Nie od razu można iść ze skargą do sądu

Podatnik, niezadowolony z działań i decyzji podejmowanych przez urzędników skarbowych, może szukać sprawiedliwości w sądzie administracyjnym. Zanim jednak to zrobi, musi wykorzystać możliwości zmiany stanowiska fiskusa w trybie administracyjnym. W przeciwnym razie sędziowie w ogóle nie zajmą się sprawą.

Ważny warunek

Spór podatnika z urzędnikami skarbowymi może trafić na wokandę sądu administracyjnego. Sądy te sprawują bowiem kontrolę działalności administracji publicznej, a więc i organów podatkowych. Zanim jednak podatnik zdecyduje się w ten sposób dochodzić słuszności swoich racji, musi wykorzystać możliwości, jakie daje mu tryb administracyjny.

Skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego można wnieść dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli przysługiwały one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Tak stanowi art. 52 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Bywa oczywiście i tak, że żaden taki środek zaskarżenia nie przysługuje podatnikowi. Tak jest w przypadku indywidualnych interpretacji dotyczących zakresu i sposobu stosowania przepisów podatkowych. Wówczas skargę można wnieść po uprzednim wezwaniu właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. Tak stanowi art. 52 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Co to w praktyce oznacza dla podatnika?

Sytuacja 1: skarga na decyzję

Spór podatnika z fiskusem najczęściej dotyczy decyzji podatkowych. Po otrzymaniu niekorzystnej decyzji urzędu skarbowego nie można jednak od razu skierować sprawy do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Najpierw trzeba odwołać się do izby skarbowej. Być może znajdzie ona argumenty, aby uchylić czy zmienić decyzję wydaną przez urząd skarbowy. Jeśli nie, można pomyśleć o wniesieniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Należy ją złożyć w ciągu 30 dni od dnia doręczenia podatnikowi rozstrzygnięcia w sprawie. Nie można jednak „iść na skróty” - zrezygnować z odwołania na rzecz skargi wniesionej od razu do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Przykład

Podatnik otrzymał niekorzystną decyzję wydaną przez naczelnika urzędu skarbowego. Zaskarżył ją do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Sąd odrzucił jednak wniesioną przez niego skargę. Podatnik nie wyczerpał bowiem środków zaskarżenia przysługujących mu w postępowaniu podatkowym. Najpierw od decyzji wydanej przez urząd skarbowy powinien odwołać się do dyrektora izby skarbowej.

Sytuacja 2: skarga na postanowienie

Nie tylko decyzje mogą nie zyskać aprobaty podatnika. Podobnie jest z postanowieniami. Nie zawsze są one dla podatnika korzystne. Nie każde jednak postanowienie może być przedmiotem skargi skierowanej do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Sąd zajmie się skargą dotyczącą postanowienia:

• na które służy zażalenie,
   
• kończącego postępowanie,
   
• rozstrzygającego sprawę co do istoty.

Przykład

Urząd skarbowy wydał postanowienie o odmowie przeprowadzenia zgłoszonego przez podatnika dowodu z przesłuchania świadka. Na postanowienie to nie przysługuje zażalenie. Nie kończy ono postępowania podatkowego ani nie rozstrzyga sprawy co do istoty. Nie przysługuje więc na nie skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jeśli jednak podatnik uzna, że urząd skarbowy nie powinien odrzucać zgłoszonego przez niego wniosku dowodowego, może podnieść tę kwestię w odwołaniu od decyzji. Po wyczerpaniu drogi odwoławczej można zaś wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Sytuacja 3: skarga na bezczynność

Do wojewódzkiego sądu administracyjnego może również trafić skarga na bezczynność urzędników skarbowych. Zanim jednak podatnik zdecyduje się w ten sposób walczyć z ich opieszałością, musi wystosować ponaglenie do wyższej instancji. Ponagleniem na niezałatwienie sprawy w terminie przez urząd skarbowy zajmie się dyrektor izby skarbowej. Jeśli sprawa nie została załatwiona przez izbę skarbową, z ponagleniem należy zwrócić się do Ministra Finansów.

Przykład

Kilka miesięcy temu urząd skarbowy wszczął postępowanie w sprawie określenia wysokości podatku dochodowego za 2005 r. W tym czasie poinformował podatnika o przedłużeniu postępowania i wyznaczył nowy termin jego zakończenia. W tym terminie decyzja nie została jednak wydana. Podatnik wniósł więc do dyrektora izby skarbowej ponaglenie na opieszałość urzędników. Izba skarbowa uznała je za uzasadnione i wyznaczyła urzędowi skarbowemu dodatkowy termin zakończenia sprawy. Nie został on jednak dotrzymany. W związku z tym podatnik może złożyć do wojewódzkiego sądu administracyjnego skargę na bezczynność urzędu skarbowego.

Sytuacja 4: skarga na interpretację

Inaczej sprawa wniesienia skargi przedstawia się w przypadku indywidualnych interpretacji dotyczących zakresu i sposobu stosowania przepisów podatkowych wydawanych w imieniu Ministra Finansów przez izby skarbowe. Interpretacje te nie podlegają weryfikacji w toku postępowania przed fiskusem. Nie można na nie złożyć zażalenia. Nie można też odwołać się od nich. Nie oznacza to jednak, że nie można zaskarżyć ich do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Zanim wniesie się skargę, trzeba wezwać na piśmie właściwy organ - jest nim Minister Finansów - do usunięcia naruszenia prawa. Należy to zrobić w ciągu 14 dni od dnia, w którym podatnik dowiedział się lub mógł dowiedzieć się o wydaniu interpretacji.

Skargę należy wnieść w ciągu 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Jeżeli taka odpowiedź nie zostanie udzielona, skargę wnosi się w ciągu 60 dni od dnia wniesienia wezwania.

Podstawa prawna: ustawa z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Źródło: