REKLAMA

Spadek to nie zawsze dobra wiadomość. Jak nie odziedziczyć długów?

2021-02-06 06:00, akt.2021-02-10 08:48
publikacja
2021-02-06 06:00
aktualizacja
2021-02-10 08:48
Spadek to nie zawsze dobra wiadomość. Jak nie odziedziczyć długów?
Spadek to nie zawsze dobra wiadomość. Jak nie odziedziczyć długów?
fot. De Visu / / Shutterstock

Któż z nas choć raz nie fantazjował o wielkim spadku po cioci z Ameryki lub niespodziewanym mieszkaniu po babci? Za pozytywnymi perspektywami wzbogacenia się raczej nie idą myśli o dziedziczeniu tego, czego wszyscy boimy się najbardziej - długów. A jednak każdy spadek niesie za sobą również negatywną perspektywę. Czy można uchronić się przed odziedziczeniem
długów po bliskich nam osobach? Owszem. Warto jednak pamiętać o tym zawczasu, nim będzie za późno, a szczegóły w tym zakresie uregulowane są poprzez prawo spadkowe.

Co możemy zrobić ze spadkiem

Dziedziczenie majątku: aktywów bądź też długów, w równym stopniu jest prawem spadkobiercy, lecz co najważniejsze - nie jest jego obowiązkiem. Gdy po śmierci spadkodawcy nastąpi otwarcie spadku, osoba, która ma prawo do dziedziczenia go może dokonać jednej z trzech przysługujących na mocy prawa możliwości:

Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza

Co to oznacza w praktyce? Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza oznacza przejęcie odpowiedzialności za zadłużenie (nawet jeśli o nim nie wiemy) jedynie do wysokości ogólnej wartości majątku zmarłej osoby.

Przyjęcie spadku wprost

A zatem przyjęcie spadku po zmarłej osobie w całości, z uwzględnieniem wszystkich możliwych aktywów, ale również z pełną odpowiedzialnością za ciążące na spadkodawcy długi. Ten rodzaj przyjęcia spadku powinien być stosowany przez osoby, które mają pełną wiedzę w zakresie majątku zmarłej osoby oraz ewentualnych zadłużeń.

Odrzucenie spadku

Tym samym pozbycie się możliwości otrzymania całości przysługującego majątku, z uwzględnieniem długów, ale także aktywów. W tym miejscu należy zaznaczyć, że odrzucenie spadku nie może być połowiczne. Nie można odrzucić długów, a przyjąć wyłącznie aktywa. Odrzucenie spadku wiąże się z odrzuceniem całości majątku.

Jak przyjęcie spadku wygląda w praktyce

Teoria wydaje się być przejrzysta, jak zatem wygląda przyjęcie spadku w praktyce? Tutaj kluczową rolę odgrywają niepodważalne terminy. Spadkobierca może samodzielnie podjąć decyzję o dalszym procesowaniu spadku, a czas, jaki mu na to przysługuje, wynosi dokładnie pół roku.

W terminie sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o śmierci członka rodziny, ma prawo do wybrania jednej ze wspomnianych wcześniej możliwości tj.: odrzucenia spadku, przyjęcia spadku wprost lub przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Niemniej, jak we wszystkich terminach urzędowych - brak ustosunkowania się do spadku przez spadkobiorcę w wyznaczonym do tego terminie skutkować będzie jednoznacznym przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza. 

Jak sprawdzić, czy zmarły miał długi?

Pojawia się jednak najczęstsze pytanie - czy da się sprawdzić, czy zmarła osoba miała długi? Niestety, szybkie ustalenie zobowiązań nie jest tak proste, jak może się wydawać. Pierwszym, najpowszechniejszym źródłem wiedzy jest rodzina. Podstawowy wywiad z najbliższymi zmarłego powinien dać nam już pewien ogląd jego ewentualnych zobowiązań. W dalszej kolejności niezastąpione będą rejestry BIK oraz BIG, na przykład ERIF, KRD.

 Chcąc uzyskać informację potrzebujemy jedynie akt zgonu zmarłego i powołujmy się na toczące postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku. Z praktyki Kancelarii wiemy niestety, że instytucje udzielające informacji tego typu nie zawsze są pomocne w podaniu bezpośredniej odpowiedzi i często korzystają z przysługującego im prawa do udzielenia informacji dopiero po uprzednim podjęciu decyzji w zakresie zakresu dziedziczenia spadku przez osobę zainteresowaną.

Chwilówki i kredyty

Wydawać by się mogło, że "szybkie" kredyty konsumpcyjne są częstą praktyką w przypadku osób starszych, na co wskazują najpowszechniejsze obawy naszych klientów. Właśnie w przypadku śmierci osób starszych osoby zainteresowane spadkiem obawiają się przeoczenia niewielkich, acz być może kilku pożyczek gotówkowych typu "chwilówki", które nie zostały spłacone przed śmiercią zmarłego.

Co ciekawe, taka praktyka ma miejsce coraz częściej wśród młodych ludzi… Kosztowne studia, niewystarczające wynagrodzenie z dorywczej pracy oraz wydatki dnia codziennego zmuszają ludzi w przedziale wiekowym 22-30 lat do zaciągania zobowiązań finansowych. A z uwagi na łatwość ich uzyskania, wpędza ich tym samym w błędne koło długów. W przypadku śmierci tak młodej osoby na ogół rodzice lub małżonkowie nie rozpatrują nawet możliwości zadłużenia, które może być dla nich niespodziewanym szokiem. Dlatego w Kancelarii szczególnie uczulamy na ten rodzaj zobowiązań, bardzo łatwych do ukrycia. Jeśli po śmierci młodej osoby nie mamy pewności co do jej zobowiązań, ale mamy wiedzę z zakresu aktywów, które być może nie zostały przepisane przez rodzinę za życia zmarłej osoby, warto poważnie rozważyć w pierwszej kolejności całkowite odrzucenie spadku.

Leasing

Innym coraz częstszym pytaniem w Kancelarii jest leasing samochodowy. Jak wiemy, leasing wiąże się często z wysoką wpłatą własną oraz z miesięcznymi płatnościami leasingowymi na rzecz konkretnego banku, w zamian za posiadanie w pełnym zakresie dowolnej ruchomości, dla przykładu weźmy samochód luksusowy. Raczej nie zastanawiamy się, co stanie się zarówno z samochodem, jak i wkładem finansowym, jaki został w niego włożony po naszej śmierci.

Najczęściej umowy leasingu dużych firm przewidują wygaszenie umowy z dniem śmierci leasingobiorcy. W takiej sytuacji, pełnoprawni spadkobiercy zwracają leasingowany samochód do leasingodawcy - na własny koszt. Samochód w dalszej kolejności trafia na aukcję, w wyniku której rozlicza umowę, zaś nadwyżkę przekazuje spadkobiercom. Oczywiście jedynie w teorii… Bo w przypadku, gdy kwota ze sprzedaży ruchomości jest mniejsza niż kwota pozostała do spłaty umowy, leasingodawca zwróci się z roszczeniem do spadkobierców.

Inna sytuacja ma miejsce, gdy śmierć leasingobiorcy nastąpiła wskutek wypadku, a przedmiot leasingu miał szkodę całkowitą. Wówczas leasingodawca pokryje swoje roszczenia z ubezpieczenia, a nadwyżkę przekaże spadkobiercom. Leasing podobnie jak inne aktywa podlega pod majątek zmarłego. Szczególnie polecamy zawczasu przemyślenie kwestii ubezpieczenia na życie i testamentu, obydwie te kwestie rozwiązują większość problemów.

Kolejność dziedziczenia

Zasady dziedziczenia najprościej regulowane są na mocy testamentu. Wówczas zmarły ma pełną swobodę na określenie zasad i kolejności dziedziczenia majątku jaki po sobie zostawi. Co jednak, jeśli spadkodawca nie zdążył sporządzić testamentu? 

W takiej sytuacji majątek zmarłego w częściach równych dziedziczony jest przez współmałżonka i dzieci. W drugiej kolejności znajdują się wnuki w części dotyczącej dziecka spadkodawcy, czyli swojego rodzica. Sprawa wygląda nieco inaczej, gdy zmarły nie doczekał się dzieci, ani nie miał męża bądź żony. Wówczas majątek dziedziczą jego rodzice oraz rodzeństwo, a po nich dzieci rodzeństwa. Ostatnimi w kolejce do spadku są dalsi członkowie rodziny lub - jeśli zmarły był osobą samotną - skarb państwa.

Musimy pamiętać, że nawet w przypadku odrzucenia spadku w całości i dokonaniu wiążącej się z tym procedury, zgodnie z przepisami dług po zmarłym przechodzi na osoby w dalszej kolejności dziedziczenia, a zatem na dzieci, wnuki i dalszych członków rodziny.

Dlatego też decyzję w tym zakresie należy dokładnie rozważyć, ponieważ od naszego wyboru nie ma już odwrotu - decyzji w zakresie spadku po zmarłym nie można cofnąć.

Jak zrzec się spadku

Kiedy wiemy o zadłużeniu zmarłej osoby oraz jeśli nie chcemy przejąć długu po bliskiej osobie, dokonujemy procedury "odrzucenia spadku". W tej kwestii należy złożyć oświadczenie w obecności uprawnionej osoby: u notariusza lub w sądzie rejonowym.

 Warto dodać, że nie zawsze wiemy o tym, czy zmarły posiadał długi. W tej sytuacji także zapobiegawczo możemy zrzec się spadku po tej osobie.

Śmierć bliskiej osoby jest zawsze trudna - zarówno psychicznie jak i fizycznie - ze względu na formalności, które należy wykonać. Warto jednak pamiętać o przysługujących nam prawach, a w przypadku trudności - zgłosić się do doświadczonego specjalisty, który pokieruje naszą sprawą tak, aby rozwiązanie było jak najkorzystniejsze.

Marlena Kalisiewicz
Kancelaria Kreatywna
www.kancelariakalisiewicz.com


Źródło:
Tematy
Załóż eKonto w promocji i zyskaj 150 zł od Bankier.pl + do 300 zł od mBanku + do 300 zł w programie poleceń

Załóż eKonto w promocji i zyskaj 150 zł od Bankier.pl + do 300 zł od mBanku + do 300 zł w programie poleceń

Komentarze (0)

dodaj komentarz

Powiązane: Spadki i testamenty

Polecane

Najnowsze

Popularne

Ważne linki