Komisja Europejska przedstawiła we wtorek w PE w Strasburgu nową strategię dla Arktyki. Zakłada ona wzmocnienie bezpieczeństwa regionu, przeciwdziałanie zmianom klimatu, rozwój gospodarczy oraz wsparcie lokalnych społeczności.
Jak podkreśliła KE, strategia jest odpowiedzią na rosnące znaczenie geopolityczne Arktyki, gdzie topnienie lodu otwiera nowe szlaki żeglugowe i zwiększa dostępność zasobów naturalnych.
Zdaniem Komisji zmiany te nasilają strategiczną konkurencję, napięcia geopolityczne i aktywność wojskową w regionie.
Arktyka to miejsce, w którym płyty tektoniczne geopolityki zderzają się frontalnie. Wymaga to od nas zmiany naszej strategicznej postawy i współpracy z podobnie myślącymi partnerami, którzy podzielają nasze wartości - oświadczyła przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen.
Flota cieni, lodołamacze i podmorskie kable
Jednym z głównych założeń strategii jest poprawa bezpieczeństwa infrastruktury krytycznej. UE zamierza współpracować z państwami członkowskimi, państwami arktycznymi i NATO m.in. w zakresie ochrony infrastruktury podmorskiej, zwiększania zdolności działania w warunkach arktycznych oraz rozbudowy europejskiego potencjału lodołamaczy.
Komisja zapowiedziała utworzenie centrum bezpieczeństwa morskiego, które ma usprawnić wymianę informacji i monitorowanie aktywności na wodach Arktyki. Pierwszym krokiem będzie utworzenie centrum ochrony kabli arktycznych, którego zadaniem będzie monitorowanie, zabezpieczanie i wspieranie napraw podmorskich połączeń kablowych na północnym Atlantyku i w Arktyce. W dalszej perspektywie działania mają objąć m.in. wykrywanie nielegalnych połowów, zanieczyszczeń oraz jednostek tzw. floty cieni.
UE inwestuje w infrastrukturę i ochronę Północy
Drugim priorytetem jest przeciwdziałanie zmianom klimatu. Jak podała KE, Arktyka ociepla się niemal cztery razy szybciej niż średnia globalna, co wpływa na ekosystemy, warunki życia mieszkańców i poziom mórz, a także na pogodę w innych częściach świata. Komisja chce, żeby UE rozwijała badania klimatyczne, obserwację i monitoring regionu oraz współpracę w zakresie wymiany danych.
Strategia przewiduje również rozwój współpracy gospodarczej, w tym w dziedzinie odnawialnych źródeł energii, surowców krytycznych, łączności cyfrowej i wykorzystania zasobów morskich. UE zamierza lepiej połączyć infrastrukturę europejską z powstającymi arktycznymi sieciami transportowymi i handlowymi, a także rozwijać połączenia kolejowe, energetyczne i satelitarne.
Wśród zapowiedzianych przedsięwzięć znalazły się:
- przyspieszenie projektu Rail Nordica,
- położenie kabla podmorskiego Pan-Arctic Cable, który ma połączyć Grenlandię bezpośrednio z Europą z możliwością przyszłego rozszerzenia na Kanadę i Japonię.
Rail Nordica to projekt poprawy połączeń kolejowych między północną Finlandią, Szwecją i Norwegią.
Miliard euro trafi do mieszkańców Arktyki
Czwarty obszar strategii dotyczy mieszkańców Arktyki, w tym społeczności rdzennych, młodzieży i władz lokalnych. UE zapowiada rozwój programów wymiany studentów w ramach Erasmus+. W ramach budżetu na lata 2021-2027 region korzysta z ponad 1 mld euro unijnego wsparcia w ramach polityki spójności.
Komisja zamierza również rozszerzyć współpracę samorządów za pośrednictwem Forum Burmistrzów Arktyki oraz przeciwdziałać zagranicznej dezinformacji.
Jak podkreślono w dokumencie, ponad pół miliona obywateli UE mieszka na obszarach arktycznych. Do unijnych państw arktycznych należą Dania, Finlandia i Szwecja, a Wspólnota utrzymuje bliskie relacje z Norwegią, Islandią, Wielką Brytanią, Kanadą i Stanami Zjednoczonymi.
Nowa strategia, jak podała Komisja, rozwija założenia unijnej polityki arktycznej z 2021 r. i uwzględnia zmiany geopolityczne, środowiskowe i związane z bezpieczeństwem, które zaszły od tego czasu. Przygotowano ją po konsultacjach z rządami, społecznościami lokalnymi, młodzieżą, przedsiębiorcami oraz naukowcami z regionu.
Z Brukseli Łukasz Osiński (PAP)
luo/ kar/
