Dane podstawowe
Mediana całkowitego wynagrodzenia miesięcznego brutto (patrz wyjaśnienie terminów na końcu artykułu) wyniosła 2500 PLN. Tabela 1 zawiera podstawowe informacjeo wynagrodzeniach osób uczestniczących w IBW.
|
Jak wynika z tabeli zarobki 50% badanych kształtowały się w przedziale pomiędzy 1600 PLN a 4060 PLN. Warto zwrócić uwagę, że jedna czwarta badanych zarabia poniżej 1600 PLN miesięcznie brutto, a 10% poniżej 1100 PLN.
W badaniu potwierdziła się powszechna w Europie prawidłowość, że mężczyźni są lepiej wynagradzani. Mediana ich wynagrodzenia wynosiła 2850 PLN i była o 33% wyższa od wynagrodzenia kobiet (2150 PLN). Dyskryminacja płacowa kobiet jest szczególnie wyraźna wśród 25% najniżej i najwyżej zarabiających. W grupie 25% najlepiej zarabiających wynagrodzenie mężczyzn (4800 PLN) jest wyższe aż o 43% od kobiet (3360 PLN).
Powyższe zależności jeszcze lepiej obrazuje wykres rozkładu wynagrodzeń (wykres 1). Okazuje się, że 54 % kobiet i tylko 46 % mężczyzn zarabia miesięcznie poniżej 2000 PLN. Zupełnie odmienne relacje występują w przypadku zarobków powyżej 2000 PLN. Dochody takie osiąga zaledwie 47% kobiet i aż 53% mężczyzn
|
Problem dyskryminacji płacowej kobiet można prześledzić pełniej na wykresie 2. Z wykresu jednoznacznie wynika, że w grupach osób o niższych dochodach (do 2000 PLN) zdecydowanie dominują kobiety, a w grupach osób o wyższych dochodach (powyżej 2000 PLN) zdecydowaną przewagę mają mężczyźni.
|
Wynagrodzenia na różnych szczeblach zarządzania
W porównaniu z rokiem ubiegłym wzrosły również wynagrodzenia osób z różnych szczebli zarządzania (tabela 2). Pracownicy na stanowiskach szeregowych zarabiali przeciętnie 1666 PLN i jest to zaledwie 4% więcej niż w roku ubiegłym. Znacznie wyższe wynagrodzenia otrzymywali pracownicy z pozostałych szczebli. Mediana wynagrodzeń specjalistów wynosiła 2644 PLN i była wyższa o 13% niż w ubiegłym roku. Miesięcznie dochody kierowników kształtowały się na poziomie 3540 PLN, a prezesów na poziomie 7500 PLN. Kierownicy zarabiali o 18% więcej niż w ubiegłym roku, a prezesi o 20%.
|
Na podkreślenie zasługuje fakt, że w Polsce następuje coraz większe rozwarstwienie wynagrodzeń. Zwiększają się różnice między osobami najlepiej i najmniej zarabiającymi czego wyrazem jest znacznie szybsze tempo wzrostu wynagrodzeń kierowników i dyrektorów niż pracowników szeregowych i specjalistów. Jak wynika z tabeli 2 25% prezesów otrzymywało miesięcznie powyżej 14500 PLN, a 10% powyżej 25000 PLN. Wśród pracowników szeregowych sumy te wynoszą odpowiednio 2400 PLN i 3500 PLN.
Analizując rozpiętości płacowe warto również zwrócić uwagę na 10 krotną różnicę między 1
i 9 decylem wynagrodzeń prezesów i zaledwie 4 krotną w przypadku wynagrodzeń pracowników szeregowych.
Wynagrodzenia w różnych branżach
Przyjrzyjmy się teraz jak w 2005 roku kształtowały się wynagrodzenia w różnych branżach (tabela 3).
|
Do najlepiej opłacanych należą pracownicy z sektora ubezpieczeń, technologii informatycznych i telekomunikacji. Mediany wynagrodzeń całkowitych w tych branżach są prawie takie same i wynoszą kolejno 3450 PLN, 3400 PLN i 3400 PLN. Do czołówki najlepiej opłacanych należą również bankowcy (3200 PLN) oraz energetycy i ciepłownicy (2900 PLN).
Tradycyjnie już na przeciwnym biegunie znajdują się pracownicy sektora publicznego
z medianą wynagrodzenia miesięcznego w wysokości 2100 PLN. W sektorze tym najgorszą sytuację mają pracownicy służby zdrowia (1650 PLN), kultury i sztuki (1820 PLN) oraz nauki i szkolnictwa (1963 PLN).
Warto w tym miejscu podkreślić znaczący wzrost wynagrodzeń w branży IT i telekomunikacji. W 2005 zarobki w tych branżach wzrosły aż o 21,4%.
