Sąd Rejonowy w Tarnowie uznał bpa tarnowskiego Andrzeja Jeża winnym niepowiadomienia organów ścigania o wykorzystywaniu seksualnym małoletnich przez dwóch księży z jego diecezji. Wymierzył mu dwa lata ograniczenia wolności poprzez potrącenie wynagrodzenia i 20 tys. zł grzywny. Wyrok jest nieprawomocny.


Decyzję sąd ogłosił w czwartek po trwającym osiem miesięcy procesie – pierwszym w Polsce postępowaniu sądowym biskupa dotyczącym zgłaszania przypadków wykorzystywania seksualnego małoletnich przez księży. Sąd skazał hierarchę i jako karę wymierzył potrącenie 25 proc. wynagrodzenia przez dwa lata na rzecz Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę, a także 20 tys. zł grzywny na Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.
Prokurator Marcin Stępień po ogłoszeniu wyroku zwrócił uwagę, że chociaż zasądzona kara jest inna niż wnioskowana przez oskarżyciela, znaczenie ma fakt, że wyrok jest skazujący. Jego zdaniem sąd udowodnił, „że nie ma ludzi równych i równiejszych wobec prawa”.
– Dla nas ten wyrok mówi jedno: że bez względu na to, jaką piastujemy funkcję, jaką mamy pozycję społeczną, art. 240 Kodeksu karnego jest taki sam dla wszystkich – każdy, kto ma wiarygodną informację o takim przestępstwie, ma obowiązek zgłosić to organom ścigania, bez względu na to, czy jest to dla niego dobre, niedobre czy niekorzystne – skomentował prokurator.
Adw. Paulina Majtkowska zapowiedziała, że po zapoznaniu się z pisemnym uzasadnieniem wyroku złożona zostanie apelacja.
– W ocenie obrony nie zachodzą podstawy do przypisania oskarżonemu odpowiedzialności karnej, nie doszło do zrealizowania znamion zarówno jednego, jak i drugiego przestępstwa – skomentowała wyrok.
Sędzia Małgorzata Adamczyk, uzasadniając decyzję, wskazała, że w ocenie sądu biskup Andrzej Jeż miał wiarygodne informacje o czynach podległych mu kapłanów, a obowiązek zgłoszenia organom ścigania informacji o nich ciążył na nim zarówno na mocy obowiązującego od 2017 r. przepisu o odpowiedzialności karnej dla osób, które nie zawiadomiły o popełnieniu przestępstwa, m.in. pedofilii, jak też na podstawie wydanych w reakcji na nowe przepisy wytycznych Konferencji Episkopatu Polski.
Zaznaczyła, że w tej sprawie biskup nie mógł też zasłaniać się tzw. sekretem papieskim, ponieważ nie zwalnia on z obowiązku zawiadamiania organów ścigania o tego rodzaju przestępstwach, a także z tego powodu, że powszechne prawo państwowe ma nad nim pierwszeństwo.
Odnosząc się do argumentacji obrony, która wskazywała m.in. na wątpliwości jurysdykcyjne dotyczące przestępstw księży – część czynów była popełniona wiele lat temu, także w Ukrainie, sędzia stwierdziła, że analiza przepisów pod tym kątem nie była zadaniem biskupa.
– Sąd uważa, że oskarżony miał za zadanie jedynie i aż złożyć stosowne zawiadomienia, a nie dokonywać oceny poszczególnych przypadków, a ewentualne wątpliwości należało zostawić do rozstrzygnięcia organom do tego powołanym i zdjąć z siebie ciężar odpowiedzialności za krzywdy, o których na tej sali wypowiadały się strony – wskazała sędzia.
Ordynariusza diecezji porównała przy tym do prezesa firmy, który odpowiada przed polskim prawem za działania w diecezji na tych samych zasadach, jak prezes firmy za działania w jego organizacji. Zdaniem sądu na pytanie, dlaczego organy nie zostały od razu powiadomione, odpowiedział w swoich wyjaśnieniach sam biskup Jeż, mówiąc, że „gdyby udostępnił dokumenty przed decyzją papieża Franciszka, to utraciłby stanowisko”. Tak samo na podobne pytanie odpowiedział słuchany w charakterze świadka były biskup diecezji tarnowskiej Wiktor Skworc.
– Tym samym w ocenie sądu ewidentne jest, że oskarżony przedkładał własny partykularny interes nad dobro osób pokrzywdzonych. Ocena działań oskarżonego musi być bardziej wymagająca niż przeciętnego obywatela, bo ponosi on także odpowiedzialność wynikającą z powierzonej mu władzy – im większa władza, im większa wiedza i możliwość zapobieżenia dalszym krzywdom, tym trudniej moralnie usprawiedliwić zaniechanie – uzasadniła sędzia.
Oskarżyciel zarzucił bp. Jeżowi, że mając wiarygodne informacje o wykorzystywaniu seksualnym małoletnich poniżej 15. roku życia przez dwóch księży z jego diecezji – Stanisława P. i Tomasza K., nie zawiadomił o tym niezwłocznie organów ścigania. Śledczy co prawda zauważyli, że władze kościelne złożyły zawiadomienie odnośnie do obu kapłanów, jednak zdaniem prokuratury uczyniły to zbyt późno – nie nastąpiło to niezwłocznie, jak wymaga przepis, mimo że wcześniej prowadziły postępowania wewnętrzne w sprawie obu księży i dysponowały informacjami o ich czynach.
Z kolei obrońcy przekonywali sąd, że w żadnej z dwóch spraw hierarcha nie dopuścił się umyślnego zaniechania zgłoszenia. Mec. Zbigniew Ćwiąkalski wskazywał, że do 2022 r. kwestią sporną pozostawało, czy obowiązek zgłoszenia przestępstw dotyczy także spraw przed wejściem w życie w 2017 r. nowelizacji prawa, zwracając uwagę, że w przypadku obu księży do ich czynów doszło przed tym czasem. W 2022 r. Sąd Najwyższy orzekł, że z nimi również wiąże się ten obowiązek.
Biskup Andrzej Jeż, który nie przyznał się do zarzucanych mu czynów, wyjaśniał zwłokę w zgłoszeniach zarówno niejasnością przepisów karnych, jak też specyfiką konkretnych spraw. W przypadku księdza Stanisława P. ordynariusz wskazał na wątpliwości jurysdykcyjne, ponieważ czyny kapłana były popełnione głównie w Ukrainie. Z kolei w sprawie księdza Tomasza K. utrzymywał, że przez długi czas nie wiedział, że wśród ofiar duchownego były osoby poniżej 15. roku życia.
Odpowiedzialność karną dla osób, które nie zawiadomiły o popełnieniu przestępstwa m.in. pedofilii mimo posiadania o tym wiarygodnych informacji, wprowadziła w Polsce ustawa z 23 marca 2017 r. Wcześniej był to jedynie tzw. obowiązek społeczny. Za jego niedopełnienie nie była przewidziana kara. Obecnie za złamanie tego przepisu grozi do trzech lat więzienia.
Podstawą zarzutów niepowiadomienia organów ścigania przez władze kościelne były postępowania dotyczące molestowania małoletnich przez dwóch kapłanów. Sprawa ks. Stanisława P. została w 2022 r. umorzona ze względu na przedawnienie karalności. W sprawie ks. Tomasza K. toczy się postępowanie przed Sądem Rejonowym w Nowym Sączu. Ofiarami przestępstw seksualnych dwóch kapłanów jest kilkadziesiąt osób. W obu przypadkach kwestię zgłaszania tych nadużyć wyłączono do osobnego postępowania dotyczącego zwierzchnika kapłanów – biskupa Andrzeja Jeża. (PAP)
juka/ joz/

































































