Komisja Europejska przedstawiła w środę program AGILE o wartości 115 mln euro, który ma przyspieszyć rozwój i wdrażanie przełomowych technologii obronnych. Jest skierowany do małych i średnich przedsiębiorstw oraz start-upów.
Wsparcie obejmie m.in. technologie sztucznej inteligencji, rozwiązania kwantowe oraz systemy bezzałogowe. Jak podała KE, celem jest przyspieszenie testowania i wprowadzania na rynek rozwiązań o „wysokim potencjale zastosowania w obronności”.
Zdaniem Komisji doświadczenia związane z rosyjską agresją na Ukrainę pokazują rosnące znaczenie „krótkich cykli innowacyjnych" - zdolności do opracowywania i wdrażania nowych technologii w ciągu tygodni lub miesięcy.
Unijny komisarz ds. obronności Andrius Kubilius powiedział w środę na konferencji prasowej, że obecnie około 70-80 proc. zamówień obronnych w krajach UE jest kierowanych głównie do 10 największych wykonawców, czyli dużych, uznanych firm.
Stanowi to wyraźny kontrast ze Stanami Zjednoczonymi, gdzie mniej niż 40 proc. zamówień trafia do 10 największych koncernów.
- Zazwyczaj te duże firmy rozwijają to, co nazywają „produkcją haute couture” w sektorze obronnym. Jej rozwój zajmuje dużo czasu. Dąży się do doskonałości technologicznej, a produkty są naprawdę drogie - powiedział Kubilius.
Jak dodał, obecnie UE ma instrumenty wspierające taką produkcję w sektorze obronnym, np. Europejski Fundusz Obronny, ale nadal potrzebne jest wsparcie dla innowacyjnych małych i średnich firm oraz startupów, zarówno z sektora obronnego, jak i cywilnego. Odpowiedzią na to ma być właśnie AGILE.
KE przyzna europejskim firmom w ramach programu dotacje w wysokości od 1 mln do 5 mln euro w ciągu czterech miesięcy - przekazał Kubilius.
- To niewiarygodnie szybkie tempo, jeśli chodzi o biurokrację i proces decyzyjny w UE. Powinniśmy zaakceptować wyższy poziom podejmowania ryzyka z naszej strony. (...) AGILE będzie dostępny dla pojedynczych podmiotów z państw członkowskich UE, Norwegii i Ukrainy. Zasadniczo nacisk będzie położony na nowych graczy sektora obronnego, małe i średnie firmy, w tym start-upy i scale-upy (wcześniejsze start-upy, które weszły na dalszy etap rozwoju - PAP), które spełniają tę definicję, a także podmioty z sektora cywilnego. Możliwe jest również tworzenie konsorcjów - powiedział komisarz.
Program pokryje do 100 proc. kosztów wybranych projektów. AGILE to program ograniczony czasowo i finansowo, ponieważ do 2027 roku UE będzie mogła przeznaczyć na ten cel jedynie 115 mln euro.
- To wszystko, co jesteśmy w stanie znaleźć w obecnych budżetach programu EDIP (Programu na rzecz europejskiego przemysłu obronnego - PAP), Europejskiego Funduszu Obronnego i programu kosmicznego do 2028 roku. Z przyjemnością przeznaczylibyśmy znacznie więcej środków (...), ale decyzja należy do państw członkowskich - zaznaczył Kubilius.
Według jego szacunków 20-30 europejskich małych i średnich firm będzie mogło skorzystać z programu w 2027 roku.
- Będzie to dobra okazja do przetestowania metodyki AGILE, aby móc kontynuować pracę z dużo większymi środkami finansowymi w okresie obowiązywania kolejnych wieloletnich ram finansowych w latach 2028-2035. Mamy nadzieję, że sukces programu AGILE zainspiruje poszczególne państwa członkowskie do utworzenia krajowych programów AGILE - powiedział.
Z Brukseli Łukasz Osiński (PAP)
luo/ akl/