Wynagrodzenia w poszczególnych działach
Jak wynika z tabeli 4 najwyższe dochody osiągali pracownicy działu finansów i controllingu. Mediana ich wynagrodzenia wynosiła 3900 PLN, a 25% z nich osiągało dochody powyżej 6200 PLN. Aż o 500 PLN mniej (3400 PLN) zarabiały osoby z drugiego pod względem dochodów działu badań i rozwoju. Na trzecim znaleźli się pracownicy działów ITz wynagrodzeniami w wysokości 3300 PLN. Do najsłabiej opłacanych należą pracownicy księgowości (2250 PLN), działu obsługi klienta (1900 PLN) i magazynu (1620 PLN).
|
Wynagrodzenia w zależności od wielkości firmy
Jednym z ważnych czynników wpływających na wysokość wynagrodzeń jest wielkość firmy, w której jesteśmy zatrudnieni. Jak wynika z naszego badania różnica ta może wynosić nawet 88%. Dane zawarte w tabeli 5 pokazują, że najniższe wynagrodzenia otrzymują pracownicy zatrudnieni w mikro przedsiębiorstwach (do 9 osób). Mediana ich miesięcznego wynagrodzenia wynosi zaledwie 1700 PLN i jest aż o 47% niższa od mediany dla całego badania. Na przeciwległym biegunie znajdują się pracownicy największych przedsiębiorstw (powyżej 1000 osób), których mediana miesięcznego wynagrodzenia wynosi 3200 PLN i jak już wspomniano jest aż o 88% wyższa od mediany wynagrodzeń w mikro przedsiębiorstwach.
|
Wynagrodzenia w zależności od rodzaju firmy
Ciekawe zależności można zaobserwować analizując dane zawarte w tabeli 6. Jednoznacznie wskazują one, że osoby prowadzące własną działalność gospodarczą osiągają najwyższe dochody. Mediana ich miesięcznego wynagrodzenia wynosi 3500 PLN i jest aż o 71% wyższa od mediany wynagrodzenia pracowników sfery budżetowej (2045 PLN). O ponad 10% są również wyższe dochody pracowników firm prywatnych (2646 PLN) w porównaniu z pracownikami spółek skarbu państwa.
|
Wynagrodzenia w zależności od stażu pracy
Bardzo ważnym a mało docenianym czynnikiem wpływającym na wielkość wynagrodzeń jest staż pracy. Jak wynika z tabeli 7 w 2005 roku osoby z 10-14 letnim stażem pracy zarabiały prawie dwa razy więcej (3157 PLN) w porównaniu z osobami ze stażem nie dłuższym niż rok (1700 PLN). Tendencja wzrostu wynagrodzeń wraz ze wzrostem stażu pracy występuje tylko u osób pracujących nie dłużej niż 14 lat. W przypadku osób ze stażem 15 i więcej lat następuje powolny spadek wynagrodzeń. Jest to prawdopodobnie konsekwencja przemian gospodarczych zachodzących w Polsce. Osoby które rozpoczęły karierę zawodową po 1990 roku są wyżej cenione na rynku pracy prawdopodobne ze względu na brak obciążeń z poprzedniej epoki.
|
Wynagrodzenia w zależności od wieku
Analizując relacje pomiędzy wynagrodzeniami i stażem pracy warto również zobaczyć, jak kształtują się płace w zależności od wieku (tabela 8).
|
Jak wynika z tabeli 8 ludzie młodzi, którzy nie ukończyli jeszcze 25 lat mogą liczyć na 1700 PLN. Znaczący wzrost wynagrodzeń do 2550 PLN i 3220 PLN widoczny jest w następnych grupach wiekowych (26-30 i 31-35 lat). Niestety po ukończeniu 35 roku życia tempo wzrostu wynagrodzeń znacząco spada i praktycznie rzecz biorąc wynagrodzenia utrzymują się na podobnym poziomie do 55 roku życia.
Wynagrodzenia w poszczególnych regionach
Najwięcej zarabia się oczywiście w województwie mazowieckim, w którym mediana wynagrodzenia rocznego w 2005 roku wyniosła 3500 PLN (tabela 9). Na drugim miejscu znalazło się województwo dolnośląskie z medianą w wysokości 2478 PLN. Tuż za nim uplasowało się województwo pomorskie (2420 PLN), wielkopolskie (2350 PLN)i małopolskie (2300 PLN). Tradycyjnie już na samym końcu listy znajduje się województwo podlaskie (1900 PLN) i podkarpackie (1950 PLN).
|
Analizując wynagrodzenia w różnych regionach warto zwrócić uwagę na coraz większe różnice miedzy województwem mazowieckim a następnymi. W 2004 roku różnica ta wynosiła 850 PLN a w 2005 - 1022 PLN.
Jeszcze większe różnice płac zauważymy, analizując wynagrodzenia w miastach wojewódzkich (tabela 10). Mediana wynagrodzeń w Warszawie (3950 PLN) jest aż o 46% wyższa od wynagrodzeń we Wrocławiu i Poznaniu (2700 PLN). Różnice między kolejnymi miastami są już znacznie mniejsze i nie przekraczają 50-100 PLN. Największe różnice występują między Warszawą i Białymstokiem, w którym wynagrodzenia są ponad dwukrotnie mniejsze.
|
Analizując wynagrodzenia w dużych miastach warto również zwrócić uwagę na znaczące rozpiętości płacowe występujące w Warszawie (tabela 11). 10% osób pracujących w tym mieście zarabia poniżej 1600 PLN, 25% zarabia poniżej 2500 PLN, 25% zarabia powyżej 6500 PLN, a 10% zarabia powyżej 11000 PLN. Oznacza to, że Warszawa oprócz tego, że jest miastem o najwyższych dochodach jest również miastem największych rozpiętości płacowych. Porównując dane dla innych miast zobaczymy, że różnice te są tam zdecydowanie mniejsze.
|
Wynagrodzenia a wykształcenie
Jak wynika z tabeli 12, Polska staje się krajem, w którym wykształcenie zaczyna być coraz wyżej cenione. W 2005 roku w porównaniu z rokiem 2004 mediana wynagrodzeń osób z wykształceniem podstawowym i zawodowym utrzymywała się na tym samym poziomie (1600 PLN). Wraz ze wzrostem wykształcenia rosły wynagrodzenia. W 2005 roku osoby z wykształceniem średnim zarabiały 1837 PLN co daje 2% wzrostu w porównaniu z 2004 rokiem, a osoby z wykształceniem wyższym otrzymywały 2850 PLN co daje 14% wzrost od 2004 roku.
|
Podsumowanie
Rok 2005 dla większości Polaków był rokiem, w którym odnotowali oni wzrost swoich wynagrodzeń. Mediana miesięcznego wynagrodzenia całkowitego wynosiła 2500 PLN i była wyższa o 14% niż w roku 2004. W 2005 roku w porównaniu do 2004 wzrosła z 35% do 41% liczba osób, które odnotowały wzrost wynagrodzenia, co na pewno jest optymistycznym wskaźnikiem poprawy sytuacji na rynku pracy.Badania potwierdziły powszechną w UE tendencję rozwarstwiania się wynagrodzeń. Menedżerowie zarabiają coraz więcej, a tempo wzrostu ich wynagrodzeń jest znacznie szybsze (18%-23%) niż tempo wzrostu płac pracowników szeregowych (4%). Analizując wynagrodzenia w różnych sektorach znaczący wzrost odnotowaliśmy w branży IT
i telekomunikacji (3400 PLN). Najwyższe dochody osiągali pracownicy działu finansów
i controlingu. Mediana ich wynagrodzenia wynosiła 3900 PLN. Ważnym. a mało docenianym czynnikiem wpływającym na wielkość wynagrodzeń okazał się staż pracy.
Ciekawe zależności można zaobserwować analizując dane dotyczące relacji pomiędzy wynagrodzeniami a rodzajem firm. Jednoznacznie wskazują one, że osoby prowadzące własną działalność gospodarczą osiągają najwyższe dochody. Mediana ich miesięcznego wynagrodzenia wynosi 3500 PLN i jest aż o 71% wyższa od mediany wynagrodzenia pracowników sfery budżetowej (2045 PLN).
Kazimierz Sedlak
wynagrodzenia.pl
Wyjaśnienie terminów użytych w artykule
- wynagrodzenie całkowite - miesięczne wynagrodzenie brutto przysługujące pracownikowi z uwzględnieniem wszystkich ruchomych dodatków pieniężnych, takich jak np. premie, nagrody itd.;
- mediana - dzieli uporządkowany od najmniejszej do największej wartości zbiór danych na dwie równe części. Jeżeli wynosi ona np. 2000 zł oznacza to, że połowa osób zarabia poniżej 2000 zł a połowa powyższej 2000 zł. Dlaczego w naszym opracowaniach posługujemy się medianą a nie średnią arytmetyczną? Rozwiązanie to stosuje się dlatego, że mediana lepiej oddaje rzeczywisty poziom przeciętnych zarobków w danej populacji niż średnia, na którą bardzo wpływają wartości skrajne. Mała grupa bardzo dobrze zarabiających dyrektorów może
w dużym stopniu podwyższyć średnią wynagrodzeń. Wysokie zarobki dyrektorów nie wpłyną na medianę, której wartość pokaże jak naprawdę zarabia się w danej grupie. - dolny kwartyl - odcina „dolną” 1/4 część zbioru danych. Jeżeli dolny kwartyl wynosi np. 1500 zł oznacza to, że 25% osób zarabia poniżej 1500 zł a 75% powyżej 1500 zł.
- górny kwartyl - odcina „górną” 1/4 część zbioru danych. Jeżeli górny kwartyl wynosi np. 3000 zł oznacza to, że 75% osób zarabia poniżej 3500 zł a 25% powyżej 3000 zł.
- pierwszy decyl - wartość, poniżej której mieści się 10% danych. Innymi słowy, jeżeli pierwszy decyl wynosi 1000 PLN, to 1/10 osób zatrudnionych na danym stanowisku zarabia poniżej, a 9/10 powyżej 1000 PLN.
- dziewiąty decyl - wartość, powyżej której mieści się 10% danych. Innymi słowy, jeżeli dziewiąty decyl wynosi 3000 PLN, to 9/10 osób zatrudnionych na danym stanowisku zarabia poniżej, a 1/10 powyżej 3000 PLN.
Źródło:
