Trzeci kwartał przyniósł dotkliwy spadek produktu krajowego brutto Turcji. Wiele wskazuje na to, że tegoroczny kryzys walutowy zepchnął w recesję największą gospodarkę Bliskiego Wschodu.
W trzecim kwartale 2016 roku PKB Turcji zmniejszył się realnie o 1,1% względem kwartału poprzedniego. To pierwszy realny (czyli po uwzględnieniu wzrostu cen) spadek tureckiego PKB od 2016 roku, gdy w efekcie nieudanego puczu i wprowadzonych po nim represji gospodarka Turcji skurczyła się o 2,6% kdk.
Licząc rok do roku dynamika PKB Turcji jeszcze utrzymała się powyżej zera, i ukształtowała się na poziomie 1,6% rdr. To gwałtowne hamowanie po tym, jak w II kwartale wzrost sięgnął 5,2% rdr. Był to także rezultat niższy od rynkowego konsensusu, który zakładał wzrost PKB o 2,0% rdr.
W turecką gospodarkę uderzył kryzys walutowy, jaki kraj przeżył w pierwszym półroczu. Od początku roku do połowy sierpnia lira straciła ponad 40% w stosunku do dolara. Pomimo uspokojenia sytuacji w ostatnich miesiącach turecka waluta i tak jest stratna 28% YTD.
Załamanie waluty zmusiło kraj do drastycznego ograniczenia importu, który w trzecim kwartale spadł o 16,7%. Słabsza lira wsparła za to eksporterów – wartość eksportu zwiększyła się realnie o 13,6%. Potężna inflacja (która we wrześniu sięgnęła 24,5%) skutkowała zduszeniem realnego wzrostu konsumpcji do zaledwie 1,1% z 6,4% odnotowanych kwartał wcześniej.
Wzrost PKB był wspierany przez wciąż wysoką dynamikę wydatków rządowych, które w III kw. zwiększyły się o 7,5%. Jednakże będący następstwem załamania na rynku walutowym kryzys bankowy (w Turcji przedsiębiorstwa często finansują się w USD) doprowadził do spadku inwestycji o 3,8%.
W odpowiedzi na ucieczkę zagranicznego kapitału bank centralny Turcji w trybie awaryjnym zmuszony był podnieść stopy procentowe do 24% w porównaniu do niespełna 9%, jakie obowiązywały jeszcze wiosną. Tak drastyczna podwyżka kosztów kredytu w uzależnionej od kredytu gospodarce (w Turcji dzięki kredytowi funkcjonują nie tylko inwestycje firm, ale także konsumpcja gospodarstw domowych) zapewne zakończy się recesją, definiowaną jako dwa z rzędu kwartały spadku PKB. Na razie oficjalnie wiadomo nam o jednym kwartale. Ale mamy już końcówkę IV kw., w trakcie którego rosła stopa bezrobocia, a nastroje przedsiębiorców spadły do najniższego poziomu od 2009 roku.
Licząca przeszło 80 milionów mieszkańców Turcja jest (była?) największą gospodarką Bliskiego Wschodu. Według danych Banku Światowego turecki PKB w 2017 roku osiągnął wartość 851 mld USD. Dla porównania, PKB Arabii Saudyjskiej podsumowano na 684 mld USD, a Polski na 525 mld USD.
KK
