Inflacja bazowa – czyli wskaźnik cen dóbr konsumpcyjnych po wyłączeniu żywności, paliw i energii - w październiku po raz pierwszy od przeszło pół roku znalazła się poniżej 3%. To rezultat niższy niż w poprzednich miesiącach, lecz wciąż przekraczający 2,5-procentowy cel NBP.


Inflacja bazowa w październiku 2026 roku wyniosła 2,9% w ujęciu rocznym – wynika z danych Narodowego Banku Polskiego. To rezultat niższy niż we wrześniu (3,1%) oraz w sierpniu (3,3%), gdy wskaźnik ten osiągnął przeszłoroczne maksimum. To także najniższy odczyt od marca 2026 roku.
Po kilku miesiącach wzrostu możemy zatem mówić o obniżeniu inflacji bazowej, choć wciąż przekracza ona 2,5-procenowy cel NBP. Z taką sytuacją mamy do czynienia od listopada 2019 roku – a więc już od 7 lat. Jedynym wyjątkiem był tegoroczny luty, gdy inflacja bazowa wyniosła dokładnie 2,5%. Za to od kwietnia 2025 roku inflacja bazowa mieści się w paśmie dopuszczalnych odchyleń (tj. +/- 1 pkt. proc.) od celu NBP.
Natomiast pozostałe miary inflacji bazowej kształtowały się następująco:
- po wyłączeniu cen administrowanych (podlegających kontroli państwa) wyniosła 3,5 proc. wobec 4,1 proc. miesiąc wcześniej,
- po wyłączeniu cen najbardziej zmiennych wyniosła 3,3 proc. wobec 4,0 proc. miesiąc wcześniej;
- tzw. 15-proc. średnia obcięta, która eliminuje wpływ 15 proc. koszyka cen o najmniejszej i największej dynamice, wyniosła 2,8 proc. wobec 2,8 proc. miesiąc wcześniej.
Październikowy odczyt inflacji bazowej dla Polski wpisał się w oczekiwania większości ekonomistów. Rynkowy konsensu zakładał roczną dynamikę tego wskaźnika rzędu 2,9%. Równocześnie wyraźnie obniżyły się też dwa inne mierniki inflacyjne: inflacja po wyłączeniu cen administrowanych (do z 4,1% do 3,5%) oraz inflacja po wyłączeniu cen najbardziej zmiennych (4,0% do 3,3%).
- Najczęściej używanym przez analityków wskaźnikiem jest wskaźnik inflacji po wyłączeniu cen żywności i energii. Pokazuje on tendencje cen tych dóbr i usług, na które polityka pieniężna prowadzona przez bank centralny ma relatywnie duży wpływ. Ceny energii (w tym paliw) są bowiem ustalane nie na rynku krajowym, lecz na rynkach światowych, czasem również pod wpływem spekulacji. Ceny żywności w dużej mierze zależą m.in. od pogody i bieżącej sytuacji na krajowym i światowym rynku rolnym – zwyczajowo napisano w komunikacie Narodowego Banku Polskiego.
Z kolei „szeroki” wskaźnik inflacji konsumenckiej (CPI) w ujęciu rocznym w październiku obniżył się do 3,5% względem 4,1% odnotowanych we wrześniu. Październikowe spowolnienie inflacji było efektem tymczasowego obniżenia stawek VAT na paliwa, dzięki czemu ceny spadły o 6,1% w porównaniu z wrześniem, obniżając dynamikę CPI o 0,69 pkt proc.
Czym jest inflacja bazowa i jak się ją liczy?
Miary inflacji bazowej mają służyć do oceny średniookresowego i długookresowego trendu wzrostu ogólnego poziomu cen. Przyjmuje się, że inflacja bazowa jest tą częścią inflacji, która jest związana z oczekiwaniami inflacyjnymi i presją popytową oraz która nie jest bezpośrednio zależna od szoków podażowych, eliminując ceny żywności i napojów bezalkoholowych oraz energii, które są szczególnie wrażliwe na wewnętrzne i zewnętrzne szoki - napisano w opisie metodyki miar inflacji bazowej NBP.
- Narodowy Bank Polski co miesiąc wylicza cztery wskaźniki inflacji bazowej, co pomaga zrozumieć charakter inflacji w Polsce. Wskaźnik CPI pokazuje średnią zmianę cen całego, dużego koszyka dóbr kupowanych przez konsumentów. Przy wyliczaniu wskaźników inflacji bazowej analizie są poddawane zmiany cen w różnych segmentach tego koszyka. To pozwala lepiej identyfikować źródła inflacji i trafniej prognozować jej przyszłe tendencje. Pozwala też określić, w jakim stopniu inflacja jest trwała, a w jakim jest kształtowana np. przez krótkotrwałe zmiany cen wywołane nieprzewidywalnymi czynnikami – głosi komunikat NBP.
Żywność i napoje bezalkoholowe jako grupa towarów w gusowskim koszyku inflacyjnym w 2026 r. ważą 25,91 proc. (wobec 25,87 proc. w roku ubiegłym). Z kolei ceny nośników energii i utrzymania mieszkania stanowiły 20,35 proc. wagi indeksu inflacji konsumenckiej (w stosunku do 19,44 proc. rok wcześniej). Do tego dochodzi 10,18 proc. wagi kategorii „transport”, gdzie znajdują się m.in. ceny paliw. Oznacza to, że inflacja bazowa obejmuje ok. 60% gusowskiego koszyka inflacyjnego.































































