W 2025 roku łączne wydatki na świadczenia emerytalno-rentowe w Polsce sięgnęły niemal 450 mld zł, notując wzrost o 8,9% rok do roku. Ze świadczeń korzystało 9,45 mln osób, co stanowiło 25,3% populacji kraju. Z najnowszego raportu Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że mimo nominalnego wzrostu wypłat przeciętna emerytura traci dystans do średnich zarobków w gospodarce narodowej – stopa zastąpienia spadła zarówno w systemie powszechnym, jak i rolniczym.


W 2025 r. łączne nakłady na emerytury i renty wyniosły 449 965,0 mln zł wobec 413,2 mld zł rok wcześniej. Za lwią część tej kwoty odpowiadał pozarolniczy system ubezpieczeń społecznych, który pochłonął 423 613,5 mln zł (wzrost o 9,0% r/r). Z kolei na świadczenia rolnicze wypłacane przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) przekazano 26 351,4 mln zł, co oznacza wzrost o 7,8% w relacji do 2024 r.
W systemie pozarolniczym dominującą pozycję zajmuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), z którego wypłacono 391 209,5 mln zł (wzrost o 9,1% r/r). W strukturze wydatków ZUS kluczową pozycją były same emerytury (319,6 mld zł, czyli 81,7% całości), podczas gdy na renty rodzinne przeznaczono 52,4 mld zł (13,4%), a na renty z tytułu niezdolności do pracy – 19,3 mld zł (4,9%). Pozostałe środki trafiły do beneficjentów za pośrednictwem resortów mundurowych i sprawiedliwości: MSWiA wypłaciło 18,0 mld zł (+6,2%), MON – 11,4 mld zł (+7,9%), a Ministerstwo Sprawiedliwości – 3,0 mld zł (+9,9%).
7,5 mln emerytów i kurcząca się grupa rencistów
Przeciętna miesięczna liczba pobierających świadczenia ukształtowała się w 2025 r. na poziomie 9 450,2 tys. osób (+0,7% r/r). Dane GUS obrazują postępującą transformację demograficzną polskiego systemu emerytalnego na przestrzeni ostatniego ćwierćwiecza. Podczas gdy w 2000 r. emeryci stanowili niespełna połowę świadczeniobiorców (4,63 mln osób), w 2025 r. ich liczba wzrosła do 7,47 mln osób, co stanowi 79,0% ogółu pobierających świadczenia oraz równe 20% populacji Polski.
Równolegle systematycznie maleje populacja osób pobierających renty z tytułu niezdolności do pracy. W 2000 r. świadczenie to otrzymywało ponad 4,7 mln osób, podczas gdy w 2025 r. było to już tylko 676,0 tys. osób (spadek o 4,2% w ujęciu rocznym). Renty rodzinne pobierało z kolei 1,31 mln osób (+1,2% r/r).
W strukturze wiekowej emerytów w grudniu 2025 r. największe grupy tworzyły osoby w wieku 75 lat i więcej (32,0% populacji emeryckiej, czyli 2,42 mln osób) oraz w przedziale 65–69 lat (27,8%, tj. 2,10 mln osób). Średni wiek osób przechodzących na emeryturę w ZUS wyniósł 62,9 roku – dla mężczyzn było to 65,1 roku, a dla kobiet 60,9 roku.
Duże dysproporcje między płciami i systemami
Przeciętna miesięczna emerytura brutto z ZUS wyniosła w 2025 r. 4 178,94 zł (+8,2% r/r). Najwyższe przeciętne świadczenia wypłacano w województwie śląskim (4 851,75 zł), natomiast najniższe w lubelskim (3 776,73 zł).
Szczegółowe badanie rozkładu wysokości emerytur z ZUS po marcowej waloryzacji w 2025 r. ujawnia znaczące różnice dochodowe:
- Średnia arytmetyczna ukształtowała się na poziomie 4 045,20 zł, przy czym dla mężczyzn wyniosła 4 978,67 zł, a dla kobiet 3 421,61 zł (różnica rzędu 45% na korzyść mężczyzn).
- Mediana świadczeń wyniosła 3 544,38 zł (4 548,27 zł dla mężczyzn wobec 3 011,10 zł dla kobiet).
- Świadczenia niskie, zdefiniowane jako poniżej 50% mediany (poniżej 1 772,19 zł), pobierało 7,3% emerytów – odsetek ten systematycznie rośnie (w 2024 r. wynosił 6,8%, a w 2011 r. 4,1%). Świadczenia wysokie, przekraczające 150% mediany (powyżej 5 316,57 zł), trafiały do 22,2% pobierających.
Wyraźne różnice widać także w podziale na instytucje wypłacające. Zdecydowanie najwyższe przeciętne emerytury brutto otrzymują beneficjenci systemów mundurowych i wymiaru sprawiedliwości: w Ministerstwie Sprawiedliwości średnia wyniosła 6 843,25 zł, w MSWiA – 6 839,22 zł, a w MON – 6 409,01 zł. W ZUS średnia ukształtowała się na poziomie 4 178,94 zł, natomiast w KRUS wyniosła 2 210,58 zł.
Stopa zastąpienia: świadczenia tracą dystans do płac
Choć w ujęciu nominalnym emerytury wzrosły w tempie przekraczającym 8%, relacja przeciętnego świadczenia do średniej pensji w gospodarce narodowej (pomniejszonej o obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne) uległa pogorszeniu.
W systemie pozarolniczym relacja przeciętnej emerytury brutto do przeciętnego wynagrodzenia spadła w 2025 r. do 55,4% (wobec 55,8% w 2024 r. oraz 55,9% w 2023 r.). W ujęciu historycznym wskaźnik ten kształtuje się znacznie poniżej poziomów notowanych w latach 2005–2007, kiedy sięgał 66,6–66,8%, a także z roku 2015 (63,7%).
W systemie rolniczym relacja ta obniżyła się jeszcze wyraźniej – z 29,6% w 2024 r. do 28,5% w 2025 r. Dla porównania, w 2005 r. średnia emerytura z KRUS odpowiadała 40,5% przeciętnej płacy.
Budżety gospodarstw emeryckich: dochody powyżej minimum socjalnego
Przeciętny miesięczny dochód rozporządzalny na jedną osobę w gospodarstwach domowych emerytów ukształtował się w 2025 r. na poziomie 3 259,76 zł (wzrost realny o 3,8% r/r). Kwota ta pozostawała o 240,45 zł niższa od średniej dla ogółu gospodarstw domowych w Polsce (3 500,21 zł). W gospodarstwach rencistów dochód rozporządzalny wyniósł 2 541,46 zł (spadek realny o 0,8%).
Miesięczne wydatki na osobę w gospodarstwach emerytów wyniosły średnio 2 140,08 zł (+4,4% realnie). Specyfika budżetów seniorów widoczna jest w strukturze koszyka zakupowego – w porównaniu z przeciętnym polskim gospodarstwem domowym emeryci przeznaczają większą część budżetu na dobra podstawowe:
- żywność i napoje bezalkoholowe stanowiły 27,8% wydatków (wobec 25,1% w gospodarstwach ogółem),
- użytkowanie mieszkania i nośniki energii pochłonęły 22,1% (wobec 19,4% ogółem),
- wydatki na zdrowie i leki wyniosły 8,3% (wobec 6,0% ogółem).
Zestawienie dochodów z progami socjalnymi szacowanymi przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych (IPiSS) wskazuje, że przeciętny dochód rozporządzalny emeryta (3 259,76 zł) przewyższał średnioroczne minimum socjalne dla 1-osobowego gospodarstwa emeryckiego (1 914,95 zł) o 70,2%, a minimum egzystencji (970,06 zł) – ponad trzykrotnie. Sama przeciętna emerytura w systemie pozarolniczym (4 305,96 zł) przewyższała minimum socjalne o 124,9%.

































































