Kraków pozostaje jednym z najważniejszych ośrodków gospodarczych całego kraju, który cieszy się również sporą popularnością wśród migrantów. Olbrzymi wpływ na rynek pracy bez wątpienia miała pandemia koronawirusa oraz wojna w Ukrainie. Warto przyjrzeć się temu, co czeka lokalną gospodarkę i kandydatów w 2023 roku.
Wysoka liczba ofert pracy w Krakowie wciąż przyciąga do stolicy Małopolski kandydatów. Na osiedlenie w niej zdecydowało się również wielu imigrantów, w tym uchodźców z Ukrainy. Szczególnie intensywnie rozwijają się w niej najbardziej innowacyjne branże gospodarki i to właśnie one decydują o kierunku rozwoju całej aglomeracji. Jednocześnie coraz bardziej widoczne są sygnały nadchodzącej recesji. Poniżej przedstawiamy najnowsze dane dotyczące krakowskiego rynku pracy i opinie ekspertów dotyczące najbliższej przyszłości.
Trudniej o oferty pracy? Kraków jest wyjątkiem
W ciągu ostatnich lat zasadniczo po raz pierwszy od okresu transformacji systemowej mogliśmy mówić o rynku pracownika. Szybko rozwijająca się gospodarka wykazywała się bardzo wysokim zapotrzebowaniem na kandydatów. Jednocześnie coraz większe zapotrzebowanie zaczęto obserwować w branży IT i wysokich technologii.
Jak przekłada się to na dostępne oferty pracy? Dane jednoznacznie pokazują, że krakowski rynek pracy jest obecnie drugim pod względem wielkości w kraju. Jak wskazuje raport "Oferty pracy w Polsce" przygotowany przez Grant Thornton, w czerwcu 2022 roku w stolicy Małopolski opublikowano 18,2 tys. ofert pracy – pod tym względem lepsza okazała się jedynie Warszawa, w której opublikowano 39,9 tys. ofert pracy. Jednocześnie wzrost w relacji rok do roku wyniósł 4% – w czerwcu 2021 roku na lokalnym rynku pojawiło się 17,5 tys. nowych ofert dla kandydatów. Dynamika wydaje się więc spowalniać – dla porównania w Warszawie liczba ofert wzrosła aż o 19%. Pod tym względem nieco szybciej rozwinął się również zajmujący trzecie miejsce Wrocław (łącznie 12,2 tys. ofert pracy i wzrost o 8% w ujęciu rok do roku). Rekordzistą okazał się natomiast plasujący się tuż za podium Gdańsk, w którym łącznie opublikowano 7,5 tys. ofert pracy, ale wzrost w odniesieniu do ubiegłego roku wyniósł aż 56%.
Czy można wobec tego mówić o pierwszych przejawach recesji, na czym cierpi lokalna gospodarka, w tym dostępna dla kandydatów praca? Kraków wciąż jest intensywnie rozwijającym się ośrodkiem, jednak długofalowo negatywna tendencja może się nasilać. Jednocześnie warto zauważyć, że w zestawieniu liczby ofert w przeliczeniu na 1000 mieszkańców to właśnie stolica Małopolski jest liderem (23,3 oferty na 1000 mieszkańców), wyprzedzając pod tym względem Warszawę (22,3) oraz Wrocław (19,1).
Imigranci zmieniają lokalny rynek pracy
Zarówno warunki życia, jak i praca w Krakowie od długiego czasu przyciągają migrantów wewnętrznych i zewnętrznych. Jak szacowało miejskie Obserwatorium Wielokulturowości i Migracji w raporcie "Imigranci w Krakowie w 2021 roku", już co dziesiąty mieszkaniec miasta był wówczas cudzoziemcem. Oczywiście największą grupą pozostawali Ukraińcy, którzy stanowili niemal 50% wszystkich cudzoziemców posiadających prawo pobytu oraz 61% obcokrajowców zarejestrowanych w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Dane napływające z różnych instytucji znacząco się przy tym różniły – daniny ZUS w 2019 roku płaciło 21 tysięcy Ukraińców, rok później 22,4 tys., a w 2021 roku 26,7 tys.
To oczywiście niejedyny naród, który licznie osiedlał się w stolicy Małopolski. Chętnie przybywają i pracują tutaj również Białorusini, Gruzini, Rosjanie, Mołdawianie, Hindusi czy Brazylijczycy. Nie brakuje również migrantów z państw Europy Zachodniej, w tym Hiszpanów, Włochów czy Brytyjczyków. Pod względem geograficznym największa grupa obcokrajowców zarejestrowanych w ZUS (74,4%) to mieszkańcy państw europejskich niezrzeszonych w Unii Europejskiej, 11,8% migrantów przybyło z innych państw UE, a 8,6% z Azji.
Co ważne: imigranci stanowią cenny nabytek dla lokalnego rynku pracy. 63,5% cudzoziemców w wieku powyżej 25 lat posiada wykształcenie wyższe. Jednocześnie ten odsetek stopniowo się zmniejsza – w 2019 roku wynosił 69%, a w 2020 66,7%. Zdaniem autorów raportu to również może być związane ze zmianą profilu lokalnego rynku pracy, który w mniejszym stopniu zgłasza zapotrzebowanie na kandydatów z wyższym wykształceniem. Bardzo często podejmują więc stosunkowo proste obowiązki np. w przemyśle czy produkcji. Wielu z nich decyduje się także na podjęcie zatrudnienia jako kierowca czy kasjer.
