Budowa pierwszej polskiej elektrowni jądrowej w Lubiatowie-Kopalinie napotyka poważne wyzwania operacyjne i finansowe. Po zatrzymaniu przez prokuraturę kluczowych menedżerów polskiego oddziału Westinghouse doszło do wstrzymania podpisania umów na zaliczki opiewające na 1 mld zł, a w tle toczą się negocjacje dotyczące podniesienia budżetu całej inwestycji.


Zatrzymania w cieniu śledztwa ws. Ostrołęki i wstrzymane zaliczki
Śledczy prowadzący postępowanie dotyczące nieprawidłowości przy budowie elektrowni węglowej w Ostrołęce zatrzymali 4 listopada dwie osoby kluczowe dla realizacji polskiego projektu jądrowego: prezesa polskiego oddziału Westinghouse Mirosława K. oraz głównego negocjatora kontraktu Roberta N. Obu postawiono zarzuty niedopełnienia obowiązków oraz wyrządzenia szkody majątkowej w wielkich rozmiarach. Prokuratura zastosowała wobec nich wolnościowe środki zapobiegawcze w postaci poręczenia majątkowego. O planowanych zatrzymaniach nie poinformowano wcześniej ani strony amerykańskiej, ani przedstawicieli polskich władz. W tym samym czasie w Warszawie przebywał prezes Westinghouse Electric Company, Dan Leipman.
Wydarzenia te bezpośrednio wpłynęły na harmonogram prac projektowych. Spółka Polskie Elektrownie Jądrowe (PEJ) miała zawrzeć z Amerykanami umowy na zaliczki dotyczące zamówień tzw. Long Lead Items (LLI) – komponentów o długim czasie produkcji, zamawianych jeszcze przed podpisaniem umowy głównej. Chodzi o kwotę rzędu 1 mld zł. Podpisanie dokumentów zostało zablokowane ze względu na obawy kadry zarządzającej PEJ przed wypłatą środków w warunkach braku domkniętego modelu finansowania całego przedsięwzięcia. Podpisanie głównego kontraktu budowlanego przewidywane jest na wiosnę przyszłego roku.
Warunki umowy pomostowej i rozliczenia operacyjne
Bieżące relacje między inwestorem a amerykańskim konsorcjum reguluje tzw. umowa pomostowa, zawarta w kwietniu 2025 r. Z relacji byłych pracowników PEJ wynika, że spółka w całości pokrywa koszty operacyjne zagranicznego partnera. Na podstawie wielostronicowych comiesięcznych faktur PEJ finansuje m.in. wynajem powierzchni biurowych, obsługę administracyjną, miejsca parkingowe, a także wydatki personalne.
Wśród zrealizowanych płatności znalazły się m.in. koszty relokacji pracownika pomiędzy stanami w USA (kilkadziesiąt tysięcy dolarów) czy opłata za wydanie paszportu (ponad 100 dolarów). Do każdej transakcji jedna ze spółek konsorcjum dolicza 10 proc. prowizji.
Na dysproporcje w negocjacjach oraz słabość organizacyjną po stronie polskiej administracji zwracała uwagę Najwyższa Izba Kontroli w opublikowanym w październiku raporcie.
Rosnące koszty i zastrzeżenia NIK
Inwestycja mierzy się z presją finansową ze strony wykonawcy. Amerykańscy partnerzy postulują podniesienie wartości kontraktu o ponad 30 mld dol., argumentując to globalnym wzrostem cen materiałów budowlanych. Obecny kosztorys zakłada wydatki na poziomie 200 mld zł.
Październikowy raport NIK wskazał na istotne ryzyka systemowe:
- pierwotny termin uruchomienia pierwszego bloku (2033 r.) przesunięto na 2036 r., a kontrolerzy oceniają, że inwestycja jest narażona na dalsze opóźnienia;
- wskazano, że wyboru amerykańskiej technologii w 2022 r. dokonano bez spójnego modelu finansowo-biznesowego;
- zastrzeżenia wzbudziły kompetencje kadrowe administracji publicznej oraz okoliczności podpisania kontraktu EPC we wrześniu 2023 r. przez zarząd PEJ powołany miesiąc wcześniej.
Rotacja w PEJ i tło instytucjonalne
Spółka PEJ odnotowuje znaczącą rotację kadr. W 2025 r. rozwiązano tam 45 umów o pracę, a w 2026 r. – 43 umowy. We wrześniu 2026 r. ze stanowiska odszedł dyrektor Pionu Spraw Korporacyjnych i Administracji Grzegorz Maj. W tym samym okresie z funkcji zrezygnował Bartosz Sośnik, pełniący od 2024 r. rolę Chief Nuclear Officera (dyrektora ds. bezpieczeństwa jądrowego).
Równolegle w strukturach nadzorczych i zarządczych PEJ widoczne są napięcia instytucjonalne – w radzie nadzorczej zaznaczają się wpływy byłego szefa ABW gen. Krzysztofa Bondaryka, natomiast zarząd łączony jest z wpływami byłego szefa MSW Bartłomieja Sienkiewicza.
Oprac. JM






























































