Pamiętaj! Szef cię obserwuje!

Coraz więcej pracodawców decyduje się na monitorowanie pracy załogi: montuje w firmie kamery, kontroluje służbowe komputery i telefony. Firmowe podpatrywanie podwładnych nie jest zakazane. Pracodawca musi tylko wcześniej poinformować o tym pracowników.

Zanim jednak szef zdecyduje się na wprowadzenie kontroli, warto się zastanowić, czy jest ona w ogóle potrzebna. Należy przede wszystkim uwzględnić rodzaj wykonywanej przez pracowników pracy.

Jaka powinna być kontrola?


Pracownik powinien pracować starannie i sumiennie oraz wykonywać polecenia przełożonych (art. 100 § 1 k.p.). Z kolei pracodawca ma prawo jego pracę skontrolować. Kontrola musi jednak odbywać się w taki sposób, aby nie zostały naruszone dobra osobiste pracowników (art. 111 k.p.). Wiele rodzajów kontroli nie wymaga zgody pracownika, jednak zawsze musi on być o niej uprzedzony. Najlepiej, aby kwestie związane z kontrolą, były jasno określone w umowie o pracę lub w regulaminie pracy.

- Uprawnienia kontrolne pracodawcy wynikają z faktu sprawowania kierownictwa nad pracownikiem w ramach stosunku pracy. Pracodawca nie ma jednak całkowitej swobody w doborze środków kontroli. Stosowane metody nadzoru nad pracownikami muszą być zgodne z prawem oraz nie mogą naruszać dóbr osobistych pracownika. Kontrola nie może zmierzać do nękania, wywierania presji czy zastraszania, bowiem takie zachowanie ze strony pracodawcy mogłoby nosić znamiona mobbingu, a także nierównego traktowania (dyskryminacji). Pracodawca jest zobowiązany do poinformowania pracowników o stosowanych metodach kontroli, np. w regulaminie pracy – komentuje aplikantka radcowska Ewa Kałuska z kancelarii prawnej Pietrzak & Sidor.


- Pracodawcy najczęściej sięgają po monitoring korespondencji e-mailowej, przeglądanych stron internetowych, billingi rozmów, karty służące rejestracji wejść i wyjść. Coraz częściej stosuje się także kamery użytkowe, geolokalizację (czyli możliwość określenia położenia danej osoby np. na postawie sygnału GPS), a nawet urządzenia skanujące dane biometryczne. Wszystkie te formy nadzoru muszą mieć swój uzasadniony cel i być dostosowane do rodzaju pracy. Przepisy Kodeksu pracy, a także ustawy o ochronie danych osobowych wprowadzają jednak ograniczenia dotyczące gromadzenia tych danych – dodaje Kałuska.

E-mail na celowniku szefa


Niestety, w Polsce nie ma przepisów, które bezpośrednio regulowałyby kwestie związane ze sprawdzaniem przez szefa poczty elektronicznej pracowników. Stosuje się więc te same zasady, które obowiązują przy tradycyjnych listach i przesyłkach. - Jeśli pracodawca decyduje się na monitorowanie poczty elektronicznej pracowników, musi pamiętać, że nie powinien czytać ich prywatnej korespondencji. Przestrzeganie tej zasady może nastręczyć sporych problemów, gdy pracownicy wykorzystują pocztę służbową do swoich prywatnych celów – dodaje Andrzej Kostiw, aplikant radcowski w kancelarii Rachelski i Wspólnicy.

Pracodawca może więc podczas kontroli skrzynki mailowej pracownika czytać tylko jego maile służbowe. Wiadomości prywatne, nawet jeżeli wysyłane są ze skrzynki służbowej, nie mogą być przez pracodawcę przeczytane. Tajemnica korespondencji jest dobrem osobistym pracownika i chroniona jest przepisami kodeksu cywilnego.

Pracownicy, którzy poczują się skrzywdzeni kontrolą przez pracodawcę ich skrzynki mailowej i uznają, że ich szef nie miał prawa jej sprawdzać, mogą powołać się na wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Lynette Copland przeciwko Wielkiej Brytanii (sygn. 62617/00). Trybunał orzekł, że pracodawca nie może czytać prywatnej korespondencji pracownika, a także podsłuchiwać jego rozmów telefonicznych.



Pracownika w sieci też skontroluje

Wszystkie rzeczy służbowe, które otrzymujemy od pracodawcy, są jego własnością i może on kontrolować ich wykorzystywanie. Dotyczy to m.in. służbowego komputera. Zdarza się bowiem, że pracownicy wykorzystują go do surfowania po internecie. Do najczęściej odwiedzanych przez nich w czasie pracy stron należą: Nasza Klasa, Facebook, Allegro oraz strony plotkarskie.

Wielu pracobiorców wykorzystuje też łącza firmowe do pobierania filmów i plików mp3. Z tego powodu pracodawcy decydują się na kontrolę służbowego sprzętu, instalując na nim oprogramowanie śledzące pracę na komputerze. Mogą to jednak zrobić tylko pod warunkiem, że wcześniej uprzedzą pracowników o zakazie korzystania z komputera w celach prywatnych i że taka kontrola będzie przeprowadzana.

Lidia Kafarska z firmy Sedlak & Sedlak mówi: - W celu ograniczenia ‘cyberslackingu’ – czyli przeglądania przez pracowników stron internetowych niezwiązanych z wykonywaniem obowiązków zawodowych – pracodawca może podjąć dwojakie działania. Jedną z możliwości jest zablokowanie witryn internetowych, z których pracownicy mogliby korzystać w celach prywatnych. Inna metoda to zainstalowanie odpowiedniego programu komputerowego, dzięki któremu pracodawca może kontrolować czas, jaki zatrudniane osoby spędzają na przeglądaniu stron WWW niezwiązanych z wykonywaną pracą.


Monitoring – ryzykowna kontrola

Kontrola pracowników za pomocą kamer jest zagadnieniem problematycznym. Ona także nie jest uregulowana w przepisach prawnych. Oficjalnie montowanie kamer w celu kontroli podwładnych nie jest zakazane, jednak wówczas trzeba zastosować się do kilku bardzo ważnych zasad. Po pierwsze, szef nie może instalować kamer w miejscach, gdzie naruszałoby to prywatność zatrudnionych. Chodzi tu o toalety, przebieralnie czy bufety. Po drugie, każdy pracownik, który będzie nagrywany, musi zostać o tym odpowiednio wcześniej poinformowany.

Pracodawca oficjalnie powiadamia, że monitoring w pracy będzie stosowany, jednak nie musi informować pracowników, kiedy dokładnie będzie ich namierzał. Ma to znaczenie w przypadku, gdy szef ma uzasadnione podejrzenie, że pracownik nadużywa jego zaufania.

Trzecią ważną kwestią jest przechowywanie taśm z zapisem z monitoringu. - Nagrania z monitoringu wideo są danymi, które polegają szczególnej ochronie (art. 7 pkt 2 Uustawy o ochronie danych osobowych, Dz. U. 2002 r. nr 101 poz. 926 z późn. zm.), co wiąże się z koniecznością odpowiedniego ich przechowywania – komentuje Andrzej Kostiw.

Dmuchniesz także w alkomat

- Sprawdzania pracownika za pomocą alkomatów jest jak najbardziej uzasadnione ze względu na obowiązek pracodawcy zapewnienia stanu bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy. Co więcej, jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie, że pracownik stawił się do pracy w stanie nietrzeźwości, pracodawca nie może dopuścić takiej osoby do świadczenia pracy. Do tej kwestii odniósł się Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 8 kwietnia 1998 roku (sygn. I PKN 27/98), w którym stwierdził, że pracownik, którego trzeźwość jest kwestionowana, powinien poddać się stosownemu badaniu, zwłaszcza gdy odpowiada za bezpieczne wykonywanie pracy przez inne osoby. Co więcej, według sądu odmowa poddania się testowi warunkującemu dopuszczenie do pracy sprzeciwia się pracowniczemu obowiązkowi sumiennego i starannego wykonywania pracy, który właśnie wymaga zachowania trzeźwości – mówi Ewa Kałuska, Pietrzak & Sidor.

Jeżeli szef podejrzewa, że jego pracownik jest nietrzeźwy, może wezwać policję, która ma prawo przeprowadzić badanie trzeźwości. Andrzej Kostów dodaje: - Na badania alkomatem potrzebna jest zgoda pracownika. Nawet jeśli test trzeźwości nie został przeprowadzony, obowiązkiem pracodawcy jest niedopuszczenie do pracy pracownika, wobec którego zachodzi uzasadnione podejrzenie, że stawił się on do pracy w stanie po użyciu alkoholu albo spożywał alkohol w czasie pracy. Okoliczności stanowiące podstawę takiej decyzji powinny być podane pracownikowi do wiadomości (art. 17 ust. 1 ustawy z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, Dz. U. z 2007 r. nr 70, poz. 473 z późn. zm.).



Tajemniczy klient, rewizje osobiste, wykrywacze kłamstw…

Szef może sprawdzić, czy byliśmy już karani. Jednak takie dane uzyska w ściśle określonych przypadkach. - W ustawie o Krajowym Rejestrze Karnym zapisano, iż uprawnienie to przysługuje pracodawcy tylko wtedy, gdy wymóg niekaralności pracownika, korzystanie przez niego z pełni praw publicznych czy ustalenie prawa do wykonywania danego zawodu wynika z konkretnego aktu prawnego odnoszącego się do określonej profesji. Przykładowo dotyczy to: pracowników służby cywilnej, prokuratorów, sędziów, urzędników samorządowych, policjantów, inspektorów kontroli skarbowej, ochroniarzy, kierowców zatrudnionych u przedsiębiorcy wykonującego transport drogowy, księgowych uprawnionych do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych czy agentów ubezpieczeniowych – zaznacza Lidia Kafarska z firmy Sedlak & Sedlak.

Pracowników może skontrolować również tajemniczy klient. Metoda ta jest szczególnie popularna w bankach, salonach samochodowych oraz salonach piękności. Taki klient sprawdza jakość obsługi, a następnie sporządza sprawozdanie, które przesyła do właścicieli firmy.

Załoga firmy może także zostać przeszukana w celu zapobieżenia wynoszeniu mienia pracodawcy, jeżeli zostanie ona wcześniej o tym powiadomiona, a szef nie nadużywa swojego prawa (wyrok Sądu Najwyższego z 3 kwietnia 1972 r., I PR 153/72, OSNC 1972/10/184). Dobrze, aby taka możliwość została zawarta w regulaminie pracy.


Jest wiele form, za pomocą których pracodawca może kontrolować swoich pracowników. Przede wszystkim musi on jednak pamiętać, że ma obowiązek powiadomienia załogi o stosowanej przez siebie kontroli.

Barbara Sielicka
Bankier.pl
b.sielicka@firma.bankier.pl
 

Barbara Sielicka

Źródło:

Newsletter Bankier.pl

Dodałeś komentarz Twój komentarz został zapisany i pojawi się na stronie za kilka minut.

Nowy komentarz

Anuluj
0 0 (usunięty)

(wiadomość usunięta przez moderatora)

! Odpowiedz

Kalendarium przedsiębiorcy

  • Termin płatności składek oraz złożenia deklaracji przez pracodawców zatrudniających pracowników.

    Termin zapłaty raty podatku leśnego przez osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej.

    Termin zapłaty miesięcznej kwoty podatku od nieruchomości przez osoby prawne i jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej.

  • Podatnicy podatku akcyzowego rozliczają akcyzę.

    Rozliczenie podatku od towarów i usług za poprzedni miesiąc - VAT 7.

Kalkulator płacowy

Oblicz wysokość pensji netto, należne składki oraz podatek.