Kraje wschodniej granicy UE przekierowały 9,8 mld euro z polityki spójności na obronę i bezpieczeństwo – poinformował wiceszef KE Raffaele Fitto. Podczas wystąpienia online na forum w Rzeszowie zapowiedział uproszczenie funduszy w nowym budżecie i wsparcie regionów przygranicznych.
Fitto zaznaczył na wstępie, że Rzeszów i Podkarpacie to strategiczne miejsce do rozmów o bezpieczeństwie, ponieważ region ten od początku rosyjskiej agresji na Ukrainę odgrywa ważną rolę w okazywaniu europejskiej solidarności. Zwrócił też uwagę na lokalny potencjał innowacyjny i gospodarczy, wskazując jako przykład Dolinę Dronów.
- Chciałbym zacząć od jasnego komunikatu: rozmawiamy o europejskich granicach. Bezpieczeństwo i rozwój tych terytoriów są wspólną europejską odpowiedzialnością – powiedział wiceszef KE, łącząc się w czwartek online z uczestnikami forum w Rzeszowie.
Polityk przypomniał, że od lata 2025 r. odwiedził wszystkie wschodnie regiony przygraniczne, rozmawiając bezpośrednio z samorządowcami, przedsiębiorcami i mieszkańcami, by w terenie poznać wpływ sytuacji gospodarczej i zagrożeń bezpieczeństwa na lokalne społeczności. Efektem tych działań było uczynienie regionów przygranicznych priorytetem podczas przeglądu śródokresowego polityki spójności, co pozwoliło państwom członkowskim na dobrowolne przekierowanie środków m.in. na obronność.
- Wszystkie dziewięć wschodnich przygranicznych państw członkowskich zdecydowało się przekierować fundusze na ten nowy priorytet. Razem przeznaczyły 9,8 mld euro na inwestycje w obronę, bezpieczeństwo i gotowość cyfrową. Priorytet jest teraz jasny: skuteczna i szybka implementacja, aby zapewnić, że te inwestycje szybko wzmocnią odporność i wesprą ludzi oraz społeczności, które tam mieszkają – zaznaczył Fitto.
Podkreślił przy tym, że środki z polityki spójności przesunięte na obronność mogą być wykorzystywane w projektach podwójnego zastosowania dual-use, zarówno cywilnego, jak i wojskowego.
Wiceprzewodniczący KE odniósł się także do przyjętego w lutym br. unijnego komunikatu w sprawie wschodnich regionów przygranicznych, wskazując na konkretne narzędzia wsparcia. Wymienił wśród nich utworzony wspólnie z Grupą Europejskiego Banku Inwestycyjnego instrument EastInvest (InvestEU), ułatwiający dostęp do pożyczek i doradztwa podmiotom publicznym i prywatnym, a także powołanie sieci wymiany doświadczeń w zakresie zarządzania kryzysowego (peer-to-peer community).
Mówiąc o pracach nad kolejnymi Wieloletnimi Ramami Finansowymi (WRF), Fitto zapowiedział uproszczenie procedur -zastąpienie ponad 500 programów i 14 funduszy przez 27 krajowych i regionalnych planów partnerskich. Zaapelował do regionów o rozpoczęcie identyfikacji priorytetów inwestycyjnych już teraz, by nowe plany mogły wystartować bez zwłoki.
Wiceszef KE zapowiedział również przedstawienie na początku przyszłego roku strategii na rzecz „prawa do pozostania” (right to stay), której celem jest tworzenie na obszarach przygranicznych, wiejskich i peryferyjnych warunków zachęcających mieszkańców do życia, pracy i inwestowania.
- Wschodnie regiony przygraniczne stały się jedną ze strategicznych linii frontu UE na rzecz odporności, bezpieczeństwa i przyszłości współpracy. I dlatego Europa musi upewnić się, że pozostaną one miejscami, w których ludzie chcą żyć, pracować i inwestować – podkreślił.
Wskazał również, że przyszłość Podkarpacia jest powiązana z przyszłością Ukrainy, a jej odbudowa oraz droga do członkostwa w UE otwierają przed regionami przygranicznymi nowe szanse, m.in. w ramach nowego celu programu Interreg, obejmującego także współpracę z Mołdawią.
Kończąc swoje wystąpienie, Fitto zapowiedział, że w najbliższych miesiącach odwiedzi Podkarpacie. (PAP)
huk/ pad/
