Tylko w pierwszych dziewięciu miesiącach tego roku rząd USA zarządzał kwotą ponad 12 mld dolarów pochodzącą z eksportu wenezuelskich surowców. Z poufnego raportu KPMG, do którego dotarł „The New York Times”, wynika, że choć Waszyngton formalnie pełni jedynie funkcję „powiernika”, to amerykańscy urzędnicy mają ostateczny głos w sprawie dysponowania majątkiem Wenezueli.
W skrócie:
Po styczniowej interwencji zbrojnej i obaleniu prezydenta Maduro, USA przejęły pełną kontrolę nad finansami Wenezueli.
Lwia część z 12 mld dolarów zysków z ropy wróciła do kraju, by ratować załamującą się walutę, jednak głównymi beneficjentami wydają się być wielkie korporacje.
Większość handlu wenezuelską ropą zdominowało zaledwie dwóch globalnych gigantów surowcowych: Trafigura i Vitol.
Powiernik z ręką na kurku, czyli Wenezuela wydobywa, a Waszyngton księguje
Amerykańska administracja, po zainstalowaniu w Caracas uległego rządu tymczasowego, otworzyła wenezuelski sektor naftowy na inwestycje z USA. Narzędziem finansowej kontroli stał się tzw. „Wenezuelski Rachunek Powierniczy” (Venezuela Custody Account). Został on utworzony przez Departament Skarbu USA, a pod koniec stycznia przeniesiono go z Kataru do nowojorskiego oddziału Citibank.
Zgodnie z raportem KPMG, sporządzonym tuż przed amerykańskimi wyborami połówkowymi na zlecenie rządu USA, między 3 stycznia a końcem września na konto wpłynęło 12,26 mld dolarów. Zdecydowana większość tych środków to przychody ze sprzedaży ropy naftowej, choć odnotowano również mniejsze wpływy ze sprzedaży nawozów, minerałów oraz złota (ok. 100 mln dol. od firmy Trafigura). Na koniec września na rachunku znajdowało się 170 mln dolarów, a same odsetki wygenerowały w tym okresie 12 mln dolarów zysku.
Każda transakcja i wypłata z konta wymagała bezpośredniego podpisu urzędników amerykańskiego Departamentu Stanu i Departamentu Skarbu.
Kroplówka dla boliwara? Inflacja dobija do 300 proc.
Jak wynika z dokumentu, aż 11,7 mld dolarów zostało odesłane z powrotem do Wenezueli. Środki te posłużyły przede wszystkim do podtrzymania wartości krajowej waluty (boliwara) poprzez aukcje dewizowe organizowane przez wenezuelskie banki komercyjne. Kolejne 130 mln dolarów przeznaczono na spłatę zagranicznych zobowiązań rządu w Caracas.
Amerykański Sekretarz Stanu Marco Rubio wielokrotnie podkreślał, że przed usunięciem Nicolása Maduro większość zysków z ropy była rozkradana przez zagranicznych pośredników. Szybkie tempo zwrotu środków ma dowodzić, że USA pełnią jedynie rolę depozytariusza. Raport nie odpowiada jednak na kluczowe pytanie: kto jest ostatecznym beneficjentem miliardów wracających do Wenezueli?
Z ustaleń „NYT” wynika, że lwią część dolarów przejmuje wąska grupa gigantów z branży rolno-spożywczej i konsumenckiej, podczas gdy mniejsze firmy wciąż są odcięte od twardej waluty. Zwykli Wenezuelczycy nie odczuli poprawy - niezależna firma doradcza Sintesis Financiera szacuje, że inflacja w tym roku sięgnie niemal 300 proc., a do poziomu dwucyfrowego spadnie najwcześniej w 2028 roku.
Naftowy tort podzielony, złoto płynie na Bliski Wschód, a na koniec zostają pytania
Raport rzuca również światło na monopolizację wenezuelskiego eksportu. Choć liczba kupców rośnie, rynek zdominowały dwie korporacje: Trafigura i Vitol, które uzyskały wyłączne prawa do sprzedaży ropy po amerykańskiej interwencji. Do końca września odpowiadały one wspólnie za 61 proc. środków zdeponowanych na rachunku powierniczym.
Dokument KPMG nie ukazuje jednak pełnego obrazu sytuacji. Amerykański koncern Chevron oraz lokalny producent NABEP korzystają z odrębnych ustaleń finansowych. NABEP rozpoczął niedawno eksport ropy do USA na mocy kontrowersyjnej umowy, w ramach której przekazuje rządowi USA 35 proc. swoich udziałów oraz 20 proc. produkcji po cenach niższych niż rynkowe. Z kolei znaczna część wenezuelskiego złota nadal trafia na Bliski Wschód nieoficjalnymi kanałami.
Obecnie, po przejęciu kontroli nad Kongresem przez Demokratów, politycy zapowiadają wywarcie presji na administrację w celu rozliczenia jej z polityki wobec Wenezueli. Raport KPMG nie ma bowiem statusu formalnego audytu, który wcześniej obiecywał Departament Stanu, a jego treść dostarcza niewielu informacji o tym, jak urzędnicy zapobiegają korupcji i czy wenezuelskie zasoby są sprzedawane po rynkowych, sprawiedliwych cenach.
Oprac. AO
