Otrzymanie dofinansowania w programie „Mieszkanie dla młodych” uzależnione jest m.in. od ceny nieruchomości. Narzucone przez prawo limity są jednak „obarczone dużą uznaniowością”, jak wskazują analitycy Narodowego Banku Polskiego. Rodzi to znaczące nierówności w dostępności mieszkań na lokalnych rynkach pierwotnych i wtórnych.
W najnowszej edycji raportu o sytuacji na rynku nieruchomości przygotowanego przez Narodowy Bank Polski analitycy przyjrzeli się m.in. dostępności mieszkań mieszczących się w limitach programu „Mieszkanie dla młodych”. Już w momencie startu schematu był on dość powszechnie krytykowany za arbitralny sposób ustalania wskaźników. Zmiany wprowadzone w ustawie w 2015 r. nie dotknęły tego zagadnienia, a zakres działania programu dopłat poszerzono o rynek wtórny.
Efektem „uznaniowego”, jak określili to autorzy raportu NBP, sposobu ustalania wskaźników stosowanych w schemacie „Mieszkanie dla młodych” są spore nierówności w dostępności mieszkań kwalifikujących się do dopłaty. W niektórych miejscowościach klienci muszą liczyć się z bardzo ograniczonym wyborem lokali. Dotyczy to zarówno rynku pierwotnego, jak i wtórnego.
Dysproporcje dobrze ilustruje porównanie skrajnych przypadków. Na rynku pierwotnym w Warszawie i Opolu w limitach MdM mieści się zaledwie ok. 14 proc. mieszkań o powierzchni poniżej 75 m kw. Klienci chcący skorzystać z dopłaty, skazani są na wybór spośród lokali znajdujących się w gorszych lokalizacjach. Z kolei w Zielonej Górze kryterium maksymalnej ceny za metr kwadratowy spełniają niemal wszystkie (93 proc.) nieruchomości (o powierzchni poniżej 75 m kw.) oferowane przez deweloperów.
|
Dostępność oferty mieszkań z dopłatą „Mieszkanie dla młodych” na rynku pierwotnym i wtórnym |
||||
|---|---|---|---|---|
|
Rynek pierwotny |
Rynek wtórny |
|||
|
Udział mieszkań |
Udział mieszkań (poniżej 75 m |
Udział mieszkań |
Udział mieszkań (poniżej 75 m |
|
|
Białystok |
97,4% |
56,7% |
96,3% |
44,1% |
|
Bydgoszcz |
92,2% |
56,8% |
95,8% |
69,1% |
|
Gdańsk |
92,1% |
29,7% |
91,8% |
13,7% |
|
Katowice |
92,8% |
54,3% |
94,6% |
73,7% |
|
Kielce |
96,0% |
78,7% |
97,3% |
69,2% |
|
Kraków |
94,7% |
30,5% |
92,4% |
7,0% |
|
Lublin |
93,2% |
31,4% |
94,0% |
18,7% |
|
Łódź |
89,8% |
20,6% |
92,5% |
59,3% |
|
Olsztyn |
91,6% |
82,7% |
94,4% |
65,4% |
|
Opole |
91,2% |
13,9% |
92,1% |
22,7% |
|
Poznań |
92,6% |
47,6% |
92,1% |
41,2% |
|
Rzeszów |
96,8% |
22,8% |
94,0% |
9,4% |
|
Szczecin |
88,4% |
34,8% |
89,2% |
38,1% |
|
Warszawa |
88,2% |
14,0% |
89,7% |
6,4% |
|
Wrocław |
93,8% |
21,5% |
89,2% |
16,7% |
|
Zielona Góra |
93,0% |
93,0% |
94,3% |
74,1% |
|
Źródło: NBP, BGK. Udziały mieszkań będących w ofercie na RP i RW objętych limitami programu MDM obliczono na podstawie transakcji mieszkaniami z bazy BaRN, które zawarto w okresie I–IV kw. 2015 r. |
||||
Podobne nierówności widoczne są na rynku wtórnym. W największych miastach udział mieszkań o powierzchni nieprzekraczającej 75 m kw. na tym rynku waha się w przedziale 89-97 proc. Pod względem dostępności cenowej różnice są jednak drastyczne. W Warszawie warunki cenowe MdM spełnia 6,4 proc. mieszkań, podczas gdy w Katowicach ponad 73 proc.
Szacunki Narodowego Banku Polskiego oparte są na danych pochodzących z bazy transakcji na rynku mieszkaniowym za 2015 r. i biorą pod uwagę limity obowiązujące w I kwartale 2016 r. Pokazują one jednak zjawisko, które utrzymuje się od samego początku programu. Przez początkowe kwartały w uprzywilejowanej pozycji pod względem dostępności mieszkań z dopłatą byli m.in. mieszkańcy Gdańska. Teraz szerszy wybór mają mieszkańcy mniejszych miast – Kielc, Olsztyna i Zielonej Góry.
