Amerykańska spółka Greenland Energy jako jedyna od lat posiada koncesję na wydobycie ropy na wschodnim wybrzeżu Grenlandii, ale wciąż nie uruchomiła produkcji. Niejasne jest, czy właśnie tę inwestycję miał na myśli prezydent Donald Trump, zapowiadając w środę rano poszukiwanie surowców na wyspie na szeroką skalę.
Firma, która współpracuje na Grenlandii z brytyjskim przedsiębiorstwem górniczym 80 Mile, poinformowała w sierpniu, że przekłada rozpoczęcie wierceń poszukiwawczych na obszarze Nunap Qeqqa (Ziemia Janesona) na przyszły rok. Powodem miało być opóźnienie w wydaniu zezwoleń przez grenlandzki rząd. W oświadczeniu podkreślono wówczas, że nowym terminem jest zima 2027 r., ale nie wiadomo, czy chodziło o początek roku, czy koniec.
Według 80 Mile obszar poszukiwawczo-wydobywczy obejmuje 8429 km kw. i jest największym na świecie niewykorzystanym dotąd terenem zasobnym w ropę oraz gaz.
Problemy z koncesjami i brak infrastruktury. Dlaczego wydobycie ropy na Grenlandii stoi w miejscu?
Jak przekazał nadawca publiczny Grenlandii, KNR, działalność Greenland Energy wywołuje na wyspie kontrowersje. W lipcu społeczność Ittoqqortoormiit, jednej z najbardziej odizolowanych osad na wschodnim wybrzeżu, protestowała przeciwko planom uruchomienia wydobycia ropy. Obawiano się wówczas skutków dla środowiska naturalnego oraz dominacji USA.
Arktyczna Grenlandia jest zasobna zarówno w paliwa kopalne, jak też inne surowce - i posiada, według UE, 25 z 34 minerałów krytycznych - lecz droga do ich wydobycia pozostaje daleka. Obecnie funkcjonują niewielkie kopalnie, ale złota czy rubinów. Powodem braku większych inwestycji są znaczne koszty działalności w trudnym klimacie, a zwrot nakładów w górnictwie wymaga czasu i jest uzależniony od wahających się cen surowców. Poza stolicą, Nuuk, właściwie nie ma infrastruktury drogowej ani głębokowodnych portów.
Sceptyczne wobec rozwoju przemysłu górniczego są władze Grenlandii, które od 2021 r. odmawiają wydawania nowych koncesji. Zakazano m.in. wydobycia uranu. Przyczyną takiego stanowiska jest chęć skoncentrowania się na energii odnawialnej i troska o środowisko.
Trump zapowiada naftowy boom na Grenlandii
Trump napisał w środę rano (czasu polskiego) na platformie Truth Social, że na „naszej nowej i pięknej Grenlandii” przygotowywane są „zakrojone na szeroką skalę” poszukiwania ropy naftowej i gazu, ale nie podał szczegółów. Podkreślił też istotne znaczenie tego terytorium dla bezpieczeństwa i obrony USA i Europy.
Prezydent USA nawiązał do porozumienia w sprawie bezpieczeństwa, podpisanego przez USA, Danię i Grenlandię we wrześniu w Nowym Jorku. Umowa, zawarta przez Trumpa, premier Danii Mette Frederiksen i szefa rządu Grenlandii Jensa-Frederika Nielsena, ma wygasić napięcia wywołane wcześniejszymi groźbami Waszyngtonu dotyczącymi przejęcia kontroli nad wyspą.
Porozumienie rozszerza obecność wojskową USA na Grenlandii - przewiduje utworzenie nowych baz (m.in. w Narsarsuaq i Mestersvig) oraz elementów tarczy antyrakietowej Golden Dome (Złota Kopuła), przy jednoczesnym potwierdzeniu suwerenności Danii nad wyspą i prawa Grenlandczyków do samostanowienia. Dokument blokuje też inwestycje państw spoza NATO w strategiczne sektory gospodarki na tym terytorium i zachowuje moc nawet w przypadku ewentualnego ogłoszenia niepodległości przez Grenlandię.
Amerykańsko-duńsko-grenlandzka umowa nie rozstrzyga jednak kwestii wydobycia surowców przez USA.
Środowy wpis Trumpa zbiegł się w czasie z procedowaniem trójstronnego porozumienia przez parlament Grenlandii. Prace nad zatwierdzeniem dokumentu rozpoczęły się na początku tygodnia.
Daniel Zyśk (PAP)
zys/ rtt/
