Takie pytanie zadaje sobie niejedna kobieta prowadząca firmę, która śledzi zmieniające się przepisy. Uszczelnienie luki, z której dotychczas korzystały tysiące kobiet, to jeden z czynników, który wpłynie na przełożenie decyzji o macierzyństwie – oto, co potencjalne matki powinny wiedzieć, zanim zdecydują się na posiadanie potomstwa.
Lekarze mówią, że biologiczny szczyt płodności przypada na około 25. rok życia i utrzymuje się jeszcze przez 10 lat. Znacznie trudniej zajść w ciążę kobietom, które ukończyły 35 lat. Tymczasem w Polsce wyraźnie wzrasta wiek matek – coraz bardziej zbliżamy się do trendu późnego macierzyństwa, które jest zjawiskiem dość powszechnym na Zachodzie. Z zeszłorocznego raportu Unicef „Dzieci w Polsce. Dane, liczby, statystyki” wynika, że na przestrzeni ostatnich 30 lat wiek kobiet rodzących dzieci w Polsce uległ przesunięciu o ponad 2 lata – z 26,5 lat w 1980 r. do 28,8 lat w roku 2010. Wciąż jednak największa liczba urodzeń występuje wśród kobiet w wieku od 25. do 29. roku życia. Tyle tematem wstępu – teraz o tym, kiedy opłaca się zachodzić w ciążę.
Do końca roku rząd załata dziurę w przepisach
19 maja 2014 r. opublikowano projekt nowelizacji ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Wersja z 16 maja została przekazana pod obrady Stałego Komitetu Rady Ministrów. Po co zmieniać funkcjonujące obecnie przepisy? Głównie dlatego, żeby załatać korzystną dla przedsiębiorczych matek lukę prawną.
ReklamaZobacz także
| Przypomnijmy, że przyszłe matki, które założą firmę i przynajmniej przez jeden miesiąc opłacą najwyższą składkę na ubezpieczenie społeczne (podstawa do obliczania składek nie może przekroczyć 250 proc. przeciętnego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału), będą mogły cieszyć się zasiłkiem macierzyńskim w wysokości 100 proc. podstawy wymiaru za okres tzw. podstawowego urlopu macierzyńskiego (obecnie pona 6 tys. zł miesięcznie). |
Jednym z powodów nowelizacji jest brak odpowiednich regulacji w zakresie uzależniania okresu wypłaty zasiłku macierzyńskiego od okresu opłacania składek na ubezpieczenie chorobowe. Jako uzasadnienie do zmiany obecnych przepisów napisano: „obecny stan prawny w zakresie ubezpieczenia chorobowego sprzyja powstawaniu nadużyć, szczególnie wśród osób prowadzących pozarolniczą działalność.
Po bardzo krótkim okresie ubezpieczenia chorobowego (1-2 miesiące), z wysoką podstawą wymiaru składki następuje długi okres pobierania zasiłku w wysokości adekwatnej do postawy wymiaru składki”. To nie jedyny problem, który dostrzegli politycy. W uzasadnieniu napisali również, że „osoby prowadzące pozarolniczą działalność wykorzystują możliwość przerwania ubezpieczenia chorobowego (które jest dobrowolne) aby uniknąć obliczenia planowanego zasiłku z 12 miesięcy ubezpieczenia, w razie ponownego przystąpienia do ubezpieczenia i zadeklarowania maksymalnej kwoty postawy wymiaru składek zasiłek jest obliczany od podstawy z okresu „nowego” ubezpieczenia. Z uwagi na obowiązujące przepisy, okres wypłaty świadczeń (zasiłku macierzyńskiego) jest zdecydowanie dłuższy, niż okres opłacania wysokich składek na ubezpieczenia społecznych.”
Ministerstwo finansów zaproponowało więc, żeby uzależnić okres wypłacania zasiłku dla matek od okresu ubezpieczenia. Dopiero okres ubezpieczenia powyżej 12 miesięcy uprawniałby do zasiłku macierzyńskiego za pełen okres urlopu macierzyńskiego lub rodzicielskiego. Resort pracy uznał jednak, że wprowadzenie zmian w takim kształcie oznaczałoby pogorszenie warunków nabywania prawa do świadczenia w stosunku do obecnie obowiązującej sytuacji.
Tymczasem obecnie najniższa podstawa wymiaru składek z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności wynosi 60 proc. przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia (w 2014 r. – 2247,60 zł), a dla osób rozpoczynających działalność – 30 proc. minimalnego wynagrodzenia (w 2014 r. – 504 zł). Ubezpieczony może zadeklarować wyższą podstawę wymiaru składek, z tym że najwyższa podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe nie może przekraczać 250 proc. przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia. W okresie od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. odpowiada to kwocie 9365 zł. Można więc znacząco podwyższyć podstawę wymiaru zasiłku. Co więcej – przysługuje on młodym matkom bez okresu wyczekiwania. Aktualnie okres pobierania zasiłku macierzyńskiego może wynieść od 52 tygodni (w przypadku ciąży pojedynczej) do 71 tygodni (w przypadku porodu mnogiego, lub odpowiednio przysposobienia 5 dzieci i więcej). Wprowadzenie zmian w korzystnych dla matek przepisach planuje się na 1 stycznia 2015 r.
Z jakich ulg może skorzystać rodzic w Polsce?
Polskie narzędzia polityki prorodzinnej to głównie becikowe, wprowadzenie urlopu tacierzyńskiego oraz rodzicielskiego i odpisy od podatku. Istnieje jednak szereg przypadków, które ograniczają możliwość skorzystania z tego ostatniego przywileju. Po pierwsze, rodzice nabywają prawo do ulgi prorodzinnej dopiero od tego miesiąca, w którym urodziło się dziecko. Jeśli urodzi się we wrześniu, to pod uwagę bierze się wrzesień i pozostałe miesiące.
Po drugie, kwota odliczenia wynosząca obecnie 92,67 zł miesięcznie na dziecko (1112,04 zł rocznie) przysługuje tylko tym rodzicom lub opiekunom, których roczne dochody nie przekroczą 112 tys. zł rocznie w przypadku małżeństw. Gdy dziecko wychowuje samotny rodzic lub opiekun, to kryterium dochodowe jest odpowiednio niższe i wynosi 56 tys. zł. Kolejną kwestią jest zastosowanie ulg w przypadku posiadania starszych dzieci. Jeśli przykładowo maturzysta nie będzie kontynuował nauki po wakacjach, to jego rodzice mogą skorzystać z odliczenia tylko za okres nauki (styczeń – czerwiec) oraz miesiące wakacyjne. Mogą oni jednak uwzględnić ulgę za wszystkie miesiące, gdy maturzysta pójdzie na studia. W przypadku dziecka, które uzyskało tytuł licencjata i nie będzie kontynuowało nauki, jego rodzice mogą uwzględnić ulgę za okres od stycznia do października włącznie. Taka sama sytuacja powstanie w momencie, gdy dziecko weźmie ślub.
W Polsce przeszkodą stojącą na drodze osób które chcą mieć dzieci wciąż pozostają kwestie finansowe. Nie pomagają programy dopłat do ubezpieczeń niań, programach takich jak „Maluch”, które mają wspomagać gminy budujące miejsca opieki nad dziećmi czy zachęcanie pracodawców do zdalnego zatrudniania młodych matek. Dopóki będzie istniał problem bezrobocia i obciążeń płacowych, które pochłaniają lwią część skromnych zarobków, dopóty młodzi Polacy nie zdecydują się na posiadanie dzieci.
