst (CAIA)
Program CAIA jest skierowany do specjalistów branży finansowej, chcących potwierdzić swoją wiedzę z zakresu różnych inwestycji w aktywa alternatywne. Zakres kwalifikacji CAIA obejmuje dwa poziomy - Poziom I i II. Egzaminy odbywają się dwa razy w roku - marzec (poziom I: 8.-21.03.2012, poziom II: 1.-14..03.2012) i wrzesień (poziom I: 17-28.09.2012, poziom II: 10-21.09.2012). Tematyka inwestycji ujętych w programie CAIA obejmuje następujące elementy:
- Hedge Funds
- Commodities and Managed Futures
- Private Equity
- Real Assets
- Credit Derivatives and Structured Products
- Professional Standards and Ethics
Opłaty za egzamin CAIA nie są niskie. Doliczyć do nich należy również dojazd do centrum egzaminacyjnego, którego według oficjalnej strony CAIA (http://caia.org) nie ma w Polsce.
Standardowe opłaty za egzamin CAIA
| Poziom I | Poziom II | ||||
| Rejestracja | Wczesna | Standard | Wczesna | Standard | Poprawka |
| Rejestracja do programu | $400 | $400 | $0 | $0 | $0 |
| Rejestracja do egzaminu | $1,150 | $1,250 | $1,150 | $1,250 | $450 |
| $1,550 | $1,650 | $1,150 | $1,250 | $450 | |
Źródło: http://caia.org/caia-program/exams/fees.
Wszyscy potencjalni członkowie CAIA muszą spełniać następujące kryteria,
aby zakwalifikować się do kwalifikacji CAIA:
- Zakończyć program CAIA,
- Zdać egzaminy z poziomów I i II,
- Mieć doświadczenie zawodowe (ponad rok doświadczenia zawodowego w obszarze finansów) i dyplom studiów licencjackich lub cztery lata doświadczenia zawodowego. Kandydaci CAIA, którzy zdali egzamin Level II, ale nie spełniają wymogów doświadczenia, mają możliwość ubiegania się o członkostwo partnerskie,
- Spełnić wymagania umowy członkowskiej - wypełnienie online umowy członkowskiej, dostarczenie referencji i opłacenie rocznej składki członkowskiej.
Piotr Murjas
Źródło:
