Nawet kilkadziesiąt tysięcy złotych kredytu mniej przez jedną decyzję – banki przestają akceptować 800+ jako czynnik wpływający na zdolność kredytową. Mało kto jednak pamięta, że banki zainteresowały się świadczeniem wychowawczym dość niedawno i w specyficznych okolicznościach.


Jest rok 2022. Program „Rodzina 500+” ma już za sobą 6 lat działania. Co miesiąc osoby wychowujące nieletnie dzieci otrzymują 500 zł na każdego potomka. To czynnik, który ustabilizował budżety wielu gospodarstw domowych, chociaż siła nabywcza świadczenia w międzyczasie mocno spadła.
Tymczasem na rynku kredytowym trwa „hipoteczna zima”. Stopy procentowe rosną, a kredyty hipoteczne gwałtownie drożeją. W takich okolicznościach nie dziwi, że zdolność kredytowa leci na łeb, na szyję. Para mająca do dyspozycji 6,2 tys. zł miesięcznie w połowie 2021 r. mogła liczyć na ponad pół miliona złotych finansowania. Rok później – ledwo na 280 tys. zł kredytu hipotecznego.
Banki poszukują sposobu podbicia zdolności kredytowej klientów. Pojawia się innowacja – kredytodawcy zaczynają uwzględniać „500 plus” w wyliczaniu finansowej wydolności kredytobiorców. „Świadczenie 500+ na jedno dziecko podnosi zdolność 3-osobowej rodziny o kilkanaście tysięcy złotych” – szacują wówczas eksperci Expandera. Pierwsze nowe podejście wdrażają banki PKO BP oraz Bank Pekao, chociaż nie chwalą się tym publicznie. W lipcu 2022 r. spośród 13 instytucji aktywnych na rynku, zaledwie 3 uwzględniały 500+ w obliczeniach.
W kolejnych miesiącach następne banki, sięgają po „dopalacz”. Podejście jest niejednolite. Bywa, że świadczenie powiększa dochód do dyspozycji, a czasem obniża koszty utrzymania kredytobiorcy. Różnie formułowane są także warunki wstępne, chociażby dotyczące zbieżności okresu kredytowania i okresu otrzymywania świadczenia. Wkrótce praktyka podbijania zdolności przez 500+ staje się rynkowym standardem, ale nadal mocno różni się w szczegółach.
Cztery lata później – nadzór przypomina „jak liczyć”
Przeskoczmy do połowy 2026 r. Program 500+ doczekał się w międzyczasie aktualizacji – beneficjenci otrzymują już po 800 zł na dziecko. Nadal większość banków uwzględnia ten element w wyliczeniach zdolności kredytowej. Pod koniec czerwca na stronie Komisji Nadzoru Finansowego pojawia się wpis pod tytułem „Ocena zdolności kredytowej a świadczenie „Rodzina 800 plus” – czego oczekuje UKNF?”.
W treści znajdziemy szereg wskazówek dotyczących technicznych aspektów uwzględniania 800+ w szacowaniu wydolności klienta. „Są to dochody, których stabilność zależy od wieku dziecka, na które świadczenie przysługuje i których okres otrzymywania może być istotnie krótszy od okresu, na który udzielany jest kredyt. Należy ponadto zauważyć, że wraz z dochodami z tytułu tego świadczenia, bank ma obowiązek uwzględniać także zwiększone koszty po stronie gospodarstwa domowego kredytobiorcy, jakie wiążą się z utrzymaniem, wychowaniem czy edukacją potomstwa do czasu jego usamodzielnienia się finansowego, co w warunkach polskich następuje przeciętnie w wieku ok. 26–27 lat (a więc 8-9 lat po zakończeniu świadczenia)” – czytamy we wpisie.
Warto zwrócić uwagę również na fragment: „Urząd KNF regularnie monitoruje stosowane przez banki zasady oceny zdolności kredytowej, zwracając – w indywidualnych zaleceniach i stanowiskach sektorowych – uwagę na konieczność przestrzegania standardów ostrożnego i stabilnego działania w tym zakresie, zarówno przy udzielaniu kredytów konsumenckich, jak i hipotecznych”. Może to oznaczać, że co najmniej niektóre banki otrzymały już od nadzorcy zestaw uwag. Sekwencja dalszych zdarzeń wydaje się potwierdzać tę tezę.
Rusza fala zmian w zasadach kredytowania
Wkrótce z akceptowania 800+ wycofuje się PKO Bank Polski, największy gracz na rynku hipotek. Sprawa budzi zainteresowanie polityków. Pojawia się nawet interpelacja poselska skierowana do ministrów aktywów państwowych i ministra finansów. Zadano w niej pytanie: „Jakie konkretnie działania podjęła Komisja Nadzoru Finansowego wobec banków lub innych podmiotów, które miałyby na celu odstąpienie od uwzględniania świadczenia wychowawczego 800+ spośród czynników wpływających na zdolność kredytową lub modyfikację sposobu tego uwzględniania?”.
Odpowiedzi nigdy się nie doczekamy. Powody wyjaśnia w odpowiedzi na interpelację Minister Aktywów Państwowych Wojciech Balczun. „Proszę mieć na uwadze, że bank nie może ujawnić informacji dotyczących stosowania modeli oceny ryzyka, wewnętrznych procesów decyzyjnych i korespondencji z organami nadzoru, gdyż materiały te i informacje, składając się na elementy wewnętrznej organizacji banku, stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa banku w rozumieniu ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji” – wskazuje minister. Jednocześnie KNF nie może komentować swoich relacji z poszczególnymi nadzorowanymi instytucjami.
W następnych miesiącach kolejne banki zmieniają swoje podejście do 800+. Lada moment, bo od 22 listopada, świadczenia do wyliczeń nie będzie przyjmować ING Bank Śląski. Fakt ten potwierdziło biuro prasowe kredytodawcy. Pośrednik kredytowy Łukasz Sroczyński na platformie X wskazuje, że podobny ruch zapowiedział na 1 grudnia VeloBank.
Banki, stosując się do sugestii KNF, coraz ostrożniej podchodzą do uwzględniania 800+ przy wyliczaniu zdolności kredytowej. Mam jednak wrażenie, że niektóre z nich nieco nadinterpretują te zalecenia. Oczywiście, 800+ nie jest gwarantowanym świadczeniem przez cały okres kredytowania. Ale z drugiej strony kiedy przestanie być wypłacane, dzieci będą starsze, a część z nich pójdzie na swoje. Zmniejszą się więc również koszty utrzymania rodziny. Bank, który znajdzie rozsądny sposób na uwzględnienie tego świadczenia w zdolności kredytowej lub obniżenie dzięki niemu kosztów utrzymania, może zyskać naprawdę mocny argument w walce o klienta. Przypomnienie, które banki jeszcze 800plus uwzględniają ⬇️
— Łukasz Sroczyński (@LukaszFinanse) November 16, 2026
Czy to był tylko „hack” na niską zdolność?
Można spierać się o to, jak należy traktować świadczenia takie jak 800+ w ocenie zdolności kredytowej. Pod pewnymi względami jest ono bardziej stabilne i odporne na zmienną koniunkturę niż dochody z pracy najemnej czy działalności gospodarczej. Nie sposób także odmówić racji argumentom nadzorcy – pojawienie się dziecka w gospodarstwie domowym zdecydowanie podbija wydatki, a świadczenie wychowawcze nie zrównoważy tego obciążenia. Niuansów jest więcej.
We wpisie w serwisie KNF z jednej strony wprost wskazano, że „Urząd Komisji Nadzoru Finansowego nie oczekuje od banków, aby rezygnowały z uwzględniania świadczenia ‘Rodzina 800 plus’ przy ocenie zdolności kredytowej kredytobiorców kredytu hipotecznego”. Z drugiej wskazano m.in., że:
- 800+ nie może być uznane za stabilny dochód stały, jeśli okres wypłaty jest krótszy niż okres kredytowania.
- Koniec wypłat 800+ musiałby być zrównoważony odpowiednim wzrostem realnym dochodów stałych w międzyczasie.
Kredytodawcy musieliby zatem umieć udowodnić, że biorą pod uwagę dodatkowe warunki i mają odpowiednie modele statystyczne uzasadniające je w procesie oceny zdolności kredytowej. W przeciwnym przypadku lepiej po prostu zrezygnować z akceptowania tego typu wpływów i nie narażać się na uwagi nadzorcy.

































































