Norweski Sąd Najwyższy orzekł w piątek, że plany zagospodarowania i wydobycia ropy i gazu na części norweskiego szelfu zostały zatwierdzone niezgodnie z prawem. Państwo norweskie miało nie dochować wymaganych warunków w ocenach skutków wydobycia. Na objętych wyrokiem polach koncesje posiada polski Orlen.
Sąd przyznał rację Greenpeace i Natur og Ungdom, które zaskarżyły decyzje dotyczące trzech pól na Morzu Północnym: Yggdrasil, Tyrving i Breidablikk. Sędziowie uznali, że norweskie władze nie zbadały właściwie skutków klimatycznych wydobycia. W przygotowanych przez rząd ocenach nie uwzględniono łącznych emisji ze spalania ropy i gazu wydobywanych na norweskim szelfie.
W koncesjach na objętych orzeczeniem polach swoje udziały posiada Orlen. Do polskiego koncernu na polu Tyrving, gdzie wydobycie rozpoczęło się w 2024 roku, należy 11,9 proc. Na planowanym do rozpoczęcia wydobycia w 2027 roku polu Yggdrasil posiada 12 proc. W sierpniu 2026 roku wiceprezes zarządu Orlenu Wiesław Prugar w wywiadzie dla agencji Reuters zapowiedział podwojenie wydobycia gazu z norweskiego szelfu przez koncern dzięki m.in. uruchomieniu eksploatacji pola Yggdrasil.
Strony sporu różnią się w interpretacji wyroku dla obecnych koncesjonariuszy. Przedstawiciel państwa podał, że sąd nie zakazał przedsiębiorstwom dalszej działalności, ponieważ nie były one stronami postępowania. Władze mają natomiast obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy.
"Nie oznacza to, że zezwolenia wygasają" – stwierdził reprezentujący norweskie państwo mec. Fredrik Sejersted.
Organizacje ekologiczne, które wygrały przed sądem, nie mają wątpliwości co do swojej interpretacji. Uważają, że przedsiębiorstwa nie mogą legalnie prowadzić działalności na podstawie zezwoleń opartych na nieważnych decyzjach administracyjnych.
"Wyrok jednoznacznie stwierdza, że te zezwolenia są niezgodne z prawem. Norwegia jest państwem prawa, w którym takie decyzje nie obowiązują. Koncesjonariusze od dziś nie posiadają ważnych pozwoleń na prowadzenia wydobycia na polach Yggdrasil, Tyrving i Breidablikk" – powiedziała PAP szefowa Greenpeace Norway Haldis Tjeldflaat Helle.
Ekolodzy zapowiedzieli analizę uzasadnienia wyroku przed podjęciem decyzji o dalszych krokach prawnych.
Spór rozpoczął się w 2023 r. W styczniu 2024 r. sąd pierwszej instancji uznał zaskarżone decyzje za nieważne. Państwo odwołało się, a sąd apelacyjny w listopadzie 2025 r. również przyznał rację ekologom. Piątkowe orzeczenie Sądu Najwyższego jest ostateczne.
Z Oslo Mieszko Czarnecki (PAP)
cmm/ drag/ asa/
