Pionierskie działania w tej dziedzinie zapoczątkowano w Stanach Zjednoczonych, gdzie została opracowana pierwsza norma MIL-Q-9858 wydana w 1959 roku, opisująca system zapewnienia jakości. Dokument ten określał wymagania stawiane dostawcom, którzy oferowali swoje produkty armii USA. W roku 1963 normę tę zmodyfikowano i wydano jako MIL-Q-9858A. Stała się ona podstawą do opracowania podobnych uregulowań, dotyczących dostawców dla NATO. W roku 1969 wydano je jako AQAP-1.
Wyżej wymienione normy postawiły szereg wymagań jakościowych, dotyczących wszystkich faz powstawania wyrobu, od fazy przedprodukcyjnej do poprodukcyjnej. Do ich spełnienia zostali zobowiązani także podwykonawcy dostawców. Poszerzyło to krąg zainteresowania normami jakościowymi na inne gałęzie przemysłu.
Pełna odpowiedzialność
AQAP (Allied Quality Assurance Publication) to „Publikacja Standaryzująca Dotycząca Zapewnienia Jakości”, uznawana przez ponad połowę państw członkowskich NATO. Wymusza ona pełną odpowiedzialność wszystkich zaangażowanych stron za jakość ich pracy i ma zapewnić dostarczanie na potrzeby wojska wyrobów bezpiecznych, niezawodnych i materiałooszczędnych.
Bazowymi dokumentami NATO w odniesieniu do monitorowania i nadzorowania systemu jakości dostaw dla potrzeb wojska są:
- STANAG 4107 - dokument określający zasady nadzorowania systemu zarządzania jakością dostaw oraz wprowadzający publikację AQAP.
- AQAP 2000 - polityka NATO dotycząca zintegrowanego systemowego podejścia do jakości w cyklu życia wyrobu.
Dokumenty AQAP są uzupełnieniem i rozszerzeniem norm jakości serii ISO 9000. Na bazie zmieniających się wymagań powstawały kolejne wydania dokumentów AQAP. Od 1 stycznia 2005 roku obowiązują wyłącznie dokumenty standaryzacyjne AQAP oparte na normie ISO 9001:2000.
* AQAP 2110 - wymagania NATO dotyczące zapewnienia jakości w projektowaniu, pracach rozwojowych i produkcji.
* AQAP 2120 - wymagania NATO dotyczące zapewnienia jakości w produkcji.
* AQAP 2130 - wymagania NATO dotyczące zapewnienia jakości w kontroli i badaniach.
W procesie wdrażania systemu wykorzystuje się również publikacje:
* AQAP 2009 - wytyczne NATO do stosowania AQAP serii 2000.
* AQAP 2131 - wymagania NATO dotyczące zapewnienia jakości w kontroli końcowej.
* AQAP 2105 - wymagania NATO dotyczące planów jakości.
Ważne za granicą
Przemysłowy Instytut Telekomunikacji jako pierwszy uzyskał certyfikat AQAP. W sektorze budowlanym otrzymały go między innymi: Dryvit Systems, Mostostal Warszawa, Nord Gdańsk, Mostostal Gdańsk, Energomontaż-Południe, Przedsiębiorstwo Usług Specjalistycznych Cover GB z Płocka, Szczecińska Stocznia Remontowa Gryfia, Rapid Olkusz, Rockfin Warszawa i Polbau Opole. Dla wyżej wskazanych przedsiębiorstw, możliwość legitymowania się certyfikatem AQAP jest szczególnie ważna, gdy chcą przystąpić do przetargu na budowę obiektów militarnych i towarzyszących na potrzeby NATO.
Firma, która chce ubiegać się o uzyskanie certyfikatu AQAP musi posiadać normę ISO 9001 lub jej późniejsze wersje - 9002, 9003. Odpowiednio do tych edycji upoważnione jednostki, w tym Biuro Wojskowej Służby Normalizacyjnej, przyznają:
- AQAP 110 dla ISO 9001 na projektowanie
- AQAP 120 dla ISO 9002 na serwis
- AQAP 130 dla ISO 9003 na sprzedaż.
Certyfikat przyznawany jest na określony czas, który może być przedłużony, jeśli firma utrzyma poziom jakości. W Polsce pierwsze zamówienie z NATO Maintenance And Supply Agency (NAMSA) zostało zrealizowane przez Wojskowe Zakłady Motoryzacyjne Nr 5 z Poznania. Warunkiem uczestnictwa w przetargach NATO jest uzyskanie tak zwanej deklaracji uprawnienia, którą nadaje Ministerstwo Gospodarki.
Nie ma obowiązku
Firmy, zaopatrujące armię w Polsce, nie muszą legitymować się posiadaniem certyfikatu zapewnienia jakości według wojskowych norm. A szkoda. Często podmioty gospodarcze, które się na to zdecydowały, nie odczuwają od razu pozytywnych efektów swoich starań, nie otrzymują bowiem dodatkowych punktów podczas przetargów. Jest to niewątpliwy błąd i Wojsko Polskie powinno się zastanowić, jak lepiej wykorzystać ten potencjał dobrej jakości. Przedsiębiorstwa, ubiegające się o certyfikat systemu, inwestują jednak mimo wszystko w dobrze pojętą przyszłość.
Armia potrzebuje wszystkiego, więc prawie każda firma może znaleźć się wśród dostawców. Wśród kilkuset z nich, posiadających AQAP, są, oprócz przedstawicieli klasycznego przemysłu zbrojeniowego, firmy budowlane, energetyczne, telekomunikacyjne, odzieżowe i żywnościowe, a także ochroniarskie. Coraz częściej swoje usługi chcą świadczyć wojsku także szpitale i sanatoria.
Nawet gdyby nic nie wyszło z wymarzonych kontraktów, zdobycie certyfikatu zarządzania jakością daje specjalną korzyść - lepszą firmę.
Krzysztof Rawa
Źródło:
