Potwierdzają się niedawne ostrzeżenia EBC dotyczące wyższej ścieżki inflacji w strefie euro. W grudniu wstępny odczyt pokazał, że znów oddala się ona od celu banku centralnego. Pozytywów należy doszukiwać się w spadku inflacji bazowej.
Ze wstępnych danych Eurostatu wynika, że odczyt zharmonizowanego indeksu cen konsumpcyjnych (HICP) w strefie euro był w grudniu 2023 r. o 2,9% wyższy niż rok wcześniej. To wynik wyższy od 2,4% odnotowanych w listopadzie ubiegłego roku. Odczyt jest nieco niższy od rynkowego konsensusu (3%).
Tym samym inflacja HICP znów zaczęła się oddalać od celu EBC wynoszącego 2 proc. Jednocześnie przedłużyła do 30 miesięcy z rzędu okres, w którym przekraczała ten poziom, co jest najdłuższą taką serią w historii strefy euro. Przerwana została natomiast seria siedmiu miesięcy z rzędu niższych odczytów rocznej inflacji.
Inflacja spadała do listopada od maja w ubiegłym roku. W październiku inflacja w eurolandzie spadła poniżej 3%, we wrześniu wynosiła 4,3%, w sierpniu 5,2% i lipcu 5,3%. W czerwcu wyniosła 5,5%, a w maju 6,1% i po spadku z 7% odnotowanych w kwietniu, gdy lekko wzrosła z marcowego odczytu na poziomie 6,9%.
W ujęciu miesiąc do miesiąca ceny wzrosły 0,2% po tym, jak listopadzie były niższe o 0,6% mdm, z kolei po zwyżce o 0,1% mdm w październiku oraz o 0,3% we wrześniu i 0,6% w sierpniu.
Biorąc pod uwagę główne składniki inflacji w strefie euro, Eurostat szacuje, że w grudniu najwyższy roczny wzrost odnotowała żywność, alkohol i tytoń (6,1% w porównaniu z 6,9% w listopadzie), a następnie usługi (4,0%, tak samo jak w listopadzie). Spadły ceny energii (-6,7% rdr), chociaż nie tak mocno jak w dwóch poprzednich miesiącach: październik (-11,2% rdr), listopad (-11,5% rdr).
Zachowana została ścieżka spadku inflacji bazowej, czyli po wyłączeniu cen energii i żywności. W grudniu inflacja bazowa HICP wyniosła 3,4% rdr wobec 3,6% odnotowanych w listopadzie i 3,5% szacowanych przez rynkowy konsensus. W ujęciu miesięcznym wskaźnik bazowy HICP wzrósł jednak o 0,4%. Po tym jak w listopadzie zniżkował o 0,6 proc. to wpływ przede wszystkim wzrostu cen usług o 0,7% mdm.
Poziom inflacji to jeden z dwóch kluczowych czynników, który może przekonać EBC do rozpoczęcia obniżek stóp procentowych. Innym jest stagnacja gospodarcza. Po odczycie za listopad osiągnięcie celu wydawało się już bardzo bliskie, jednak wtedy obniżka była spowodowana efektem wysokiej bazy. Zaczął on mijać, a do tego w wielu dużych krajach strefy euro jak Francja, czy Niemcy skończyły się dopłaty rządu do rachunków za gaz, energię eklektyczną czy ciepło i paliwa.
Najwyższy odczyt inflacji HICP w strefie euro szacuje się na Słowacji (6,6% rdr), Austrii (5,7% rdr) i Chorwacji (5,4% rdr). W grudniu najwolniej ceny rosły w Belgii (0,5 % rdr) tak samo jak we Włoszech.
EBC ostatnio odrzucił spekulacje na temat rychłych obniżek stóp procentowych, prognozując, że inflacja w strefie euro wzrośnie ze średnio 2,8% w czwartym kwartale ubiegłego roku do 2,9% w pierwszym kwartale 2024 r.
Według grudniowych prognoz EBC średnia stopa inflacji HICP wyniesie 5,4% w 2023 (względem 5,6% w prognozie z września), 2,7% w 2024 (poprzednio: 3,2%) oraz 2,1% w 2025 (poprzednio: 2,1%). Dopiero w roku 2026 inflacja HICP ma się ukształtować w celu EBC (1,9%). Jeszcze rok temu inflacja w eurolandzie przekraczała 10% i była najwyższa w historii.
Na grudniowym posiedzeniu EBC utrzymał stopę referencyjną na poziomie 4,50 proc., stopa kredytu w banku centralnym wynosi 4,75 proc., a stopa depozytu 4,00 proc. Są to najwyższe poziomy stóp procentowych w strefie euro od sierpnia 2001 roku. Przy obecnej stopie referencyjnej w strefie euro mamy do czynienia z realnie dodatnimi stopami procentowymi.
Inflacja HICP jest odmienną miarą wzrostu cen od najpopularniejszego i stosowanego przez polski GUS wskaźnika CPI. O różnicach między wskaźnikami pisaliśmy w artykule „Jak GUS mierzy inflację? Statystycy wyjaśniają”. W skrócie: obie miary stosują nieco odmienny system wag i uwzględniają nieco inny zakres wydatków. Według wstępnych szacunków GUS za grudzień inflacja CPI w Polsce obniżyła się do 6,1% względem 6,6% odnotowanych w listopadzie.