Intensywny rozwój branży IT
Oczywiście najbardziej interesujące oferty pracy najczęściej pojawiają się na rynku IT, który przeżywa okres intensywnego rozwoju w całym kraju. Stolica Małopolski jest natomiast jednym z najważniejszych ośrodków tego sektora. Pomimo znakomitych wskaźników również branża IT doświadczyła pewnych problemów związanych z pandemią COVID-19. Przede wszystkim zmieniło się podejście do kwestii zatrudnienia wśród tworzących ją osób.
Jak wskazuje Raport „Branża IT w Krakowie. Rynek pracy – wyzwania i zmiany” przygotowany przez Devire, można zaobserwować wzrost niepewności związanej z zatrudnieniem i większą bierność. W Krakowie 59% specjalistów IT deklaruje, że przegląda dostępne na rynku oferty pracy. Jednocześnie wskaźnik dla całego kraju jest zdecydowanie wyższy i wynosi 67%. Podobna tendencja dotyczy planów zmiany zatrudnienia w ciągu najbliższych 6 miesięcy. W krakowskiej branży IT na taki krok jest zdecydowanych jest 25% specjalistów, w całej Polsce jest to natomiast 30%. 41% krakowskich specjalistów IT nie planuje zmiany miejsca pracy w najbliższej przyszłości – w całym kraju takiej samej odpowiedzi udziela natomiast prawie co trzeci respondent.
Jednocześnie w większości przypadków pandemia nie zmieniła zbyt wiele w formie zatrudnienia kandydatów – stwierdziło to 64% respondentów.
Praca zdalna coraz bardziej popularna w Krakowie
Jeżeli można stwierdzić, że pandemia przyczyniła się do jakichkolwiek pozytywnych zmian na rynku pracy, z pewnością dotyczy to uelastycznienia form zatrudnienia. Oferty pracy zakładające pełną pracę zdalną lub przynajmniej świadczenie obowiązków w modelu hybrydowym nie są obecnie rzadkością, ale standardem, zwłaszcza w najbardziej innowacyjnych branżach.
W przywołanym raporcie Devire aż 88% krakowskich specjalistów branży IT stwierdziło, że ich pracodawca w trakcie pandemii wprowadził pracę zdalną. Co ciekawe, średnio w Polsce na ten krok zdecydowało się nieco mniej pracodawców (84%). Oczywiście dotyczy to nie tylko programistów, ale również osoby na innych stanowiskach, w tym np. dział kadr, księgowych, a nawet specjalistów obsługi klienta.
Przede wszystkim zmieniły się jednak wymagania samych pracowników: 94% z nich oczekuje możliwości wyboru miejsca pracy w przyszłości, nawet jeśli pandemia pozostanie co najwyżej nieprzyjemnym wspomnieniem. 35% kandydatów chciałoby pracy zdalnej w pełnym wymiarze godzin, a większość – 69% respondentów – oczekuje możliwości realizowania obowiązków w trybie home office przynajmniej 1–3 dni w ciągu tygodnia.
Praca zdalna nie musi w żaden sposób wpływać na motywację pracowników. Co ciekawe, ta jest również wyższa w Krakowie niż w przypadku całego kraju. 41% lokalnych pracowników deklaruje, że praca zdalna nie wpłynęła na ich poziom motywacji. Przeciętnie w Polsce takiej samej odpowiedzi udzieliło natomiast 36% respondentów.
Elastyczny wymiar pracy i warunki
Oczywiście najbardziej innowacyjne rynki, takie jak IT czy segment e-commerce, charakteryzują się elastycznością także w odniesieniu do warunków zatrudnienia. Nadal najpopularniejsza pod tym względem jest standardowa umowa o pracę, z której korzysta ponad połowa specjalistów. Według raportu Branża IT w Krakowie aż 42% z nich wybiera jednak B2B. Umowy cywilnoprawne, takie jak umowa zlecenie, stanowią natomiast wyraźny margines – tę odpowiedź wybrał zaledwie 1% respondentów.
Oczywiście umowa o pracę nie zawsze musi być przy tym umową na pełny etat. Kandydaci poszukujący balansu pomiędzy życiem zawodowym i prywatnym często wybierają również część etatu. Jednocześnie rynek wyraźnie rozwija się w kierunku dominacji samozatrudnienia. Jedynie 5% respondentów korzystających z tego modelu wskazało, że w przypadku zmiany pracy zdecydowaliby się na podpisanie umowy o pracę.
Prognoza na 2023: niedobór w sektorze e-commerce
Branża IT pozostaje jednym z najważniejszych motorów napędowych nie tylko lokalnej, ale również krajowej gospodarki. Pandemia koronawirusa znacząco przyspieszyła jednak rozwój innej branży w znacznym stopniu bazującej na najnowszych rozwiązaniach technologicznych – rynku e-commerce. Agencje e-commerce, specjalizujące się w kompleksowym dostarczaniu usług dla tego sektora, stanowią już teraz ważną część lokalnej gospodarki. Ich udział będzie wciąż rosnąć w związku ze znakomitymi perspektywami dla handlu internetowego.
Jak wskazuje raport „Mr. & Mrs. e-Commerce” przygotowany przez Izbę Gospodarki Elektronicznej we współpracy z Mobile Institute, Modivo i Przelewy24, już 87% Polaków korzysta z internetu, trzy czwarte z nich używa natomiast rodzimych sklepów internetowych, a 32% także zagranicznych platform e-commerce.
Sama branża ma przy tym potencjał, aby rozwijać się konsekwentnie w dwucyfrowym tempie. To natomiast przekłada się na duże zapotrzebowanie na specjalistów – od kandydatów specjalizujących się w projektowaniu rozwiązań technicznych przez marketingowców po pracowników obsługi klienta czy przedstawicieli handlowych.
