Istota funduszu polega na świadczeniu przez pracodawców na rzecz osób uprawnionych usług w zakresie wypoczynku, działalności kulturalno-oświatowej, sportowo-rekreacyjnej, udzielaniu pomocy finansowej lub rzeczowej oraz zwrotnej lub bezzwrotnej pomocy na cele mieszkaniowe. Przy udzielaniu pomocy firma musi się kierować sytuacją materialną i rodzinną pracownika, a głównie dochodem przypadającym na jednego członka rodziny.
Prezenty
Pracodawcy miewają wątpliwości, czy ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych można kupować pracownikom drobne upominki z okazji świąt. Niestety, ze środków funduszu socjalnego nie finansuje się prezentów.Wyklucza to kupowanie podarków z okazji obchodów różnych świąt.
Urlopy
Pracodawcy zatrudniający od 1 stycznia mniej niż 20 pracowników mogą tworzyć fundusz socjalny lub wypłacać świadczenia urlopowe na urlop wypoczynkowy trwający 14 kolejnych dni kalendarzowych. Mogą również postanowić o nietworzeniu funduszu lub niewypłacaniu świadczeń. Jeśli nie mają regulaminu wynagradzania, informację muszą przekazać załodze do końca stycznia danego roku. Gdy pracodawca tego nie uczyni, to według Państwowej Inspekcji Pracy powinien wypłacić świadczenia urlopowe. Termin wypłaty to ostatni dzień przed rozpoczęciem dwutygodniowego wypoczynku.
Emeryci
Pracodawca może na swojego byłego pracownika będącego emerytem lub rencistą naliczyć 6,25 proc. podstawy przeciętnego wynagrodenia na fundusz socjalny. W drugim półroczu 2004 r. wynosiło ono 1955,32 zł. Obecnie zwiększenie funduszu na emeryta lub rencistę wynosi 122,21 zł, ale tylko w odniesieniu do faktycznej liczby emerytów lub rencistów. Naliczenia tego można dokonać do końca września.
Świadczenie rehabilitacyjne
Pracownik przebywający na świadczeniu rehabilitacyjnym jest wliczany do sumy osób zatrudnionych. Liczba ta potrzebna jest do wyliczenia odpisów na zfśs. Uwzględnia ona wszystkich zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę i przebywających na urlopach wychowawczych. Osoba pobierająca świadczenie pozostaje zatrudniona, więc nie jest ograniczona w kwestii praw pracowniczych.
Zwolnienie a naliczanie odpisów
Osoby zwolnione przez zakład pracy przebywające na świadczeniach przedemerytalnych nie podlegają naliczaniu odpisów na fundusz. Można je naliczać jedynie za osoby zatrudnione. Pracodawca może jednak, mając na uwadze trudną sytuację materialną eks-pracownika pobierającego świadczenie przedemerytalne, przyznać uprawnienie do korzystania z pomocy socjalnej.
Za kogo odpisy
Odpisom na fundusz podlegają wszyscy pracownicy bez względu na rodzaj zatrudnienia (czas określony lub nieokreślony). Natomiast o przyznaniu świadczenia socjalnego w formie - przykładowo - bonu towarowego z zfśs decyduje regulamin funduszu obowiązujący w danej firmie. Powinien on uwzględniać kryteria socjalne, z których najistotniejszym jest dochód na członka rodziny, nie zaś pensja pracownika. Może więc zaistnieć sytuacja, w której osoby zarabiające więcej od innych pracowników otrzymają bon o niższej wartości lub nie otrzymają go wcale.
Koszty działalności a fundusz
Art. 16 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych stanowi, że kosztami uzyskania przychodów są odpisy i zwiększenia, które w myśl ustawy o zfśs obciążają koszty działalności pracodawcy, jeśli zostały przekazane na odrębny rachunek funduszu. Zaś w świetle art. 6 ust. 1 ustawy o zfśs, koszty działalności przedsiębiorcy obciążają nie tylko odpisy podstawowe na zfśs, lecz także odpisy ustalone dowolnie w układzie zbiorowym pracy lub regulaminie wynagradzania.
(na podst.: Rzeczpospolita)
