Jak można płacić mniejsze składki ZUS?

Dla właścicieli niewielkich firm wysokość miesięcznej składki na ubezpieczenia społeczne to niejednokrotnie duże obciążenie finansowe. Bardziej przedsiębiorczy, oprócz prowadzenia pozarolniczej działalności, podejmują zatrudnienie na etacie lub na podstawie umowy zlecenia.

Przedsiębiorcy pracujący dodatkowo na zleceniu mogą "zaoszczędzić" na składkach przekazywanych do ZUS z tytułu prowadzonej działalności. W jaki sposób? Sprawdźmy.

W przypadku prowadzenia pozarolniczej działalności oraz wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia mamy do czynienia z tzw. zbiegiem tytułów do ubezpieczeń. W tej sytuacji zastosowanie ma art. 9 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Stanowi on, że osoba spełniająca warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z kilku tytułów, tj. m.in. prowadzenia pozarolniczej działalności i wykonywania umowy zlecenia jest obejmowana obowiązkowo ubezpieczeniami z tego tytułu, który powstał najwcześniej.

Przykład 1

Pan Zbigniew rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej od 1 lutego 2004 r. Dodatkowo od 1 kwietnia 2004 r. zawarł umowę zlecenia (wykonywaną w domu). Obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym podlega z tego tytułu, który powstał najwcześniej, czyli z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej - od 1 lutego br.

W dalszej części przywołanego przepisu czytamy, że osoba taka może jednak dobrowolnie, na swój wniosek, być objęta ubezpieczeniami także z pozostałych tytułów - wszystkich bądź wybranych.

Przykład 2

Pan Zbigniew, o którym mowa w przykładzie 1, złożył wniosek o objęcie dobrowolnie ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia. Oznacza to, że będzie on objęty:

• obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym, rentowymi i wypadkowym - od 1 lutego 2004 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i

• dobrowolnie ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi - od 1 kwietnia 2004 r. z tytułu umowy zlecenia.

Co więcej, ten sam przepis zezwala również na zmianę tytułu do ubezpieczeń. Oznacza to, że osoba prowadząca pozarolniczą działalność i wykonująca jednocześnie umowę zlecenia - jako tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych może wybrać umowę zlecenia, a nie prowadzenie pozarolniczej działalności. Dokonanie wyboru tytułu do ubezpieczeń możliwe jest tylko do czasu rozwiązania lub wygaśnięcia umowy zlecenia (czyli do czasu "posiadania" drugiego tytułu ubezpieczeniowego).

Przykład 3

Pan Zbigniew zdecydował, że jako tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych wybiera umowę zlecenia. Oznacza to, że obligatoryjnie będzie podlegał tym ubezpieczeniom z tytułu:

• prowadzenia działalności gospodarczej od 1 lutego do 31 marca 2004 r.,

• wykonywania zlecenia w okresie od 1 kwietnia 2004 r. (ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej będą w tym okresie dobrowolne).

Poprzez zastosowanie takiej "zamiany" prowadzący pozarolniczą działalność nie opłaca obowiązkowo składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe z tytułu prowadzenia tej działalności, a jedynie "współfinansuje" składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ze zleceniodawcą. Powoduje to oczywiście swego rodzaju obniżenie wydatków ponoszonych przez taką osobę na składki dotyczące ubezpieczeń społecznych.

Prześledźmy to na przykładzie, w którym wskażemy, w jakiej wysokości dana osoba płaciłaby składki z tytułu prowadzonej działalności, a w jakiej finansowałaby te składki z tytułu umowy zlecenia.

Przykład 4

Jeżeli Pan Zbigniew podlegałby w kwietniu 2004 r. obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, wówczas składki na te ubezpieczenia musiałby opłacić od podstawy ich wymiaru nie niższej niż 1.366,10 zł i wynosiłyby one:

• na ubezpieczenie emerytalne (19,52%) - 266,66 zł,

• na ubezpieczenia rentowe (13%) - 177,59 zł,

• na ubezpieczenie chorobowe w wysokości 2,45% podstawy wymiaru (zakładając, że osoba ta podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu) - 33,47 zł,

• na ubezpieczenie wypadkowe (przy założeniu, że właściwą stopą procentową składki wypadkowej dla tej osoby jest 1,93%) - 26,37 zł.

Czy są jakieś wyjątki od tej reguły? Owszem. Powyższe nie dotyczy osób, które zawierają umowę zlecenia w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności. W takiej sytuacji osoba taka podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym jedynie z tytułu prowadzenia tej działalności, natomiast z tytułu wykonywania umowy zlecenia nie podlega przedmiotowym ubezpieczeniom ani obowiązkowo, ani dobrowolnie.

Niemniej jednak należy podkreślić, iż przedstawione powyżej reguły nie mają zastosowania do składek na ubezpieczenie zdrowotne. W razie bowiem, gdy ubezpieczony spełnia przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z więcej niż jednego tytułu, składkę zdrowotną opłaca z każdego z tych tytułów odrębnie (czyli w naszym przypadku - zarówno z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności, jak i z tytułu umowy zlecenia).

Na zakończenie warto zasygnalizować, że w przygotowywanej nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zakłada się, że osoba prowadząca jednocześnie działalność gospodarczą i wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia miałaby podlegać obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tej działalności - w przypadku gdy podstawa wymiaru składek na te ubezpieczenia z tytułu umowy zlecenia byłaby niższa od minimalnej podstawy wymiaru obowiązującej osoby prowadzące pozarolniczą działalność. Ustawodawca zamierza w ten sposób zlikwidować "lukę" prawną, wykorzystywaną przez niektórych prowadzących działalność, chcących uciec przed obowiązkową składką na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia tej działalności, poprzez zawieranie umów zlecenia na bardzo niskie kwoty.

Podstawa prawna:

• art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 137, poz. 887 ze zm.),

• art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 23.01.2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. nr 45, poz. 391 ze zm.).

Twoja Gazeta Podatkowa nr 38/2004, strona 8

Dorota Wyderska

Źródło: