Zwany jest również oberżyną lub gruszką miłosną. W Europie do niedawna uważany był za warzywo egzotyczne, podczas gdy w Indiach (skąd pochodzi) i w Chinach przez tysiące lat miał szerokie zastosowanie kulinarne.
Pierwsze wzmianki o jego uprawie pochodzą z V w. p.n.e. z Chin, jednak jest bardziej niż pewne, że uprawiano go wcześniej w Indiach. Bakłażany zawędrowały przez Bliski Wschód do Hiszpanii wraz z Maurami, dzięki którym warzywo to stało się znane również Europejczykom. Jako pierwsi bakłażan zaczęli uprawiać Włosi i – licząc od połowy XVI wieku – ich zasługi w popularyzacji warzywa są nieocenione.
Dziś trudno wyobrazić sobie kuchnię śródziemnomorską bez bakłażana. Nie byłoby wspaniałego gulaszu prowansalskiego ratatouille czy greckiej zapiekanki moussaka. Arabowie zostaliby pozbawieni głównego składnika wielu swoich aromatycznych sosów i dipów, nie wspominając o wegetarianach, którym grillowany bakłażan może zastępować nawet mięso.
Na szczęście bakłażan jest współcześnie warzywem globalnym: uprawia się go na Dalekim Wschodzie, nad Morzem Śródziemnym, w Ameryce Środkowej i w Chinach. W Indiach i w Afryce jest istotnym pożywieniem ubogiej ludności, a Japończycy konkurują z Hindusami o wyhodowanie lepszej odmiany. Owalne, fioletowe, żółtozielone lub białe owoce bakłażana znajdują się na półkach wszystkich supermarketów.
Krewny tytoniu
Bakłażan należy do rodziny psiankowatych i jest krewnym ziemniaka, pomidora, papryki, a także, co jest ciekawostką, tytoniu. Nie jest warzywem, ale owocem, a właściwie jagodą. Choć dostępny jest przez cały rok, najlepszy jest w okresie naturalnych zbiorów, czyli od czerwca do września. Współcześnie istnieje bardzo wiele odmian bakłażana, występujących w barwach: żółtej, zielonej, pomarańczowej, niekiedy marmurkowej i w najdziwniejszych formach: od 1 metrowych bazook do bakłażanów wielkości dużej kropli wody. Ale wielobarwność i wielorakość kształtów za każdym razem skrywa to samo wnętrze: soczysty biały miąższ.
Bakłażan a zdrowie
Poza walorami smakowymi bakłażan ma również sporo zalet zdrowotnych. Świeży owoc zawiera około 90% wody, niewiele białka, tłuszczu i tylko 2 % cukrów. Zawiera za to dużą ilość potasu, fosforu, żelaza i wapnia oraz witaminę A, C i witaminy z grupy B. Niestety jego niskokaloryczność (100 g owocu dostarcza zaledwie 28 kalorii) nie czyni go wartościowym składnikiem diet ze względu na jego ciężkostrawność.
Bakłażan ma także właściwości odtruwające, dlatego często jest zalecany podczas diety po kuracji antybiotykowej. Stanowi także idealny składnik diety cukrzyków. Bakłażany obniżają poziom cholesterolu we krwi i dodatkowo wspomagają przemianę materii. Poza tym mają właściwości wykrztuśne, dobrze działają na układ kostny i moczowy. Sok z bakłażanów zapobiega miażdżycy tętnic, zawałowi serca i jest pomocny w leczeniu dolegliwości wątrobowych.
Jak kupować i przechowywać?
Jeśli nabywamy bakłażany w sklepie, to należy wybierać te, które nie mają żadnych plam czy przebarwień i które poddają się naciskowi. Uwaga: bakłażany muszą być dojrzałe! Niedojrzałe zawierają solaninę i są trujące, dlatego najlepiej zawsze sprawdzić czy miąższ lekko ugina się pod naporem palca. Bakłażany przechowuje się nie dłużej niż 2-3 dni, najlepiej owinięte w folie.
Jak przygotowywać?
Najlepsze będą młode, małe bakłażany, w których nie czuć jeszcze goryczy. Zanim wykorzystamy bakłażana do potrawy, najpierw myjemy go i usuwamy listki kwiatu wraz z jego nasadą. Nie obieramy go, gdyż owoc utraciłby wiele wartości odżywczych. Posypujemy go solą i skrapiamy sokiem z cytryny, żeby pozbyć się ewentualnej goryczki miąższu. Warto pamiętać, że bakłażan nie należy do warzyw szczególnie aromatycznych i że warto łączyć go z innymi warzywami.
Bakłażany doskonale smakują panierowane, smażone lub duszone z dodatkiem czosnku i cebuli. Ostatnio robią karierę przyrządzane na grillu, zarówno jako przystawka lub dodatek, jak i danie główne. Można je także zapiekać i faszerować. Z ugotowanych sporządza się natomiast doskonałe pasty. Jeśli zamierzamy smażyć bakłażana, dobrze jest go wcześniej posolić, nie dla zabicia goryczki, ale dla zmniejszenia jego właściwości chłonnych. W przeciwnym razie wessie oliwę jak gąbka.
