Zgłaszający naruszenia prawa są chronieni przepisami, które zakładają odpowiedzialność karną za działania odwetowe. Organy niechętnie korzystają z tej ścieżki – podaje w piątek „Rzeczpospolita”.
Od wejścia w życie ustawy o ochronie sygnalistów we wrześniu 2024 r. do 21 września 2026 r. prokuratura zarejestrowała 79 spraw dotyczących określonych w niej przestępstw. 45 postępowań zakończono, w tym 24 odmową wszczęcia, a 21 umorzeniem. Do sądu nie trafił żaden akt oskarżenia – wynika z danych Ministerstwa Sprawiedliwości przytoczonych przez „Rz”.
Najczęściej śledczy zajmowali się działaniami odwetowymi wobec sygnalistów. Tak zakwalifikowano 70 spraw. Jak ocenia cytowany przez „Rz” dr Gniewomir Wycichowski-Kuchta z Uniwersytetu Warszawskiego, brak aktów oskarżenia może wynikać z przyjętego modelu ochrony, opartego na indywidualnej odpowiedzialności karnej osób fizycznych. Nie wystarczy wykazać, że w organizacji doszło do nieprawidłowości. Trzeba ustalić konkretną osobę odpowiedzialną za odwet i udowodnić jej winę oraz umyślność. Jak wyjaśnia rozmówca „Rz”, w rozbudowanych strukturach decyzje są rozproszone między zarząd, przełożonych, dział kadr i inne komórki. Osoba podpisująca wypowiedzenie nie musi być inicjatorem odwetu ani nawet wiedzieć o zgłoszeniu sygnalisty.
Za działania odwetowe grozi grzywna, ograniczenie wolności lub do dwóch lat więzienia, a w przypadku uporczywego działania – do trzech lat. Zdaniem Wycichowskiego-Kuchty statystyki uzasadniają analizę praktyki organów ścigania i przyjętego modelu sankcji.
Ministerstwo Sprawiedliwości – jak podaje dziennik – na razie nie widzi jednak potrzeby zaostrzania kar ani wprowadzania dodatkowych rozwiązań procesowych wzmacniających ochronę sygnalistów. (PAP)
gr/wr/
