Świętokrzyskie, czyli Polska „C”

Z niespełna 1,3 mln ludności i gospodarką wielkości Burkiny Faso województwo świętokrzyskie jawi się jako kukułcze jajo, którego nikt nie chciał przygarnąć. Fatalna sytuacja demograficzna i wysokie bezrobocie są największymi bolączkami regionu.

Utworzone na bazie dawnego województwa kieleckiego świętokrzyskie ciągnie się w ogonie niemal wszystkich rankingów. To drugie najmniejsze województwo w kraju (po opolskim), jedno z najmniej ludnych, z drugim najsłabszym przyrostem naturalnym (po łódzkim) i czwarte od końca pod względem PKB na mieszkańca (zaledwie 74% średniej krajowej i 28% średniej dla UE).

Największym miastem i stolicą regionu są Kielce liczące niespełna 204 tys. mieszkańców. Pozostałe duże ośrodki regionu swoje istnienie zawdzięczają centralnym planistom z II RP i PRL: Ostrowiec Świętokrzyski, Starachowice i Skarżysko-Kamienna były ważnymi ośrodkami Centralnego Okręgu Przemysłowego. Wielkie zakłady przemysłu ciężkiego nie poradziły sobie na wolnym rynku i w większości albo przestały istnieć, albo drastycznie ograniczyły skalę produkcji i zatrudnienia. 

(fot. GERARD/REPORTER / EastNews)

Jednak po roku 1989 w regionie powstało kilka prywatnych firm, które z czasem osiągnęły ogólnokrajowy zasięg. Nie sposób nie wspomnieć tu o biznesach Michała Sołowowa (Rovese, Echo Investment), kieleckim Kolporterze, Polskich Składach Budowlanych czy zbudowanym od podstaw we Włoszczowej ZPUE. W okolicach Końskich znajduje się polskie „zagłębie płytkowe”, gdzie ulokowane są zakłady produkujące ceramikę. Do tego dochodzą kopalnie surowców skalnych i cementowania koncernu Lafarge zlokalizowana w Małogoszczu. 

Mimo położenia w centralnej części Polski duże inwestycje infrastrukturalne jak dotąd skutecznie omijały ten region. Wyjątkiem były fragmenty drogi ekspresowej S7 oraz słynny peron we Włoszczowej. Dlatego na pokonanie niespełna 180 km z Kielc do Warszawy potrzeba ok. 3 godzin, a dystans 120 km do Krakowa pochłania 2 godziny – czyli tyle samo co 40 lat temu. Podobne czasy osiąga kolej. Słaba infrastruktura transportowa oraz brak lotniska nie zniechęcają potencjalnych inwestorów. Zresztą budowa portu lotniczego zainicjowana przez władze Kielc zapewne skończyłaby się tak samo, jak w Hiszpanii.

Słabością regionu jest rozdrobnione rolnictwo – 5/8 gospodarstw rolnych nie przekracza 5 ha, co właściwie wyklucza prowadzenie produkcji rolnej z prawdziwego zdarzenia. Niezbyt urodzajna ziemia nie sprzyja wysokim plonom – w roku 2012 świętokrzyskie zajęło ostatnią lokatę w produkcji zbóż. Istotne znaczenie ma jedynie sadownictwo, które dostarcza 1/10 krajowej produkcji owoców.  Może to jest więc kierunek potencjalnej specjalizacji?

Region trapi nadpodaż siły roboczej. Mimo relatywnie niskich wynagrodzeń (87% średniej krajowej) stopa bezrobocia rejestrowanego wynosi 14,3% i jest o 2,8 pkt. procentowego wyższa od średniej dla Polski. Mimo że w świętokrzyskim w ostatnich latach zmieniło się na lepsze, to w dalszym ciągu droga ku pomyślności jej mieszkańców najczęściej wiedzie przez Londyn, Dublin czy Nowy Jork.

Krzysztof Kolany

Źródło: