Choć w Polsce odsetek pracujących osób z niepełnosprawnościami jest wciąż niższy niż w Unii Europejskiej, to sytuacja ta powoli się poprawia. Pracodawców zachęca nie tylko potencjał tych osób czy możliwość pracy zdalnej, ale również konkretne zachęty finansowe.
Według danych Głównego Urzędu Statystycznego w Polsce jest 2,3 mln osób z potwierdzonym stopniem niepełnosprawności. Wśród nich około 61 tysięcy osób z jest zarejestrowanych w urzędach pracy. Zgodnie z danymi GUS w dwóch pierwszych kwartałach 2023 roku wskaźnik zatrudnienia osób z niepełnosprawnością wyniósł średnio 31,2 proc. To o 1 proc. więcej niż rok wcześniej.
Z kolei według danych Komisji Europejskiej w 2020 roku wskaźnik zatrudnienia osób z niepełnosprawnością w UE wyniósł 50,7 proc. Jednak w każdej z tych instytucji wskaźnik jest liczony innymi metodami i dotyczy różnych grup wiekowych. Według unijnych danych wskaźnik dla Polski w 2020 roku wyniósł 43,3 proc.
Przeszkadzają stereotypy i niewiedza?
Według Rafała Mikołajczyka, prezesa Fundacji Moc Pomocy, wielu przedsiębiorców wciąż obawia się zatrudniania osób z niepełnosprawnościami.
– Ciągle jeszcze panuje taki stereotyp, że z takim pracownikiem będzie więcej problemów niż korzyści – mówi Bankier.pl Rafał Mikołajczyk. – Tymczasem jak wynika z naszych badań, są oni znacznie bardziej lojalni i oddani pracy niż osoby w pełni sprawne. Drugim problemem jest to, że niewielu z nich posiada odpowiednie kwalifikacje, bo często mają trudności ze zdobyciem wykształcenia.
Wyniki badania „Pracodawca na TAK” przeprowadzonego przez fundację TAKpełnosprawni wskazują, że do największych barier utrudniających pracodawcom zatrudnianie osób z niepełnosprawnościami należą:
- brak doświadczenia we współpracy z takimi osobami (64 proc.),
- obawy przed ich mniejszą efektywnością̨ (56 proc.),
- ograniczona wiedza na temat korzyści z ich zatrudnienia (44 proc.).
Pracodawcom zaczyna zależeć
Natomiast w badaniach przeprowadzonych przez Fundację Moc Pomocy, wielu pracodawców potwierdziło, że zatrudnianie osób z niepełnosprawnościami, sprawia, że komunikacja w przedsiębiorstwie jest znacznie lepsza, panuje też milsza atmosfera. Również klienci patrzą przychylniejszym okiem na taką firmę.
– Trzeba przyznać, że w ostatnim czasie jest coraz więcej pracodawców, którzy sami zabiegają o zatrudnianie osób z niepełnosprawnościami. Zwykle są to banki lub duże spółki akcyjne – twierdzi Rafał Mikołajczyk.
Z pewnością również dlatego, że wpływa to pozytywnie na ich wizerunek. Na rynek pracy osób z niepełnosprawnościami bardzo korzystnie wpłynęła pandemia, która upowszechniła pracę zdalną. W końcu dla szefa firmy nie ma znaczenia czy po drugiej stronie ekranu siedzi osoba bez nogi – dodaje.
Ludzki potencjał, korzyści finansowe
Wiele wskazuje na to, że coraz więcej firm dostrzega duży potencjał osób z niepełnosprawnościami. Rośnie też wobec nich otwartość i przychylność, przy jednoczesnym stopniowym zanikaniu barier architektonicznych, co znacznie rozszerza możliwości ich zatrudniania. W dodatku obecnie, aby przyjąć do pracy osobę z niepełnosprawnością, nie potrzeba żadnych dodatkowych uprawnień.
Niewątpliwą zachętą do tego są też korzyści, jakie mogą mieć z tego tytułu pracodawcy.
Pierwszą z nich jest zwrot kosztów na przystosowanie stanowiska pracy. Może na to liczyć firma, która zatrudnia osobę niepełnosprawną przez co najmniej 36 miesięcy. Refundacja dotyczy na przykład adaptacji pomieszczeń zakładu pracy do potrzeb osób z niepełnosprawnościami oraz zatrudnienia pracownika pomagającego takiej osobie.
Większa niepełnosprawność, wyższe dofinansowanie
Niektórzy pracodawcy mogą też liczyć na dofinansowanie wynagrodzenia zatrudnionych osób z niepełnosprawnościami, o ile prowadzą zakład pracy chronionej, zatrudniają mniej niż 25 osób lub ich zespół wynosi co najmniej 25 pracowników etatowych, ale wskaźnik zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami wynosi co najmniej 6 proc. Takie dofinansowanie wypłacane jest co miesiąc, a jego kwota w przypadku zakładu pracy chronionej może wynosić:
- 130 proc. najniższego wynagrodzenia – dla osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności,
- 110 proc. najniższego wynagrodzenia – dla osoby z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności,
- 50 proc. najniższego wynagrodzenia – dla osoby z lekkim stopniem niepełnosprawności.
W przypadku osób z upośledzeniem umysłowym, chorobą psychiczną lub epilepsją, a także osób niewidomych kwoty te są wyższe o 75 proc. najniższego wynagrodzenia.
Aktualnie kwoty miesięcznych dofinansowań do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych wynoszą:
- 2400 zł – na pracowników ze znacznym stopnieniem niepełnosprawności,
- 1350 zł – na pracowników z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności,
- 500 zł – na pracowników z lekkim stopniem niepełnosprawności.
Schorzenia szczególne podnoszą wysokość dofinansowania
Jeżeli dotyczy to pracownika ze schorzeniem szczególnym, to dofinansowania są powiększone o:
- 1200 zł – na pracowników ze znacznym stopnieniem niepełnosprawności (łączna kwota dofinansowania - 3600 zł),
- 900 zł – na pracowników z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności (łączna kwota dofinansowania - 2250 zł),
- 600 zł – na pracowników z lekkim stopniem niepełnosprawności (łączna kwota dofinansowania - 1100 zł).
Pracodawcy zatrudniający osoby z niepełnosprawnościami mogą też liczyć na refundację ich składek ZUS oraz refundację kosztów ich szkolenia.
