W Polsce brakuje przejrzystej strategii i czytelnego przekazu dla obywateli w zarządzaniu środkami pozyskanymi ze sprzedaży uprawnień do emisji CO2 - wskazali analitycy Forum Energii. Ich zdaniem, powinien powstać fundusz, który uporządkuje wydatki i przyspieszy inwestycje w transformację gospodarki.
141 mld zł dla polskiego budżetu
Unijny system handlu emisjami CO2 (ETS), działający od 2005 r., nakłada m.in. na instalacje przemysłowe i energetyczne obowiązek zakupu uprawnień do emisji. W latach 2013–2025 do budżetu Polski trafiło z tego tytułu około 141 mld zł.
Na co poszły te pieniądze?
Według danych pozyskanych przez Forum Energii, w 2025 r. wpływy z ETS polski rząd przeznaczył m.in. na niskoemisyjny transport publiczny i przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu (5,1 mld zł), projekt budowy elektrowni jądrowej (4,6 mld zł), rekompensaty dla przemysłu energochłonnego, narażonego na konkurencję z państw spoza UE (2,9 mld zł) oraz inwestycje transportowe oraz inwestycje w infrastrukturę transportową (2,3 mld zł).
Dodatkowo, ok. 7,5 mld zł również ze środków ETS, ale pochodzących z Funduszu Modernizacyjnego przeznaczono m.in. na termomodernizację budynków, magazyny energii i sieci ciepłownicze.
„Mimo tych wysokich kwot, w zarządzaniu środkami ETS brakuje przejrzystej strategii. Inwestycje w CPK czy transport zbiorowy, choć istotne społecznie, nie przyczyniają się do bezpośredniego niwelowania tzw. »luki ETS« ani nie redukują kosztów energii dla odbiorców końcowych. Co więcej, brak jest czytelnego przekazu dla obywateli, że tańsze bilety kolejowe czy autobusowe są w dużej mierze finansowane z wpływów za emisję CO2” - wskazali analitycy w komentarzu.
Pomysł stworzenia Społecznego Funduszu Klimatycznego
Obowiązek zakupu uprawnień do emisji obejmuje obecnie tylko sektory elektroenergetyki i ciepłownictwa, przemysłu energochłonnego, transportu lotniczego i morskiego. W ramach planowanego systemu ETS 2, obowiązek ten ma dotyczyć także sektorów transportu drogowego i budynków. Jednocześnie UE przewiduje utworzenie Społecznego Funduszu Klimatycznego celem wsparcia gospodarstw domowych i małych przedsiębiorstw najbardziej narażonych na ubóstwo energetyczne.
„W obliczu reformy ETS i propozycji Komisji Europejskiej, by 50 proc. wpływów przeznaczać na inwestycje w przemyśle i energetyce, Forum Energii postuluje powrót do koncepcji utworzenia Funduszu Transformacyjnego. Pozwoliłoby to na uporządkowanie wydatków i przyspieszenie inwestycji tam, gdzie są najpilniej potrzebne w celu uniknięcia kosztów w przemyśle i u odbiorców końcowych” - dodali eksperci Forum Energii. (PAP)
kawa/ mrr/
