Przewodniczący Rady Europejskiej Antonio Costa zaproponował w sobotę, by nowy budżet UE na lata 2028-34 był o 10 proc. mniejszy w stosunku do pierwotnego projektu. Wydatki na rolnictwo pozostaną nietknięte. Costa chce jednak cięć w funduszach na regiony na poziomie 2,4 proc.


Propozycja Costy ma być kompromisem pomiędzy oczekiwaniami płatników netto, domagających się cięć, a tymi państwami UE, które bronią funduszy na rolnictwo i regiony.
Zgodnie z nią budżet na lata 2028-34 nadal będzie wyższy od tego obecnego o blisko jedną czwartą, a więc o 312,06 mld euro w cenach stałych z 2025 r. Przewiduje jednak redukcję na poziomie 10 proc. w stosunku do projektu nowego budżetu, z jakim wyszła Komisja Europejska w 2025 r.
Costa proponuje, by wydatki UE na lata 2028-34 wyniosły 1,58 bln euro wobec 1,76 bln euro proponowanych przez KE w cenach stałych z 2025 r. W cenach bieżących, uwzględniających inflację, najnowsza propozycja opiewa na 1,78 bln euro wobec zaproponowanych przez Komisję 1,98 bln euro.
Kompromis przewodniczącego Rady Europejskiej przewiduje cięcia m.in. w polityce spójności, z której finansowany jest rozwój regionów, na poziomie 2,4 proc. Nietknięte będą jednak środki na rolnictwo.
Propozycja Costy zakłada cięcia w środkach na obronność - ze 115,7 mld euro proponowanych przez KE do poziomu 81,2 mld euro (w cenach z 2025 r.). Kompromis przewiduje zmniejszenie pieniędzy na konkurencyjność, w tym na flagowy Fundusz Konkurencyjność, który - zgodnie z założeniem KE - miał pomóc UE w doganianiu Chin i USA w innowacjach. Pomniejszono go o 15 proc. - z 398 mld euro do 336 mld euro.
Budżet UE mają zasilać nowe dochody własne Unii w wysokości 60 mld euro rocznie. Costa utrzymał poprzednie propozycje, by przekierować do unijnej kasy część dochodów ze sprzedaży uprawnień do emisji dwutlenku węgla ETS, które obecnie trafiają do budżetów krajowych. Propozycja ta przewiduje jednak ulgowy mechanizm dla części państw, w tym Polski.
Costa zaproponował też ustanowienie podatku cyfrowego na poziomie UE od gigantów technologicznych. Przeciwko pomysłowi takiej daniny w Europie protestował wcześniej prezydent USA Donald Trump, który uważa ją za uderzenie w firmy amerykańskie.
- Jeśli chodzi o podatek cyfrowy, to nie jest on wymierzony w konkretną firmę ani w żaden konkretny kraj - zapewnił Costa, pytany o zastrzeżenia Stanów Zjednoczonych.
Zgodnie z jego propozycją, do budżetu UE trafiałoby 3 proc. rocznego obrotu netto z reklam internetowych, cyfrowych usług pośrednictwa oraz danych generowanych przez użytkowników. Płaciłyby je firmy, których przychody z działalności cyfrowej na terenie UE wynoszą co najmniej 50 mln euro rocznie, a globalny obrót przekracza 750 mln euro.
Do unijnego budżetu miałoby trafiać 30 proc. przychodów z ETS, a 70 proc. - tak jak obecnie, do budżetów krajowych. By przełamać opór części państw, Costa zaproponował mechanizm przejściowy dla krajów korzystających z Funduszu Modernizacyjnego, z którego finansowane są inwestycje w państwach członkowskich o niższych dochodach, m.in. w Polsce. Wobec nich stawka ta miałaby być wprowadzana stopniowo w trakcie obowiązywania budżetu - począwszy od 0 proc. w 2028 r., aż do osiągnięcia 30-procentowego poziomu w 2034 r.
Budżet UE mają także zasilić akcyza od wyrobów tytoniowych, podwyższone opłaty od odpadów niepoddanych recyklingowi, opłaty od elektrośmieci i podatek węglowy na granicach CBAM.
Costa chce też, by kontynuowane były prace nad innymi nowymi zasobami własnymi, zwłaszcza nad ustanowieniem opłat od kryptowalut i korzystania z pasm częstotliwości radiowych.
Cięcia zaproponowane w projekcie budżetu przez Costę mają odpowiedzieć na oczekiwania płatników netto, w tym Niemiec. Niemiecki kanclerz Friedrich Merz w ostatnim czasie głośno domagał się znacznego ograniczenia unijnych wydatków. Propozycję Costy skrytykowała z kolei w sobotę Francja, określając ją jako rozczarowującą.
Wiceszef MSZ: w nowej propozycji unijnego budżetu Polska ma niezmiennie największą kopertę
Wiceminister spraw zagranicznych Ignacy Niemczycki powiedział PAP, że zaprezentowana w sobotę propozycja nowego budżetu UE nie odpowiada na polskie zastrzeżenia, zwłaszcza dotyczące przekierowania przychodów z ETS do Unii. Oświadczył jednak, że Polska ma, zgodnie z nią, niezmiennie największą kopertę.
Przewodniczący Rady Europejskiej Antonio Costa zaproponował w sobotę, by nowy budżet UE na lata 2028-34 był o 10 proc. mniejszy w stosunku do pierwotnego projektu. Nietknięte pozostaną środki na rolnictwo, ale cięcia dotkną pieniądze na regiony, chociaż mają one być niewielkie. Costa utrzymał propozycję, by jednym z dochodów własnych UE uczyniono przychody ze sprzedaży uprawnień do emisji ETS. Zaproponował jednak mechanizm przejściowy dla części państw, w tym Polski, zgodnie z którym wkład tych krajów będzie rósł proporcjonalnie - od 0 do 30 proc. w 2034 r.
- Nasze priorytety pozostają takie same: chcemy odpowiedniej wielkości koperty dla Polski na dwie polityki, spójności i rolną, a pieniądze z ETS-u powinny przede wszystkim finansować zielone inwestycje w kraju - powiedział PAP Niemczycki. - W tej propozycji, którą przedstawił Costa, Polska ma niezmiennie największą kopertę. Natomiast ta propozycja nie rozwiązuje innych naszych zastrzeżeń - dodał.
Według niego cięcia w funduszach na regiony są „zupełnie symboliczne”. - To jest 2,5 miliarda na wszystkie państwa członkowskie na siedem lat, ale jednak są - zaznaczył. - Zakładam, że cięcie w naszej alokacji to będzie kilkaset milionów, chociaż oczywiście jest to założenie, bo na to składać się będzie kilka zmiennych, które musimy wycenić - podkreślił Niemczycki. Koperta dla Polski to do tej pory 123 mld euro.
Wiceszef MSZ uznał, że mechanizm zaproponowany przez Costę jeśli chodzi o ETS, jest korzystny finansowo dla Polski. - Natomiast my opowiadamy się za całkowitą likwidacją zasobu własnego opartego na ETS i w tym sensie to jest rozczarowujące - podkreślił. - ETS nie powinien być zasobem własnym. To jest zasób dość regresywny. To nie są świeże pieniądze, bo przecież te pieniądze już są w budżetach narodowych od wielu lat - zwrócił uwagę.
Niemczycki zauważył, że - zgodnie z propozycją Costy - budżet jako całość ma być relatywnie mniejszy niż jest w obecnej perspektywie na lata 2028-34. - Nie odpowiada więc ani na potrzeby, ani na ambicje Unii - ocenił.
Podkreślił, że nie jest prawdą to, co mówią tzw. państwa oszczędne, które domagają się, by budżet unijny był, tak samo jak budżety krajowe, mniejszy. - Budżety krajowe przez ostatnich siedem lat wzrastały o kilkadziesiąt procent, a tutaj budżet unijny, relatywnie do dochodu narodowego brutto, będzie mniejszy niż był w latach 2021-27. To jest główne źródło naszego niezadowolenia - wyjaśnił.
- Logika cięć prowadzi do tego, że ograniczone są pieniądze na ważne rzeczy - dodał. Przykładem są środki na demokrację, na media i na kulturę w ramach puli AgoraEU.
Ofiarą cięć padły także środki na obronność. Niemczycki zauważył jednak, że nie ma redukcji wydatków na mobilność wojskową, na której Polsce zależy. - Pojawił się też nowy zapis, który mówi o tym, że pieniądze na mobilność wojskową powinny być szczególnie wykorzystywane w kontekście regionów wschodnich, więc to może być dla nas korzystne finansowo - dodał.
Z Brukseli Magdalena Cedro (PAP)
mce/ rtt/
Pałac Elizejski: propozycja nowego budżetu UE jest bardzo rozczarowująca
Francja skrytykowała w sobotę nową propozycję budżetu Unii Europejskiej na lata 2028-34, oceniając, że nie stanowi ona podstawy do porozumienia i określając ją jako „bardzo rozczarowującą”. Paryż wskazuje przede wszystkim na propozycje dotyczące Wspólnej Polityki Rolnej (WPR).
Jak oświadczył Pałac Elizejski, propozycja ogłoszona przez przewodniczącego Rady Europejskiej Antonio Costę nie spełnia oczekiwań zwłaszcza w kwestii Wspólnej Polityki Rolnej, w szczególności jeśli chodzi o wsparcie dochodowe dla rolników. Propozycja jest „bardzo rozczarowująca” - uznała kancelaria prezydenta Francji.
Reakcja ta nastąpiła zaraz po tym, gdy Costa przedstawił w Brukseli nowy projekt budżetu, proponując jego zmniejszenie o 10 proc. względem projektu opracowanego w 2025 r.
Propozycja Costy ma być kompromisem pomiędzy oczekiwaniami płatników netto, domagających się cięć, a tymi państwami UE, które - tak jak Francja - bronią funduszy na rolnictwo, a także na regiony.
Jak zaznaczyła agencja AFP, stanowcza reakcja Paryża zapowiada trudne dyskusje na temat budżetu podczas szczytu w Brukseli, który odbędzie się w przyszłym tygodniu i na który uda się prezydent Emmanuel Macron. (PAP)
awl/ rtt/
Z Brukseli Magdalena Cedro (PAP)
mce/ rtt/































































